Սիրելի՛ ընկերներ, այս շաբաթ ներկայացնելու եք․

• Թռչուններ- նոր դասագիրք-էջ՝ 123-127
• Թռչունների արտաքին կառուցվածք
• Թռչունների ներքին կառուցվածք
• Բազմացում և զարգացում
• Ամփոփել ապրիլ ամիսը
• ամփոփել ,,սեպտեմբեր- մայիս,, կենսաբանության աշխատանքները- հաշվետվություն

Լրացուցիչ աշխատանք- պատասխանել հարցերին

1. Ի՞նչպիսի հիմնական կառուցվածք  և առանձնահատկություններ ունեն թչունները։
   Թռչունները առաջին տաքարյուն, ողնաշարավոր օրգանիզմներն են:
   Թռչունները առաջին կենդանի օրգանիզմներն են բնության մեջ, որոնք ունեն մարմնի կայուն ջերմաստիճան՝ +42°C: Այս ջերմաստիճանը կայուն է և չի ենթարկվում փոփոխության՝ ելնելով արտաքին միջավայրի պայմաններից:
   Թռչունների մարմինը կազմված է գլխուղեղից, շնչափողից, ողնուղեղից, քթանցքից, կերակրափողից, թոքից, ձայնալարից, սրտից, կտնառքից, կրծքի մեծ մկանից, ողնուց, լյարդից, ստամոքսից, մկանային ստամոքսից, սերմնարանից, երիկամից, միզածորանից, պոչուկային գեղձից, հաստ աղիքից և կոյանոցից։
2. ՀՀ հանդիպող ի՞նչպիսի թռչուններ գիտեք, որոնք գրանցված են կարմիր գրքում։
   ՀՀ հանդիպող թռչուններն են, որոնք գրանցված են կարմիր գրքում՝ Ժայռային մեծ սիտեղ, Լայնակտուց բադ, Լորաճուռակ, Խայտաբադ, Խայտաբղետ նրբագեղիկ, Բալոբան, Բզակտուց, Գանգրափետուր հավալուսն, Գառնանգղ, Գերեզմանարծիվ, Եվրոպական բվիկ, Եվրոպական ճնճղաճուռակ, Թավշաոտ ճուռակ, Թավշաոտ բվիկ, Թշշան կարապ, Կապտափող սոխակ, Կարճամատ ճնճղուկ, Կարմիր ցին, Կամրաթև մագլցող, Կարմրակատար շամփրուկ, Կարմրաոտ բազե, Ձյան ճնճղուկ, Ճչան կարապ, Մարմարյա մրտիմն, Մեծ ձկնկուլ, Մոխրագույն բադ, Մոխրագույն կռունկ, Մոխրագույն սագ, Ֆլամինգո, Օձակեր արծիվ, Քաջահավ, Սևավիզ քարաթռչնակ, Սև փայտփոր, Սև անգղ, Սև ագռավ, Սպիտակափող սոխակ, Սպիտակապոչ արծիվ, Սպիտակագլուխ բադ, Սպիտակագլուխ անգղ, Սապսան, Ծիկապոչ քարաթռչնակ, Ջրարծիվ, Աղավնաբազե, Անդրկովկասյան փասյան:
3. Ի՞նչպես են բազմանում թռչունները:
   Թռչունները ձվադրող, բաժանասեռ կենդանիներ են և բազմանում են ներքին բեղմնավորմամբ: Թռչունները, ի տարբերություն սողունների, չունեն կենդանածին ձևեր: Թռչունների բազմացման օրգանները կառուցվածքով շատ նման են սողունների բազմացման օրգաններին: Արուն ունի երկար զույգ սերմնարաններ, որոնք սերմնածորաններով բացվում են կոյանոցի մեջ: Էգը ունի կենտ ձվարաններ, որոնք կենտ ձվատարով բացվում են կոյանոցի մեջ:
4. Ի՞նչ դեր ունեն մարդու կյանքում և բնության մեջ։
   Շատ մեծ դեր ունեն, քանի որ` նրանք ուտում են որդերին, կամ նրանց արտաթորանքը օգտագործվում է գյուղատնտեսության մեջ: Նրանք, նաև առողջ են պահում ծառերը, օգնելով բնությանը:

Chefs are skilled culinary professionals who bring creativity and flavor to the table. They meticulously craft delicious dishes, experimenting with ingredients, techniques, and presentation. With their passion for food, chefs create memorable dining experiences and satisfy taste buds. Whether in a restaurant, catering service, or their own kitchen, chefs are the masterminds behind the magic of gastronomy.

