Առաջատար

9-րդ դասարան, հայոց լեզու, բայ, ածական, Ածանցավոր բայեր

Դիմավոր բայ

Պարտադրական բայ է, ցույց է տալիս գործողություն, որը ուղղված է մեկ ուրիշին։

Օրինակներ՝

արա — կատարիր

գրիր — գրի՛ր

արի — գամ

Օգտագործվում է՝ երբ ուզում ենք ինչ-որ մեկին ինչ-որ բան անել պարտադրել կամ խորհուրդ տալ։

Կարող է լինել միավոր կամ բազմական։

  • Դու արա
  • Դուք արեք

Անդեմ բայ

Ինֆինիտիվ, անուղղված գործողություն, կատարվում է ինքնուրույն, առանց ուղղման մեկ ուրիշին։

Օրինակներ՝

գրել — գրել

կարդալ — կարդալ

անել — անել

Օգտագործվում է՝ ընդհանուր գործողությունների, սովորությունների, մտքերի և ընթացքի համար։

Կարող է արտահայտվել տարբեր ձևերով, օրինակ՝ ներկա, անցյալ կամ ապառնի ժամանակներում։

  • գրել եմ
  • գրեցի
  • կգրեմ

Ածական

Ածականը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշը։ Պատասխանում է՝ ինչպիսի՞, որպիսի՞, ո՞ր։
Տեսակներ՝ որակական (ամուր պատ, պայծառ աստղ) և հարաբերական (փայտե դուռ, գիշերային զովություն)։
Որակականներն ունեն աստիճաններ՝

Դրական – լավ մարդ

Բաղդատական – ավելի լավ մարդ

Գերադրական – ամենալավ, լավագույն մարդ

Հարաբերականները չեն համեմատվում՝ չի ասում ավելի փայտե դուռ։

Բայ

Բայը ցույց է տալիս գործողություն կամ եղելություն։ Պատասխանում է՝ ինչ անել, ինչ լինել։
Օրինակ՝ գրել, գնալ, խմել։
Բայը փոխվում է՝ ըստ դեմքի, թվի, ժամանակի, եղանակի (սա կոչվում է խոնարհում
Բայերը ունեն նաև ժխտական ձևեր՝ գրել → չգրել, գրիր → մի՛ գրիր։

Բայերը ունեն –ել, –ալ վերջավորություն։
Օրինակ՝ խաղալ, գրել։
Ե խոնարհման բայեր ունեն ե, ա խոնարհմանները՝ ա։
Օր.՝ գրել (ե խոն.), խաղալ (ա խոն.)։

Ածանցավոր բայեր

Բայերը կազմվում են տարբեր ածանցներով.

Սոսկածանցավոր – առանց հատուկ իմաստի՝ մտնել, թռչել, կորցնել։

Բազմապատկական – ցույց է տալիս կրկնվող գործողություն՝ կտրատել, թռչկոտել, ծեծկռտել։

Պատճառական – ցույց է տալիս, որ ինչ-որ մեկը մեկ ուրիշին է ստիպում անել բան՝
խաղալ → խաղացնել, մտնել → մտցնել, թռչել → թռցնել։

կրավորական:  կոչվում են այն բայերը, որոնց կազմում կա կրավորական ածանց:

Կրավորական ածանցն է վ -ն` գրել-գրվել, կառուցել-կառուցվել, հեռանալ-հեռացվել, կարդալ-կարդացվել:

Հիշիր կարճ.