Future simple

I will love you forever.

You will wear a tie.

He will drink green tea.

She will pass the test.

It will rain tonight.

We will send an email.

You will buy the food.

They will win the match.

This girl will be a pilot.

My parents will go to Africa.

I will call you later.

You will travel by train.

He will come soon.

Rose will play with us.

The weather will be better.

We will have a pizza.

You will build a new house.

They will go to the beach.

The children will do it.

No one will survive.

They will help us.

Will Lucy go to the party?

Will you marry me?

They will arrive tomorrow.

Will your parents be there?

Will it snow next month?

I will study Chinese.

Will the police come soon?

Will you do me a favour?

Will you lend me your tricycle?

1.She won’t do the shopping today. She is too tired for that.

2. Don’t forget to take your umbrella. It will be rainy tomorrow.

3. Ryan won’t play basketball this afternoon because he has sprained his ankle.

4. Kelly won’t go to the party because she needs to study.

5. I promise that I will tidy my room today.

6. “We don’t have any milk.” “I will buy some.”

7. We don’t like Brian so we won’t invite him to our party.

8. Take off your jacket or you will be hot.

9. Kevin is a good friend. He won’t tell your secret to anyone.

10. I want to lose some weight so I will join a gym.

11. “Somebody is knocking at the door.” “Ok, I will open in a second.”

12. Lilly won’t + go to work because she has a day off.

13. I feel terrible so I won’t go to the cinema tonight.

14. We will be in Paris next week. If you have time, we can meet.

15. Emma doesn’t want to talk to you so she won’t pick up the phone

Подчеркните главные члены предложения.

1. Воробей лежал на моей ладони.
2. На пригорке играли лисята.
3. За рекой поднялась большая тёмная туча.
4. Ветер гнул макушки деревьев.
5. На землю упали тяжёлые капли дождя.
6. Вскоре хлынул тёплый летний дождь.
7. Небо прояснилось.
8. Снова вернулось ласковое лето.
9. Мы с нетерпением ждали весны.
10. Листья падают с клёнов.

1. Археологи обнаружили под толстым слоем песка развалины древнего города. — Они обнаружили под толстым слоем песка развалины древнего города.
2. Женщина подошла к памятнику. — Она подошла к памятнику.
3. Птенцы жадно разевали голодные рты. — Они жадно разевали голодные рты.
4. В пять лет мальчик уже читал. — Он уже читал в пять лет.
5. Море ласково плескалось у самых моих ног. — Оно ласково плескалось у самых моих ног.
6. Весной скворцы возвращаются к своим покинутым домам. — Весной они возвращаются к своим покинутым домам.
7. Через два дня Светлана уезжала на юг. — Через два дня она уезжала на юг.
8. Врач часто посещал больного. — Он часто посещал больного.

• Красивый — красивее
• Приятный — приятнее
• Счастливый — счастливее
• Спокойный — спокойнее
• Удобный — удобнее
• Ужасный — ужаснее
• Чудливый — чудливее
• Привлекательный — привлекательнее
• Презрительный — презрительнее
• Старый — старше
• Искусный — искуснее
• Свободный — свободнее
• Дорогой — дороже
• Сухой — суше
• Твердый — тверже
• Богатый — богаче
• Крутой — круче
• Густой — гуще
• Простой — проще
• Толстый — толще
• Чистый — чище
• Громкий — громче
• Мелкий — мельче
• Сладкий — сладче
• Мягкий — мягче
• Легкий — легче
• Ранний — раньше
• Тонкий — тоньше
• Плохой — хуже
• Хороший — лучше

2. Пословицы в простой сравнительной степени:

• Светлее солнца правда. (суффикс -ее, прилагательное «светлый» является сравнительной степенью)
• Лучший из двух — старый друг. (суффикс -ий, прилагательное «лучший» является сравнительной степенью)
• Мудрее вечера утро. (суффикс -ее, прилагательное «мудрый» является сравнительной степенью)
• Золота дороже здоровья. (суффикс -е, прилагательное «дорогой» является сравнительной степенью)
• Плохее осенью дождливое лето. (суффикс -ее, прилагательное «плохой» является сравнительной степенью)

• Ловкий акробат; обижать слабого; низкий берег; примерять платье; дневное освещение, отварить картошку; запевать песню; быстрая ходьба, чистота помещений; дрожит от холода; посидеть на скамейке; зеленая трава; прожевать хлеб; полоскать щенка; букет серений; слезать с крыши; проредить морковь на грядке; пожалеть сироту; связать свитер; отворить ворота; управление автомобилем.

• Загарать на солнце; собирать огарки; разгорелся спор; каснуться вопроса; загорелась бумага; прикаснуться к плите; рука касалась перил; обгоревшая свеча; неприкасновенный запас; сгореть со стыда; осторожное касание; загореть на берегу моря; загореться от искры; чуть пригреть; загорались на равнине.

• Знак (не)равенства; рассказывать (не)былицы; явная (не)справедливость; обидная (не)внимательность; обсуждали (не)успеваемость, а поведение; голубые (не)забудки; слепая (не)навить; возникшее (не)доразумение; (не)опытность ученика; (не)успех, а провал; осенняя (не)погода; вырваться из (не)воли; скрытая (не)приязнь; пережить (не)удачу.

• (Не)обыкновенный талант; (не)стерпимая боль; (не)значительная сумма денег; (не)разлучные друзья; почуять (не)доброе; (не)уклюжие выражения; (не)навистный человек; (не)сокрушимая сила; (не)доступные вершины; отнюдь (не)прочный материал; подарку (не)рад; (не)веселый, а грустный взгляд; (не)подкупная честность; (не)уклюжий щенок; (не)ряшливая каморка.

• Лиственная аллея; костлявая ручка; экскурсионное бюро; гусиный клюв; серебряный портсигар; журавлиный клин; оловянный солдатик; стеклянная бутылка; ветреный день; масляная краска; румяное лицо; искренняя радость; пенсионный возраст; таинственная улыбка; обветренные руки; бездонная пропасть; лимонный сок; радий рассвет; каменная ограда; песчаная почва.

• Никого послушать; никому не помог; ни с кем поговорить; ни о чем не спорить; ни сколько вопросов; ни чего не делал; никого позвать; никому не писать; ни о ком не спрашивать; ни от кого утаивать.

• ем, едет, решает, смотрит

• куклы, озера, жизни, стола

Упражнение 8. Замените прямую речь косвенной. А) 1. Мой друг спросил меня: «Почему ты не был вчера на вечере?» 2. Он спросил нас: «Вы пойдѐте завтра в театр?» 3. Анна сказала Павлу: «Позвони мне сегодня вечером». 4. Я сказал ей: «Подожди меня здесь». 5. Она спросила брата: «Ты можешь помочь мне?» 6. Он спросил меня: «Ты помнишь этого человека?» 7. Мой друг спросил меня: «Куда ты положил мой портфель?» 8. Я спросил Виктора: «Ты приходил ко мне вчера?» 9. Он попросил меня: «Помоги мне, пожалуйста». 10. Олег попросил меня: «Ты прочитаешь эту книгу до субботы?»\

1. Мой друг спросил меня, почему я не был вчера на вечере.
2. Он спросил нас, пойдем ли мы завтра в театр.
3. Анна сказала Павлу, чтобы он позвонил ей сегодня вечером.
4. Я попросил её подождать меня здесь.
5. Она спросила брата, может ли он помочь ей.
6. Он спросил меня, помню ли я этого человека.
7. Мой друг спросил меня, куда я положил его портфель.
8. Я спросил Виктора, приходил ли он ко мне вчера.
9. Он попросил меня о помощи.
10. Олег спросил меня, прочитаю ли я эту книгу до субботы.

Քիմիայում առավել հաճախ օգտագործվում է  օքսիդացման աստիճան հասկացությունը: Որպեսզի հասկանանք այդ հասկացության իմաստը, համեմատենք լիցքերի առաջացումը նատրիումի քլորիդում` NaCI:

Նատրիումի քլորիդն առաջանալիս տեղի է ունենում էլեկտրոնի անցում նատրիումի ատոմից քլորի ատոմին, և առաջանում են լիցքավորված մասնիկներ`  Na+ևCl− , որոնք էլեկտրաստատիկ ձգողության ուժերով ձգում են միմյանց՝ առաջացնելով իոնային բյուրեղավանդակ:

Բյուրեղավանդակում Na+ևCl− իոնների թվի հարաբերությունը կազմում է  1:1, որի պատճառով նատրիումի քլորիդ նյութի համար ընդունված է  NaCI  բանաձևը, չնայած պինդ վիճակում այդպիսի մոլեկուլ գոյություն չունի:

Բոլոր իոնային միացությունները գրառում են այնպիսի քիմիական բանաձևերով, ինչպիսիք ընդունված են մոլեկուլային միացությունների համար:

Իոնային միացություններում տարրի վալենտականությունը հավասար է իոնի լիցքին:

Էլեկտրաբացասականությամբ միմյանցից տարբերվող ոչ մետաղների ատոմների միջև կովալենտային կապ առաջանալիս կապող վալենտային էլեկտրոնները մեծ մասամբ շեղվում են մի ատոմից դեպի մյուսը:

Մոլեկուլն առաջանալիս տեղի է ունենում ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի շեղում դեպի էլեկտրաբացասական տարրի ատոմը, որի հետևանքով ատոմները ձեռք են բերում մասնակի դրական, կամ մասնակի բացասական լիցք:

Քիմիական միացություններում ատոմների նման վիճակը բնութագրելու համար ընդունված է այդ լիցքերը հաշվել ոչ թե մասնակի, այլ ամբողջական:

Որպեսզի պայմանական լիցքը չշփոթեն իոնի լիցքի հետ, այն անվանել են օքսիդացման աստիճան:

Տարրի օքսիդացման աստիճանը պայմանական այն լիցքն է, որը քիմիական միացության մոլեկուլում վերագրվում է ատոմին` ենթադրելով, թե միացությունը կազմված է միայն իոններից:

Օքսիդացման աստիճանը նշանակվում է արաբական թվանշանով, դրվում է քիմիական նշանի վերևում, ընդ որում սկզբից գրվում է նշանը (+ կամ –), ապա՝ լիցքի թվային արժեքը:

Օրինակ

Քլորաջրածնի մոլեկուլում ջրածին տարրի օքսիդացման աստիճանը +1 է, իսկ քլորինը` –1, որն էլ գրառվում է այսպես՝ H+1Cl−1:

Օքսիդացման աստիճանի մեծությունը որոշվում է միացության մոլեկուլում դեպի տվյալ ատոմը կամ տվյալ ատոմից շեղված էլեկտրոնների թվով:

Ուշադրություն

Օքսիդացման աստիճանը կարող է ունենալ դրական, բացասական և զրոյական արժեքներ:

Եթե քլորաջրածնի մոլեկուլում տեղի ունենար ընդհանուր էլեկտրոնային զույգի լրիվ տեղաշարժ դեպի քլորի ատոմը, ապա ջրածնի ատոմը կլիցքավորվեր +1 լիցքով, իսկ քլորի ատոմը` –1 լիցքով:

Դրանք պայմանական լիցքեր են և անվանվում են օքսիդացման աստիճան:

Երբեմն օքսիդացման աստիճանը թվապես համընկնում է տվյալ միացության մոլեկուլում տարրի ատոմի վալենտականությանը:

Օրինակ

Ածխածնի (IV) օքսիդի մոլեկուլում CO² բաղադրիչ քիմիական տարրերի` ածխածնի(C) և թթվածնի(O) ատոմների և’ վալենտականությունները, և’ օքսիդացման աստիճանները (բացարձակ արժեքով) համապատասխանաբար հավասար են՝ 4 և 2

Սակայն միշտ չէ, որ նշված մեծությունները համընկնում են: Պարզ նյութերի, օրգանական միացությունների մոլեկուլներում հիմնականում չեն համընկնում: Ազոտի N² մոլեկուլում ազոտի ատոմի վալենտականությունը 3  է (N≡N), մինչդեռ օքսիդացման աստիճանը՝ զրո: 

Միացությունում ավելի մեծ էլեկտրաբացասականությամբ քիմիական տարրի ատոմի օքսիդացման աստիճանը բացասական է, իսկ կապեր առաջացնող մյուս տարրերի ատոմներինը՝  դրական:

Օքսիդացման աստիճանը, ինչպես և վալենտականությունը կարող են լինել հաստատուն և փոփոխական:

Փոփոխական օքսիդացման աստիճանները միացություններում որոշվում են ըստ բանաձևի:

Տարրերի օքսիդացման աստիճանները որոշելիս անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ սկզբունքները.

1. Պարզ նյութերի մոլեկուլներում տարրերի ատոմների օքսիդացման աստիճանները միշտ հավասար են 0.