Ածական՝ ինչպիսի՞, որպիսի՞, ո՞ր։

Բայ՝ ինչ անել, ինչ լինել։

Ածական՝ որակական, հարաբերական։

Բայ՝ խոնարհում ունի, կարող է լինել ժխտական։

Ածանցավոր բայեր՝ սոսկածանցավոր, բազմապատկական, պատճառական, կրավորական:։

Առաջատար

Անհատական ուսմնական պլան2025-2026

Ընտրություն-Փայտամշկում

Մարզաձև-Սեղանի թենիս

Շտողական-Հայոց լեզու

Բնագիտական խումբ-Էմմա Այվազյան,Նունե Թեմուրյան

Կենսաբանության խումբ-Հասմիկ Ուզումյան

Առաջատար

ԱՄԲՈՂՋ ԹՎԵՐԻ ԲԱԶՄԱՊԱՏԿՄԱՆ ՕՐԵՆՔՆԵՐԸ

Ամբողջ թվերի համար ճիշտ են ոչ միայն գումարման օրենքները,
այլև բազմապատկման տեղափոխական, զուգորդական և բաշխական
օրենքները։
Տեղափոխական օրենք
Երկու ամբողջ թվերի արտադրյալը արտադրիչների տեղերը
փոխանակելիս չի փոխվում.
a · b = b · a։
Որպեսզի համոզվենք, որ ամբողջ թվերի համար բազմապատկման
տեղափոխական օրենքը ճիշտ է, բավական է ստուգել, որ արտադրյալի նշանը և բացարձակ արժեքը արտադրիչների տեղափոխության
ժամանակ չեն փոխվում։
Արտադրյալի նշանը չի փոխվի, քանի որ արտադրիչների տեղափոխման ժամանակ նրանց նշանները չեն փոխվում։ Արտադրյալի բացարձակ արժեքը չի փոխվի, քանի որ այն հավասար է արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին. բացարձակ արժեքները բնական
թվեր են, իսկ բնական թվերի համար բազմապատկման տեղափոխական օրենքը ճիշտ է։
Օրինակ՝
(–5) · (+4) = – (|–5|·|+4|)= – (|+4|·|–5|) = (+4)·(–5),
( –11 ) · ( –2 ) = | –11 | · | –2 | = | –2 | · | –11 | = ( –2 ) · ( –11 )։
Զուգորդական օրենք
Երկու ամբողջ թվերի արտադրյալը մի երրորդ ամբողջ թվով
բազմապատկելու արդյունքը հավասար է այն ամբողջ թվին, որը
ստացվում է առաջին թիվը երկրորդ և երրորդ թվերի արտադրյալով
բազմապատկելու դեպքում.
(a·b)·c = a·(b·c)։
114
Բազմապատկման զուգորդական օրենքը ամբողջ թվերի համար
ճիշտ է, քանի որ՝ ա) ինչ հաջորդականությամբ էլ որ բազմապատկենք
թվերը, արտադրիչների նշանները չեն փոխվի, ուրեմն և չի փոխվի արտադրյալի նշանը, բ) չի փոխվի նաև արտադրյալի բացարձակ արժեքը,
քանի որ այն հավասար է արտադրիչների բացարձակ արժեքների արտադրյալին, իսկ դրանք բնական թվեր են, որոնց համար զուգորդական
օրենքը ճիշտ է։
Օրինակ՝
((–6)·(+2))·(–3) = (–|–6|·|+2|)·(–3) = (–|–6| ·|+2|) ·(–|–3|) = |–6| ·|+2| ·|–3| =
= (|–6|) ·(|+2| ·|–3|) = (–|–6|) ·(–|+2| ·|–3|) = (–6)·((+2) · (–3))։
Բազմապատկման զուգորդական օրենքից բխում է, որ մի քանի
ամբողջ թվերի արտադրյալի նշանը կախված է բացասական արտադրիչների քանակից. եթե այդ քանակը զույգ թիվ է, ապա արտադրյալը
դրական թիվ է, իսկ եթե այդ քանակը կենտ թիվ է, ապա արտադրյալը
բացասական թիվ է:
Բաշխական օրենք
Ցանկացած ամբողջ թվերի համար ճիշտ է նաև բազմապատկման
բաշխական օրենքը։
Որևէ ամբողջ թիվ երկու ամբողջ թվերի գումարով բազմապատկելու արդյունքը կարելի է ստանալ՝ առաջին թիվը բազմապատկելով
յուրաքանչյուր գումարելիով և ստացված արդյունքները գումարելով
իրար.
a·(b +c) = a·b + a·c։
Ստուգենք, որ, օրինակ, +3, –4 և +2 թվերի համար այս օրենքը ճիշտ
է։ Իրոք,
( +3 ) · ( ( –4 ) + ( +2 ) ) = ( +3 ) · ( –2 ) = –6,
( +3 ) · ( –4 ) + ( +3 ) · ( +2 ) = ( –12 ) + ( +6 ) = –6,
հետևաբար
( +3 ) · ( ( –4 ) + ( +2 ) ) = ( +3 ) · ( –4 ) + ( +3 ) · ( +2 )։
Սակայն այս հավասարությունը կարելի է ստուգել նաև այնպիսի
եղանակով, որը կհամոզի մեզ, որ բաշխական օրենքը ճիշտ է բոլոր
ամբողջ թվերի համար։ Հիշենք, որ 0-ից տարբեր ցանկացած ամբողջ
թիվ կարող է ներկայացվել որպես կա՛մ դրական, կա՛մ բացասական
միավորների գումար։ Դրանից ելնելով՝ կարող ենք գրել.
–4 = ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ), +2 = ( +1 ) + ( +1 ),
( – 4 ) + ( +2 ) = ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( +1) + ( +1)։
Ուստի
( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( +1) + ( +1 )
+
( +3) · ( ( –4 ) + ( +2 ) ) = ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( +1) + ( +1 ) =
+
( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( +1) + ( +1 )
115
( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) ( +1) + ( +1 )

+
= ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( +1) + ( +1 ) = ( +3) · ( –4 ) + ( +3) · ( +2)։

+
( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) + ( –1 ) ( +1) + ( +1 )
Հասկանալի է, որ այսպես կարելի է վարվել ցանկացած այնպիսի
երեք ամբողջ թվերի դեպքում, որոնցից առաջինը դրական թիվ է։ Իսկ
այն դեպքը, երբ առաջին թիվը բացասական է, կարելի է հանգեցնել
արդեն դիտարկվածին։ Իրոք, դիտարկենք –3, –4, +2 թվերը։ Կարող ենք
գրել.
(–3)·((–4) + (+2)) = –(+3)·((–4) + (+2)) = –((+3)·(–4) + (+3)·(+2)) =
= –(+3)·(–4) – (+3)·(+2) = (–3)·(–4) + (–3)·(+2)։
Քանի որ ամբողջ թվերի հանումը կարելի է հանգեցնել նրանց
գումարմանը, ուստի ամբողջ թվերի բազմապատկման բաշխական
օրենքը հանման նկատմամբ հանգեցվում է գումարման նկատմամբ
բաշխական օրենքին, այսինքն`
a (b – c) = a (b + (–c)) = ab + a (–c) = ab + (–ac) = ab – ac:

1:Առանց հաշվելու պարզիր, թե ո՞ր արտահայտություններն են իրար հավասար:

59⋅(−25)

(−59)⋅(−25)

(−25)⋅59

1, 3:

2:Արտահայտությունը արտագրիր առանց փակագծերի:

−27(−27)=27:

3:Պարզիր, թե ո՞ր արտահայտությունների արժեքներն են իրար հավասար:

39⋅60

(−60)⋅(−39)

−39⋅60

1, 3:

4:Արտագրիր հետևյալ արտահայտությունը առանց փակագծերի:

Պատուհանում առանց բաց թողնված տեղերի գրիր թվերը և «⋅», «+» կամ «−» նշանները:

Բազմապատկման նշանի փոխարեն օգտագործիր  «∗» նշանը:

(−15)⋅(−49)+(−79)=-15x-49+-79=656

Ձևափոխիր 91⋅(−10)⋅(−42) արտահայտությունը:

5:Ընտրիր ճիշտ տարբերակ(ներ)ը:

42⋅91⋅10

(−91)⋅(−10)⋅(−42)

10⋅91⋅(−42)

(−42)⋅91⋅(−10)

6:8−8⋅23 արտահայտությունը ներկայացրու արտադրյալի տեսքով:

Պատասխան՝ (8:8)⋅23=⋅1×23

7: 1. Կիրառելով բազմապատկման բաշխական օրենքը` (5−5)⋅18 արտահայտությունը ներկայացրու արտադրյալի տեսքով:

Պատասխան՝ (5−5)⋅18=⋅(1−18)

2. Հաշվիր ստացված արտահայտության արժեքը:

Պատասխան՝  0

8:Կիրառելով բազմապատկման տեղափոխական օրենքը՝ ձևափոխիր արտահայտությունը:

Մեծությունները գրիր առանց բաց տեղերի, բազմապատկման նշանի փոխարեն օգտագործիր «∗» նշանը:

−43⋅d=dx43

9:11−583 արտահայտությունը ներկայացրու արտադրյալի տեսքով:

Պատասխան՝ 11−583=⋅(1−53)=1×1-583

10:Կիրառելով բազմապատկման բաշխական օրենքը` հաշվիր այս արտահայտության արժեքը՝ 7⋅(−3)+(−3)⋅8=7x8x-3)x-3)

Պատասխան՝ 45

11:հաշվիր արտահայտության արժեքը:

−5+(−5)+(−5)+(−5)+(−5)+(−5)=30

12:Պարզիր, թե ո՞ր արտահայտություններն են իրար հավասար:

2⋅(−21)

(−21)⋅(−2)

21⋅(−2)

(−2)⋅21

1,4

13:Պարզիր, թե որո՞նք են հավասար −91⋅y⋅x արտահայտությանը:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակները:

−91⋅x⋅y

−x⋅91⋅y

91⋅y⋅(−x)

−91⋅(−x)⋅y

(−91)⋅(−y)⋅(−x)

y⋅x⋅(−91)

−y⋅x⋅(−91)

1, 2, 6:

14:29−1450 արտահայտությունը ներկայացրու արտադրյալի տեսքով:

Պատասխան՝ 29−1450=⋅(1−)-29×1450=

15:Կիրառելով բազմապատկման բաշխական օրենքը՝ հաշվիր:

5⋅5−11⋅5+14⋅5−20⋅5−5=6×5+6×5-5=55

16:Լուծիր (y−2)⋅(y−2)−17⋅(y−2)=0 հավասարումը:

Պատասխան՝ y1=2y-4 y2=-17y+34

Առաջատար

Հարիսաի մասին

Ցորենի ձավարը և հավի, ոչխարի կամ տավարի միսը ջրով եփում են՝ փայտե թիակով հարելով մինչև մածուցիկ զանգված դառնալը։ Ուտելիս վրան լցնում են հալած յուղ (երբեմն՝ նաև համեմունք)։ Հնում համարվել է ծիսական և տոնական կերակուր։ Պատրաստել են հանդիսավոր օրերին (հարսանիք, ժողովրդական տոներ և այլն)։ Կճուճի մեջ թոնրում ողջ գիշեր եփելուց հետո կերել են մեծ մասամբ կիրակի առավոտյան։ Համարվում է Հայաստանի ազգային ճաշատեսակը։

Երբ Գրիգոր Լուսավորիչը, Խոր վիրապից դուրս գալով, գալիս է Վաղարշապատ, վաթսուն օր շարունակ քարոզ է կարդում տեղի հեթանոս հայերին, որոնք հետաքրքրությամբ լսում են նրան։ Աղքատներին ճաշ տալու համար նա հրամայում է գյուղացիներին շատ յուղ ու ոչխար բերել։ Երբ բերում են յուղն ու ոչխարը, Լուսավորիչը մորթել է տալիս ոչխարները. մեծ-մեծ կաթսաներ են դնում կրակների վրա, միսը լցնում մեջը և կորկոտն (ձավարը) էլ վրան։ Այնուհետև նա հրամայում է հաստաբազուկ կտրիճներին՝ խառնել կաթսայում եղած միսը, ասելով՝ հարեք զսա։ Այդտեղից էլ կերակուրի անունը մնում է հարիսա։

Առաջատար

Իմ ճամփորդությունը

Մի անգամ ես իմ դասընկերների հետ գնացել էի Բյուրականի աստղադիտարան։ Այնտեղ մենք տեսել էինք լուսինը,աստղերը և Սատուրնը։

Վիկտոր Համբարձումյանի անվան Բյուրականի աստղադիտարանը  պատկանում է Հայաստանի Գիտությունների Ակադեմիային և տնօրինվում նրա միջոցով։ Համարվում է Արևելյան Եվրոպայի և Միջին Արևելքի կարևորագույն աստղադիտարաններից մեկը։ Այն գտնվում է Արագածի լանջին՝ Բյուրական գյուղում։Հիմնվել է 1946 թվականին ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանի ջանքերով,ով եղել է աստղադիտարանի առաջին տնօրենը։

Ես այնտեղից վերադարձա շատ մեծ տպավորություններով․ այդ օրվանից սկսել եմ հաճախ նայել երկնքին։

Առաջատար

Մաթեմատիկա 05.06.2022

Գումարում

(+) + (+) = (+)
(–) + (–) = (–)
(+) + (–) = կախված է (վերցնում ենք տարբերությունը, մեծի նշանը դնում ենք բացարձակ արժեքով)
(–) + (+) = կախված է (նույն բանից)

Հանում

(+) – (+) = կախված է (մենք համեմատում ենք, թե ով է ավելի մեծ)
(–) – (–) = կախված է (փոխարինվում է հակառակի գումարմամբ)
(+) – (–) = (+) + (+) = (+)
(–) – (+) = (–) + (–) = (–)

Բազմապատկում

(+) × (+) = (+)
(+) × (–) = (–)
(–) × (+) = (–)
(–) × (–) = (+)

Բաժանում

(+) ÷ (+) = (+)
(+) ÷ (–) = (–)
(–) ÷ (+) = (–)
(–) ÷ (–) = (+)

Վերածվող հավասարում

A(x) * B(x) = 0 տեսքի հավասարումը, որտեղ A(x)-ը և B(x)-ը x-ի նկատմամբ բազմանդամներ են, անվանում ենք վերածվող հավասարում:

Օրինակ՝ (x2 + 5)(x3 — 6x + 7) = 0 վերածվող հավասարում է, մինչդեռ (x2 + 5)(x3 — 6x ) + 7 = 0 հավասարումը՝ ոչ:
A(x) ∙ B(x) = 0 վերածվող հավասարումը համարժեք է

համախմբին, քանի որ A(x) ∙ B(x) արտադրյալը հավասար է 0-ի, երբ արտադրիչներից գոնե մեկը 0 է:

Օրինակ 1.
Լուծենք (x — 2)(x2 — x + 7) = 0 վերածվող հավասարումը:
Հավասարումը գրենք համարժեք համախմբի տեսքով.

Համախմբի առաջին հավասարման լուծումն է x = 2: Երկրորդ հավասարման տարբերիչը բացասական է՝ D = (- 1)2 — 4 ∙ 1 ∙ 7 = — 27 հետևաբար այն լուծում չունի: Այսպիսով, համախումբն ունի մեկ լուծում՝ x = 2:

Օրինակ 2.
Լուծենք (x2 + 5)(x — 3)(x2 — 4x + 3) = 0 հավասարումը: Հավասարումը
գրենք համախմբի տեսքով.

Համախմբի առաջին հավասարումը լուծում չունի, երկրորդն ունի մեկ լուծում՝ x = 3 իսկ երրորդը՝ երկու լուծում՝ x = 1 և x = 3: Այդ լուծումների բազմությունների միավորումից ստացվում են հավասարման արմատները՝ x = 1 և x = 3` x∈{1;3}:

Առաջադրանքներ․

1)Լուծե՛ք վերածվող հավասարումը.

ա) (x + 5)(x — 7) = 0

x+5=0 x=-5

x-7=0 x=7

Պատ․՝x={-5, 7}

բ) 4x2 = 0

Պատ․՝ 0

գ) 2(x — 5)2 = 0

Պատ․՝x=5

դ) (3x + 12)(4 — x) = 0

Պատ․՝x=-{4,4}

ե) — 2x2(x + 1) = 0

Պատ․՝ x=-1

զ) (5 — x)(x — 9) = 0

Պատ․՝ x= {5,9}

2)Լուծեք հավասարումը․

ա)(x2 + 5x + 6)(x + 2) = 0

x2+5x+6=0 x=−2,−3

x+2=0 x=−2

Պատ․՝x={-3,-2}

բ)(x2 — 9x + 14)(x — 7) = 0

x2−9x+14=0 x=2,7

x−7=0 x=7

Պատ․՝ x={2,7}

գ)(x2 + 7x + 10)(x2 — 25) = 0

x2+7x+10=0 x=−5,−2

x2−25=0 x=5,−5

Պատ․՝ x={-5,-2,5}

դ)(x2 — 7x + 12)(x2 — 6x + 10) = 0

x2−7x+12=0 x=3,4

Պատ․՝x={3,4}

ե)(x2 — 15x — 16)(x2 + 8x + 7) = 0

x2−15x−16=0 x=16,−1

x2+8x+7=0 x=−1,−7

Պատ․՝ x={-7,-1,16}

զ)(x2 — 4x + 3)(x2 + 4x + 3) = 0

x2−4x+3=0 x=1,3

x2+4x+3=0 x=−1,−3

Պատ․՝x={-3,-1,1,3}

Դաս.16. (Փետրվարի 2 — 6).Թեմայի կրկնություն․Լուծել խնդիրները՝

Q — էլեկտրաքանակը (Կլ/Կուլոն),
I — հոսանքի ուժը (Ամպեր),
t — ժամանակը (վրկ):

1.Որոշեցե՛ք հոսանքի ուժը էլեկտրալամպում, եթե դրա միջով 10- ր-ում անցնում է 300 Կլն էլեկտրաքանակ:

    I = Q/t = 300 / 600 = 0.5

    2.Ի՞նչ էլեկարաքանակ կանցնի 2 ր-ով շղթային միացրած գալվանոմետրի կոճով, եթե հոսանքի ուժը շղթայում 12 մԱ է:

      Q = I •t = 0.012 • 120 = 1.44

      3.Շղթայում (նկ. 279) միացված են երկու ամպերմետրեր: Al ամպերմետրը ցույց է տալիս 0,5 Ա հոտանքի ուժ: Լամպի միջով ի՞նչ էլեկտրաքանակ է անցնում 10 րոպեում:

        Q = 0.5 • 600 = 300

        4.Սալիկը միացված է լուսավորման ցանցին: Դրանով ի՞նչ էլեկտրա-քանակ է անցնում 10 ր-ում, եթե հոսանքի ուժը հաղորդալարում 5 Ա է:

          Q = 5 •600 = 3000

          5.Դիմադրատարրի վրա 110 Վ լարման դեպքում հոսանքի ուժը դրա նում հավասար է 4 Ա: Ի՞նչ ըարում պետք է տալ դիմադրատարրին, որպեսզի հոսանքի ուժը դրանում դառնա 8 Ա:

            R = U/I = 110 / 8 = 13.75Ω

            6.Դիմադրատարրի սեղմակներին 220 Վ լարման դեպքում հոսանքի ուժը 0,1 Ա է։ Ի՞նչ լարում է մատուցված դիմադրատարրին, եթե հոսանքի ուժը դրանում հավասար է 0,05 Ա։

              R = U/I = 220 / 0.1 = 2200 Ω

              U = I • R = 0.05 • 2200 = 110

              Թեստային աշխատանք 30.01.2026

              1)2/3 ; 3/4; 4/5; 5/6 թվերից ո՞ րն է փոքր։
              1) 2/3
              2)3/4
              3)4/5
              4)5/6

              2)Ո ՞ր թվով պետք է փոխարինել աստղանիշը, որպեսզի 35/* = 5/7
              1)49
              2)7
              3)14
              4)5

              3)Գտիր ամենամեծ երկնիշ պարզ թիվը։
              1)97
              2)83
              3)11
              4)99

              4)Ո՞րն է այն թիվը, որի 20% — ը հավասար է 16 — ի։
              1)32
              2)60
              3)48
              4)80

              5)Գտնել 432 թվի թվանշանների միջին թվաբանականը։
              1)2
              2)4;5
              3)3
              4)4

              6)Գտնել p(x)-ը g(x) -ի բաժանելիս ստացված մնացորդը, եթե
              p(x) = x2 — 6x + 7, g(x) = x — 3

              1)2
              2) -2
              3)10
              4)3

              7)ac — 3xc + 4a -12x արտահայտությունը վերլուծել արտադրիչների։
              1) (c + 4)(a — 3x)
              2)(c+3)(a-2x)
              3) (c + 1)(a — 3)
              4 (c + 2)(c + a)

              8)Գտնել x-ը, եթե {x ; 8} ∩ {2; 4; 7} = {4} :
              1)2
              2)4
              3)8
              4)7

              9)a — ի ՞նչ արժեքի դեպքում է տվյալ քառակուսի հավասարման արմատների արտադրյալը հավասար 12 — ի։
              x2 — 8x — 4a = 0
              1)3
              2)4
              3) -3
              4)1,5

              10)Նշված ֆունկցիաներից որի՞ գրաֆիկն է զուգահեռ y = 3x — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկին:
              1) y = 2x — 4
              2) y = 4x — 4
              3) y = x — 4
              4) y = 3x — 1

              11)Գտնել y = |4x — 4| + 10 ֆունկցիայի արժեքների բազմությունը :
              1) [10; ∞)
              2) (-∞; 10]
              3)(1; 10)
              4)10

              12)Խաղընկերը նետում է 2 զառ։ Ինչքա՞ն է հավանականությունը, որ զառերի բացված թվանշանների գումարը կլինի` 5:
              1)1/9
              2)1/3
              3)5/36
              4)1/4

              (13-15)Գտնել արտահայտության արժեքը։
              13) (1/6 — 1/3) * 6

              1)-2
              2) -3
              3)-1
              4) 1

              14) (√3 — √2)2 + 2√6
              1) -5
              2)2√6
              3)-2√6
              4)5

              15)|x — 2| + x + 8 , x < 2
              1)10
              2) 2x — 6
              3)2x
              4)6

              (16-18) Հավասարումներ և անհավասարումներ։
              16)Գտնել 12x — (12x + 4) = — 4 հավասարման արմատները։

              1)իմաստ չունի
              2)4
              3) -4
              4) R

              17)Լուծել (x + 4)(x — 3) < 0 անհավասարումը։
              1) (- ∞; — 4 ] U [ 3 ; ∞)
              2) (-4; 3)
              3) (-∞; -3]U (4; ∞)
              4) [-3; 4]

              18)Լուծել տրված անհավասարումը։
              √(2x+6) < 2
              1) [-3; -1)
              2) (-∞; -1)
              3) R
              4) (-3; -1]

              (19-20) Պրոգրեսիա։


              19)
              Տրված է -3 ; 2; 7 …..թվաբանական պրոգրեսիան։ Գտնել պրոգրեսիայի
              չորրորդ անդամը։


              20)Գտնել x -ը, եթե x; 6; 72 թվերը կազմում են երկրաչափական պրոգրեսիա։

              (21-22) 45 էջ մուտքագրելու համար աշխատակիցներից առաջինը ծախսում է 5 ժ, իսկ երկրորդը` 9 ժ:


              21)Քանի՞ էջ կարող են նրանք միասին մուտքագրել 2 ժանում:

              1ժ 14էջ
              2 ժ 28 էջ


              22)Համատեղ աշխատելով` նրանք քանի՞ ժամում կմուտքագրեն 560 էջ։

              560 / 14 = 40 ժամ

              (23-25) Շեղանկյան փոքր անկյունագիծը 9 է, իսկ փոքր անկյունը` 60:


              23)Գտնել շեղանկյան մակերեսը։

              S = d²·sin60° /2 = ≈35


              24)Գտնել շեղանկյան պարագիծը։

              36


              25)Գտնել շեղանկյան բարձրությունը։

              ~7.8

              26)M և N կետերը գտնվում են AB = 30 երկարություն ունեցող հատվածի վրա։
              AM = NB, MN = 5: Գտնել AM հատվածի երկարությունը։

              AM = 12.5

              27)O կենտրոնով և AB = 6 տրամագծով շրջանագծի A կետից տարված է AC լարը: O կետի հեռավորությունը AC լարից 1,5 է։ Գտնել < ABC — ն :

              ∠ABC = 30°

              28)ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերը հատվում են O կետում: Գտնել զուգահեռագծի մակերեսը, եթե AOK եռանկյան մակերեսը`4 է, որտեղ K-ն AD կողմի միջնակետն է։

              S = 4·8 = 32

              (29-30) Տրված են A(2; -4) և B(5; 0) կետերը։


              29)Գտնել AB վեկտորին հակադիր վեկտորի կոորդինատները։

              AB = (3,4) (−3,−4)


              30)Գտնել A և B կետերի հեռավորությունը։

              √(3²+4²) = 5

              (31-32)CH -ը C ուղիղ անկյունով ABC ուղղանկյուն եռանկյան բարձրությունն
              է, AC : BC = 3 : 4, AB = 25:


              31)Գտնել CH բարձրության երկարությունը։

              12


              32)Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղի երկարությունը։

              12.5

              (33-34) Սայլի առջևի անիվի շրջանագծի երկարությունը 2 մ է, իսկ հետևի անիվինը`3 մ :


              33)Քանի՞ պտույտ կկատարի առջևի անիվը, եթե սայլն անցնի 100 մ ճանապարհ։

              100 / 2 = 50 պտույտ


              34)Քանի՞ մետր ճանապարհ կանցնի սայլը, եթե առջևի անիվը 10 պտույտ ավելի կատարի, քան հետևի անիվը։

              60 մ

              Քիմիա Հարցեր

              1. Լրացրու բաց թողնվածը․


              ա) Հալոգենները պատկանում են 7 խմբի գլխավոր ենթախմբին։


              բ) Հալոգենների արտաքին էլեկտրոնների թիվը 7 է։


              գ) Ամենաակտիվ հալոգենը Ֆտոր է։

              2. Նշի՛ր ճիշտը կամ սխալը․


              ա) Հալոգենները ոչ մետաղներ են։


              բ) Բոլոր հալոգենները սենյակային ջերմաստիճանում գազ են։


              գ) Հալոգենները բնության մեջ հանդիպում են ազատ վիճակում։

              3. Թվարկի՛ր հալոգենների քիմիական նշանները։

              F, Cl, Br, I, At

              4. Համեմատիր ֆտորը և քլորը՝ ըստ հետևյալ հատկանիշների․• ֆիզիկական վիճակ• ակտիվություն• կիրառություն

              ՀատկությունՖտոր (F₂)Քլոր (Cl₂)
              Ֆիզիկական վիճակգազգազ
              Ակտիվությունշատ բարձրբարձր, բայց F-ից ցածր
              Կիրառությունէներգետիկ, քիմիական գործարաններջուր, ախտահանիչ, պլաստիկ (PVC)

              5.Ինչո՞ւ հալոգենները հեշտությամբ միացնում են էլեկտրոն և դառնում բացասական իոններ։

              Հալոգենների արտաքին էլեկտրոնային շերտում 7 էլեկտրոն կա, ու նրանք ուզում են լրացնել 8-ը (ստանալ լիարժեք գազային կոնֆիգուրացիա), ուստի հեշտությամբ ընդունում են 1 էլեկտրոն՝ դառնալով -1 իոն։

              6.Գրիր ռեակցիայի հավասարումը․
ա) Նատրիում + քլոր
բ) Երկաթ + բրոմ

              ա) Նատրիում + քլոր — 2Na + Cl₂ → 2NaCl
              բ) Երկաթ + բրոմ — 2Fe + 3Br₂ → 2FeBr₃

              7. Տրված է ռեակցիան․
Cl₂ + KBr → KCl + Br₂
Ո՞ր հալոգենն է ավելի ակտիվ, հաշվիր դրա Mr-ը և հավասարեցրու ռեակցիան:


              Cl₂ + KBr → 2KCl + Br₂

              Ակտիվ հալոգեն՝ Cl₂

              8. Բարդ Ի՞նչ ծավալով քլոր պետք է հեղուկացնել 60 տ բեռնատարողությամբ երկաթուղային ցիստեռնը հեղուկ քլորով լցնելու համար:

              60 տ քլոր հեղուկացնելու ծավալը ≈ 38,5 մ³

              9. Ստորև բերված ո՞ր նյութերի հետ է փոխազդում քլորը. ա) KBr, բ) NaF, գ) Lil, դ) ZnF: Ընտրե՛ք ճիշտ պատասխանի համարը և գրեք հնարավոր ռեակցիաների հավասարումները.

              KBr: Cl₂ + 2KBr → 2KCl + Br₂

              LiI: Cl₂ + 2LiI → 2LiCl + I₂

              10. 6. Ի՞նչ ծավալով քլոր կանջատվի աղաթթվի հետ մանգանի երկօքսիդի ռեակցիայում, եթե վերջինիս զանգվածը 13,05 գ

              13,05 գ MnO₂ → Cl₂ ≈ 10,65 գ (կամ ~3,36 լ գազ)

              Հունվարի 26 — 30Դաս.15. (26.01 — 30.01).Պատասխանել և բլոգում ներկայացնել հետևյալ հարցերի պատասխանները՝Կրկնել անցած թեմաները։

              ՆՈՐ ԹԵՄԱ
              Թեմա 9.
              § 18. Էլեկտրակն հոսանքի աշխատանքը և հզորությունը:
              § 17. ՋՈՈՒԼ-ԼԵՆՑԻ օրենքը: Շիկացման լամպ: Կարճ միացում: Ապահովիչներ:

              1.Ի՞նչ է հոսանքի աշխատանքը: Ինչ բանաձևով են այն հաշվում: Հոսանքի աշխատանքի բանաձևը ձևակերպեք բառերով:

                Հոսանքի աշխատանքը էն էներգիան է, որ հոսանքը փոխանցում է շղթայում։
                Բանաձևը՝ A = U·I·t
                աշխատանքը հավասար է լարման, հոսանքի և ժամանակի արտադրյալին։

                2.Ո՞րն է աշխատանքի միավորը ՄՀ-ում:

                  ջոուլ (Ջ)։

                  3.Ո՞ր ֆիզիկական մեծություննեն անվանում էլեկտրական հոսանքի հզորություն: Ինչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի հզորությունը:

                    մեկ վայրկյանում կատարվող աշխատանքը։
                    Բանաձևը՝ P=U•I:

                    4.Հզորության ի՞նչ միավորներ գիտեք: Ինչպես են առնչվում այդ միավորները վատտին:

                      Հզորության միավորներ՝ վատտ (Վտ), կիլովատ (կՎտ), մեգավատ (ՄՎտ)։
                      1 կՎտ = 1000 Վտ։

                      5.Ո՞րն է հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը: Գրել այդ միավորի և ջոուլի կպն արտահայտող հավասարությունը:

                        կիլովատ-ժամ (կՎտ·ժ)։
                        1 կՎտ·ժ = 3,6·10⁶ Ջ։

                        6.Ի՞նչ փորձով կարելի է համոզվել, որ միևնույն հոսանքի ուժի դեպքում հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը համեմատական է հաղորդչի դիմադրությանը:

                          Ջոուլ-Լենցի փորձով՝ տարբեր դիմադրությամբ հաղորդիչներ միացնելով նույն հոսանքին։

                          7.Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը: Գրել բանաձևը:

                            Q = I²·R·t։

                            8.Ձևակերպել Ջոուլ- Լենցի օրենքը:

                              հաղորդչում անջատվող ջերմաքանակը համեմատական է հոսանքի քառակուսուն, դիմադրությանը և ժամանակին։

                              9.Բացատրեք, թե ինչո՞ւ է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:

                                էլեկտրոնները բախվում են ատոմներին և էներգիան փոխվում է ջերմության։

                                10.Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:

                                  բարակ մետաղալար (շիկացման թել), որը փակված է ապակե գնդի մեջ։

                                  Հունվարի 26-փետրվարի 3

                                  Պատրաստվե՛ք ներկայացնել։
                                  Թեմա․
                                  ա/ Շուկայական տնտեսություն
                                  բ/ Պետության միջամտությունը տնտեսությանը
                                  Հասարակագիտություն, դասագիրք, էջ 93-105
                                  /բլոգային աշխատանք/.

                                  Առաջադրանքներ՝
                                  1․ Որո՞նք են շուկայական տնտեսության դրական ու բացասական կողմերը։

                                  Դրական կողմեր

                                  Ազատ մրցակցություն

                                  Որակի բարձրացում

                                  Նորարարություն և զարգացում

                                  Սպառողի ընտրության ազատություն

                                  Բացասական կողմեր

                                  Սոցիալական անհավասարություն

                                  Գների անկառավարելի աճ

                                  Մենաշնորհների առաջացում

                                  Թույլ խավերի անպաշտպանություն


                                  2․ Պետության մասնակցությունը տնտեսությանը ըստ Ձեզ ո՞ր դեպքերում է արդարացված։

                                  պաշտպանել մարդկանց, վերահսկել բիզնեսը կամ օգնել դժվար իրավիճակներում։

                                  26-30 января

                                  Эссе о самом заветном желании

                                  Моё самое заветное желание стать офицером Национальной службы безопасности Армении и дослужиться до звания подполковника. Я хочу служить своей стране, защищать её безопасность и жить по совести.

                                  Я мечтаю о крепкой семье, а именно о двух сыновьях, Монте и Андраник. Я хочу воспитать их так, чтобы они верили в Бога, были честными, сильными и классными парнями. Я верю что с Божьей помощью, моим Молитвам и упорным трудом моя мечта обязательно исполнится

                                  Аминь.

                                  Պարապմունք 19

                                  1․ Ո՞ր հայտարիշի համաձայն են նման ΔBEC∼ΔBDA եռանկյունները:

                                  • երկու անկյունները հավասար են
                                  • երկու կողմերը համեմատական են, և նրանցով կազմված անկյունները հավասար են
                                  • երեք կողմերը համեմատական են
                                  lidzTr_bis.PNG

                                  2. Հաշվել CE հատվածի ե րկարությունը, եթե AD=12 սմ, AB=16 սմ, BC=3.2 սմ:

                                  3․ Ո՞ր եռանկյուններն են նման:

                                  2tr.PNG
                                  3tr.PNG
                                  1tr.PNG

                                  4․ Նմա՞ն են ABC և A1B1C1 եռանկյունները, եթե AB = 3մ, BC = 4մ, AC = 6մ, A1B1 = 9մ, B1C1 = 12մ , A1C1 = 18մ:

                                  5․ Տրված է, որ BE-ն ABC անկյան կիսորդն է, և DA⊥BA և CE⊥BC։ Գտնել EB-ն,  եթե  DA=15  սմ,  BA=20 սմ, CE=7.5 սմ: Սկզբում ապացուցել եռանկյունների նմանությունը:

                                  lidzTr_bis.PNG

                                  6․ Տրված է ABC ուղղանկյուն եռանկյունը: ∠A=90°, VN⊥BC, NV=7 մ, NC=8 մ, AC=16 մ: Հաշվել  AB-ն։ Սկզբում ապացուցել եռանկյունների նմանությունը:

                                  lidztais.bmp

                                  7․ Ըստ նկարների տվյալների՝ գտնել x–ը և y–ը։

                                  Պարապմունք 28

                                  Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում։

                                  1․ Գտնել AB հատվածի M միջնակետի կոորդինատները, եթե ա) A(4;-5), B(-6;3) բ) A(8;9), B(-6;6) 

                                  ա) (-1,-1)

                                  բ) (1,7.5)

                                  2․ Գտնել A և B կետերի հեռավորությունը, եթե ա) A(9;2) և B(6;6);  բ) M(5;5) և N(1;8)

                                  ա) 5

                                  բ) 5

                                  3․  Գրել A(4; — 5) կենտրոնով և R = 8 շառավղով շրջանագծի հավասարումը:

                                  (x−4)2+(y+5)2=64

                                  4․ Վեկտորը տրված է իր կոորդինատներով՝ a→{6; 8}։ Հաշվել նրա մոդուլը՝ ∣a→∣

                                  10

                                  5․ Գտնել a+b, a-b, 3a, 4b վեկտորnի կոորդինատները, եթե a{4,6}, b{5,8}, a{8,4}, b{6,8}

                                  a+b = {9,14}

                                  a-b = {-1,-2}

                                  3a = {12,18}

                                  4b = {20,32}

                                  6. ABC և MNK եռանկյունները նման են, ընդ որում՝ k =4 : Գտեք MNK եռանկյան կողմերը, եթե ABC եռանկյան կողմերը 15 դմ, 9 դմ և 19 դմ են:

                                  {60,36,76}

                                  7. Նման են, արդյոք, ABC և A1B1C1 եռանկյունները, եթե` AB = 3 սմ, BC = 5 սմ, CA = 7 սմ, A1B1 = 4,5 սմ, B1C1 = 7,5 սմ, C1A1 = 10,5 սմ

                                  Այո

                                  8. CD-ն ABC եռանկյան կիսորդն է: Գտնել այդ եռանկյան BC կողմը, եթե BD = 20 սմ, AD = 15 սմ, AC = 21 սմ:

                                  ≈ 35 սմ

                                  9. Շրջանագծի երկու լարեր հատվում են: Մի լարի հատվածները հավասար են 25 սմ և 18 սմ, իսկ մյուս լարի հատվածներից մեկը` 15 սմ: Գտնել երկրորդ լարի երկարությունը:

                                  45 սմ

                                  10. Դիցուք՝ AB-ն շոշափող է, AD-ն՝ նույն շրջանագծի հատող, որի արտաքին մասը AC-ն է։ Որոշել
                                  CD-ն, եթե AB = 8 սմ և AD = 16 սմ:

                                  4 սմ

                                  Դեկտեմբերի 15-19

                                  Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում

                                  1 Ի՞նչ է աղը: Ինչպե՞ս է այն սովորաբար առաջանում:

                                  թթվի և հիմքի ռեակցիայից առաջացած միացություն:

                                  2 Ի՞նչ է ատոմը:

                                  նյութի ամենափոքր մասնիկը

                                  3 Ո՞րն է ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր: 

                                  Կերակրային Աղը

                                  4 Ի՞նչ տարբերություն կա չեզոք, թթու և հիմնային աղերի միջև 

                                  Չեզոք աղ – ոչ թթու, ոչ հիմք (օր. NaCl)

                                  Թթվային աղ – լուծույթը թթվային է (օր. NH₄Cl)

                                  Հիմնային աղ – լուծույթը հիմնական է (օր. NaHCO₃)

                                  5 Ինչպե՞ս է կոչվում այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը:

                                  Հիդրոլիզ

                                  6 Ասա հետևյալ հիդրօքսիդների բանաձևերը.ա) նատրիումի հիդրօքսիդ բ) կալցիումի հիդրօքսիդ գ) երկաթ(III)-ի հիդրօքսիդ

                                  NaOH, Ca(OH)₂, Fe(OH)₃

                                  7 Թվարկե՛ք  քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: 

                                  Նոր նյութ, էներգիայի փոխանակում, զանգվածի պահպանում

                                  8 Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։

                                  Նյութը այն է ինչից կազմված են բոլոր մարմինները։

                                  Մարմինը նյութից կազմված առարկան։

                                  9 Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։

                                  գույն, հոտ, համ, խտություն, լուծելիություն, սառեցման/կիզման աստիճան, էլեկտրահաղորդականություն

                                  10 Թթուների բաղադրության մեջ պարտադիր ի՞նչ տարր կա։

                                  Հիդրոգեն (H)

                                  11 Ի՞նչ է օքսիդը։

                                  Միացություն, որը պարունակում է թթվածին

                                  12 Ո՞րն է մետաղական օքսիդի օրինակ։

                                  Կալցիումի օքսիդ (CaO), Նատրիումի օքսիդ (Na₂O), Մագնեզիումի օքսիդ (MgO), Երկաթի(III) օքսիդ (Fe₂O₃), Ածխաթթու մագնեզիումի օքսիդ (ZnO)

                                  13. Ո՞րն է ոչ մետաղական օքսիդի օրինակ։

                                  հիդրոգենի օքսիդը (H₂O), ածխաթթու գազի օքսիդը (CO₂)

                                  14 Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ օքսիդներ։

                                  Տարրը միացնելով թթվածնին։

                                  15 Թվարկե՛ք ալկալիներին բնորոշ մեկ ֆիզիկական հատկություն։

                                  Ջրում լավ լուծվող են