• Այս պնդումը, ընդհանուր առմամբ, ճիշտ է տարրերի համար իրենց տարրական ձևով: Օրինակ, ( O_2 ), ( H_2 ), ( Cl_2 ) և ( Zn )-ում թթվածնի, ջրածնի, քլորի և ցինկի օքսիդացման վիճակները, համապատասխանաբար, բոլորը 0 են:

1. Ոչմետաղներով առաջացած միացություններում ջրածնի օքսիդացման աստիճանը հիմնականում +1 է, ակտիվ մետաղներով առաջացած միացություններում՝ հիդրիդներում՝ −1։։
   -Այս պնդումը մասամբ ճիշտ է։ Ոչ մետաղներով ձևավորված շատ միացություններում ջրածինը ունի +1 օքսիդացման աստիճան (բացառությունները ներառում են մետաղների հիդրիդներ, ինչպիսիք են ( NaH ), որտեղ ջրածինը ունի -1 օքսիդացման աստիճան): Այնուամենայնիվ, ակտիվ մետաղների հիդրիդներում, ինչպիսիք են (LiH), ջրածինը իսկապես ունի -1 օքսիդացման աստիճան:
2. Միացություններում թթվածինը սովորաբար ցուցադրում է օքսիդացման վիճակ, որը հավասար է -2-ի, պերօքսիդներում -1:
   -Այս պնդումն ընդհանուր առմամբ ճիշտ է։ Թթվածինը սովորաբար միացությունների մեծ մասում ունի -2 օքսիդացման վիճակ (բացառություններ են ներառում պերօքսիդները, որտեղ այն -1 է, ինչպես (H_2O_2 )-ում):
3. I, II, III խմբերի մետաղների օքսիդացման աստիճանները հավասար են խմբի թվերին, բացառությամբ I խմբի երկրորդական ենթախմբի։։
   -Այս պնդումն ընդհանուր առմամբ ճիշտ է։ I, II և III խմբերի մետաղները հաճախ ունենում են օքսիդացման վիճակներ, որոնք հավասար են իրենց խմբի թվերին (օրինակ՝ ( Na^{+1} ), (Mg^{+2} ), (Al^{+3): } )). Նշված բացառությունը վերաբերում է I խմբի անցումային մետաղներին, ինչպես պղնձին, որոնք կարող են ունենալ բազմաթիվ օքսիդացման վիճակներ (( Cu^{+1} ) կամ (Cu^{+2} )):
4. Միացություններում բոլոր ատոմների ընդհանուր լիցքը զրո է։

• Այս հայտարարությունը համընդհանուր ճշմարիտ չէ։ Թեև շատ միացություններ չեզոք են, ինչը նշանակում է, որ բոլոր ատոմների ընդհանուր լիցքը զրո է (ինչպես ( H_2O )), կան նաև լիցքավորված միացություններ, որոնք հայտնի են որպես իոններ: Օրինակ, ( NaCl ) (սեղանի աղ), ընդհանուր լիցքը զրոյական չէ. դա ( Na^{+} + Cl^{-} ):

Ընդհանուր առմամբ, այս կանոնները օգտակար շրջանակ են տալիս քիմիական միացություններում օքսիդացման վիճակները հասկանալու համար, սակայն կարող են լինել բացառություններ՝ կապված քիմիական կապի բարդ բնույթի և հատուկ տարրերի վարքագծի հետ:

• Թռչունների ներքին կառուցվածք
• Բազմացում և զարգացում
• Ձվի կառուցվածք
• Ամփոփել ապրիլ ամիսը
• ամփոփել ,,սեպտեմբեր- մայիս,, կենսաբանության աշխատանքները- հաշվետվություն

Լրացուցիչ առաջադրանքներ, պատասխանել հարցերին

1.Թռչունների ձվերը սովորաբար դրսում ունեն կոշտ կեղև, որին հաջորդում են երկու թաղանթ՝ ձվի սպիտակուցը (ալբումեն) և դեղնուցը ներսում: Դեղնուցը սննդարար նյութեր է ապահովում զարգացող ճտի համար, մինչդեռ կեղևը պաշտպանում է նրան։

2.Թռչունների կմախքները թեթև և ամուր են, փռված ոսկորներով և միաձուլված հոդերով, որոնք օգնում են թռիչքին: Կրծքավանդակն ունի մկանների կցման կիլ, որը կարևոր է թռչելու համար:

3.Փետուրները կենսական նշանակություն ունեն թռչունների համար: Նրանք օգնում են թռիչքի ժամանակ՝ ապահովելով վերելք և մանևրելու ունակություն, կարգավորում են մարմնի ջերմաստիճանը, պաշտպանում են տարրերից և օգտագործվում են հաղորդակցության և սիրախաղի ցուցադրություններում: