The power of nervousness. Why do people get nervous before important events?

Before an important event, people often feel nervous. This is normal. Everyone feels nervous sometimes.

The event is very important to you. You want everything to go well, and you are afraid to make a mistake.

Lying can also make you feel bad. When a person lies, they often feel nervous. A big lie makes a person feel even worse. You can also feel nervous when you hide something from a person. It gives you an uneasy feeling.

To feel better, take a deep breath and tell the truth. Everything will be okay!

Getting nervous is not a big deal for me. I do not get anxious before an event. I know nobody will hurt me there, so I try to stay calm and I feel much better.

Part 1. Four Present Tenses — 15 sentences

Task: Put the verbs in brackets into the correct present tense: Present Simple, Present Continuous, Present Perfect, or Present Perfect Continuous.

1. My sister usually walks to school, but today she took the bus.
2. I have known David for five years.
3. Be quiet! The baby is sleeping.
4. How long have you been learning English?
5. Tom hasn’t finished his homework yet.
6. Water boils at 100°C.
7. We have been waiting for the teacher for twenty minutes, and she still hasn’t arrived.
8. have you ever visited (visit) a foreign country?
9. Why are you wearing a coat indoors? Is it cold?
10. My father has been working in this company since 2018.
11. She rarely watches television because she prefers reading.
12. Look! Someone is trying to open the window.
13. I am tired because I have been cleaning the house all morning.
14. He has already sent the email, so you don’t need to remind him.
15. How often do your classmates participate in school competitions?

Part 2. Four Past Tenses — 15 sentences

Task: Put the verbs in brackets into the correct past tense: Past Simple, Past Continuous, Past Perfect, or Past Perfect Continuous.

1. While I was walking home, I met an old friend.
2. By the time we arrived at the station, the train had already left.
3. She had been studying for three hours before she finally took a break.
4. They where watching a film when the electricity went off.
5. I didn’t see him at the party last Saturday.
6. After Mark had finished his project, he sent it to his teacher.
7. It had been raining all night, so the streets were wet in the morning.
8. What were you doing at 8 p.m. yesterday?
9. When we got to the cinema, the film had already starting.
10. She was exhausted because she had been working all day.
11. My parents bought this house in 2015.
12. While the teacher was explaining the task, some students were talking.
13. He had never flown before he travelled to Italy last year.
14. The children had been playing outside for an hour when it started to snow.
15. I lost my keys yesterday, but I found them this morning

Գրականություն

Անդրադարձ գրաբարին։ «Արտաշես եւ Սաթենիկ», «Արտաշես եւ Արտավազդ» հատվածների քննարկում։

«Կարդում ենք հայ դասական գրականություն» նախագծի մեկնարկ․

Ավ․ Իսահակյան․

1․Հիշիր՝ ինչ գիտես Ավ. Իսահակյանի մասին, փնտրիր-գտիր նրա մասին հետաքրքիր տեղեկություններ։

Ավետիք Իսահակյան (1875–1957)

Հայ մեծ բանաստեղծ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր։ Ծնվել է Ալեքսանդրապոլում՝ ներկայիս Գյումրիում։ Նրան հաճախ անվանում են Վարպետ, քանի որ նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են խոր զգացմունքայնությամբ, իմաստությամբ և մարդկային հոգու նուրբ ընկալմամբ։

Նրա ստեղծագործություններում կարևոր տեղ ունեն սերը, կարոտը, հայրենիքը, ազատությունը, մարդու երջանկությունը և կյանքի իմաստի որոնումը։

Երկար տարիներ ապրել է արտասահմանում, այդ թվում՝ Եվրոպայում, սակայն հայրենիքի թեման միշտ մնացել է նրա ստեղծագործությունների կարևորագույն թեմաներից մեկը։

Նրա հայտնի բանաստեղծություններից են «Ռավեննայում», «Արագածին» և «Մի մրահոն աղջիկ տեսա»։

2.Վեհիշիր Իսահակյանի՝ նախորդ տարիներին սովրածդ բանաստեղծությունները՝ Ռավեննայում, Արագածին, Մի մրահոն աղջիկ տեսա, Մեր պատմիչներն ու մեր գուսանները և այլն։

«Ռավեննայում»

Բանաստեղծության մեջ արտահայտվում են պատմության, գեղեցկության և անցողիկ կյանքի մասին մտորումները։ Ռավեննայի հին մշակութային միջավայրը բանաստեղծին մղում է խորհելու ժամանակի և մարդկային կյանքի մասին։

«Արագածին»

Արագածը ներկայացվում է որպես հայրենի բնության վեհության ու գեղեցկության խորհրդանիշ։ Բնության պատկերի միջոցով արտահայտվում են հիացմունք, սեր և հոգևոր ապրումներ։

«Մի մրահոն աղջիկ տեսա»

Սիրային բանաստեղծություն է, որտեղ աղջկա գեղեցկությունը, խորհրդավորությունը և բանաստեղծի ապրումները միահյուսվում են։ Աղջիկը դառնում է հիացմունքի և սիրային զգացմունքի կենտրոն։

«Մեր պատմիչներն ու մեր գուսանները»

Ստեղծագործությունն ընդգծում է հայ պատմիչների և գուսանների դերը ժողովրդի հիշողության, պատմության ու մշակույթի պահպանման գործում։ Պատմիչները գրի են առել անցյալը, իսկ գուսանները երգով փոխանցել են ժողովրդի ապրումներն ու հերոսական ավանդույթները։

3. Կարդա Իսահակյանի՝ արևելյան մոտիվներով գրված պատմվածքներից մի քանիսը՝ «Պատրանք», «Մի հին չինական զրույց», «Երջանկության իմաստը», «Անհաղթ խալիֆան» և այլն։

«Պատրանք»

Գլխավոր թեման՝ երազանք և իրականություն

Թափառական գուսանը մոլորվում է ցուրտ գիշերը և մի լքված խրճիթում կրակի տեղ ընդունում կատվի փայլող աչքերը։ Այդ պատրանքը նրան ջերմություն և ապահովության զգացում է տալիս։ Պատմվածքն ավարտվում է այն մտքով, որ երբեմն երազանքն ու պատրանքը մարդուն օգնում են դիմանալ դաժան իրականությանը։

Իմաստը․ պատրանքը կարող է մխիթարել մարդուն, բայց չի վերացնում իրականության խնդիրները։

«Մի հին չինական զրույց»

Գլխավոր թեման՝ մարդու դատողությունը և կյանքի իմաստությունը

Այս ստեղծագործությունը պետք է կարդալ՝ ուշադրություն դարձնելով կերպարների խոսքերին, նրանց որոշումներին և զրույցի ավարտին։ Չինական զրույցի ձևը հնարավորություն է տալիս մի դեպքի միջոցով ներկայացնել ավելի ընդհանուր մարդկային ճշմարտություն։

Իմաստը․ կյանքի իրադարձություններին պետք է մոտենալ մտածված՝ չշտապելով մարդկանց կամ իրավիճակների մասին վերջնական դատողություններ անել։

«Երջանկության իմաստը»

Ծեր դերվիշը երկար ճանապարհ է անցնում՝ Սֆինքսից երջանկության գաղտնիքն իմանալու համար։ Սֆինքսի պատասխանը նրան կանգնեցնում է մի դժվար մտքի առաջ․ արդյո՞ք մարդը կարող է ազատվել տառապանքից՝ հրաժարվելով իր ցանկություններից ու զգացումներից։

Իմաստը․ երջանկության որոնումը ստիպում է մարդուն վերանայել իր ցանկությունները և հասկանալ՝ ինչն է իրականում կարևոր։

«Անհաղթ խալիֆան»

Պատմվածքը կարդալիս ուշադրություն դարձրու խալիֆայի կերպարին՝ ինչպես է նա վերաբերվում իր իշխանությանը, ինչպես են նրա հետ վարվում մյուսները և ինչ է բացահայտվում պատմության ընթացքում։ Այս մանրամասներն են օգնում հասկանալ ստեղծագործության գաղափարը։

Իմաստը․ իշխանության կամ ուժի մասին մարդու պատկերացումները պետք է գնահատել նրա իրական վարքի և որոշումների հիման վրա։

4.Շարադրանք գրիր տետրում «Իսահակյանի բացահայտած աշխարհը» թեմայով։

Մեկնաբանիր Իսահակյանի մոտեցումը աշխարհին և դրանում ապրող մարդուն. ինչ է իրականությունը, ինչ է ցանկությունը։

Որքանով է մարդը համաձայն ու պատրաստ իրականության հետ առնչվելու։

Որքանով է մարդը իր հայտարարած արժեքներին հետևում ու դրանք պաշտպանում. մարդու մեջ չարի ու բարու հարաբերակցությունը։

Իսահակյանի ստեղծագործություններում աշխարհը ներկայացվում է իր գեղեցկությամբ ու դաժանությամբ, իսկ մարդը՝ իր երազանքներով, ցանկություններով և հակասություններով, Մարդու մոտ դա անվանում են նայել կյանքը վարդագույն ակնոցներով<<смотреть на мир сквозь розовые очки>>:

Իրականությունն այն է, ինչ կա, իսկ ցանկությունն այն է, ինչ մարդը երազում է ունենալ կամ դառնալ։ Երբ դրանք չեն համընկնում, մարդը կարող է հիասթափվել կամ փորձել փոխել իր կյանքը։

Սակայն ոչ բոլորն են պատրաստ ընդունելու իրականությունը․ ոմանք փախչում են երազանքների ու պատրանքների աշխարհ, իսկ մյուսները համարձակորեն առերեսվում են դժվարություններին։

Մարդու իրական արժեքները բացահայտվում են նրա արարքներով: Մարդու մեջ բարին ու չարը պայքարում են, և կարևոր է, թե նա ինչ ընտրություն է կատարում։ Իսահակյանն ինձ սովորեցնում է լինել ազնիվ ինքս ինձ հետ, պատասխանատու՝ իմ արարքների համար և հավատարիմ՝ իմ արժեքներին։

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Կարդում ենք գրաբար

1. Գրաբար տեքստերի ընթերցանության հիմնական կանոնները։
2. Հայ գրականության բանահյուսական հատվածը։
3. Առասպելներ․ իրականության հետքը առասպելների մեջ։

Առաջադրանք

Ներբեռնիր գրաբարի ձեռնարկը.

Վերհիշիր գրաբար ընթերցանության կանոնները։
Հատվածներից մեկը ձայնագրիր և ձայնագրությունդ ներբեռնից բլոգումդ։
Կարդա «Արտաշես և Սաթենիկ» հատվածը ( grabar-1-in-mas, էջ 10-15)։

grabar-1-in-mas

1. ՄՈՒՏՔ

Սյունիքի մարզը Հայաստանի բնական հարստություններից է՝ հարուստ անտառներով, գետերով, լեռնային էկոհամակարգերով և կենսաբազմազանությամբ։ Սակայն հանքարդյունաբերությունը, շրջակա միջավայրի աղտոտումը և կլիմայի փոփոխությունը կարող են խաթարել բնական հավասարակշռությունը։

2026 թվականի հոկտեմբերի 19–30-ը Երևանում անցկացվելիք COP17 միջազգային համաժողովը կարևոր հնարավորություն է կենսաբազմազանության պահպանության և Հայաստանի բնապահպանական խնդիրների լուծման ուղղությամբ միջազգային համագործակցությունն ամրապնդելու համար։

2. ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՄԱՍ

Սյունիքի մարզի բնապահպանական հիմնական խնդիրներն են անտառների կորուստը, գետերի և հողերի աղտոտումը, կենսաբազմազանության նվազումը և բնական պաշարների ոչ պատասխանատու օգտագործումը։

Առանձնահատուկ ուշադրություն է պահանջում հանքարդյունաբերությունը։ Կապանի և Քաջարանի հանքարդյունաբերական տարածքներում պղնձի և մոլիբդենի արդյունահանումը տնտեսական նշանակություն ունի, սակայն բնապահպանական պահանջների խախտման կամ անբավարար վերահսկողության դեպքում կարող է վնասել ջրային ռեսուրսները, հողը, օդը և կենդանի օրգանիզմների բնական միջավայրերը։

Հանքարդյունաբերության հիմնական վտանգներն են՝

• Ջրի աղտոտումը․ ծանր մետաղների և արդյունաբերական արտահոսքերի ներթափանցումը գետեր։
• Պոչամբարների վտանգը․ հանքային թափոնների արտահոսքի և շրջակա միջավայրի աղտոտման հավանականությունը։
• Հողի և օդի աղտոտումը․ հանքային փոշու տարածումը և վնասակար նյութերի կուտակումը։
• Կենսաբազմազանության կորուստը․ բույսերի և կենդանիների բնական բնակավայրերի վնասումը։

Այս խնդիրները կարող են բացասաբար անդրադառնալ գյուղատնտեսության, ջրային պաշարների և բնակչության բարեկեցության վրա։

COP17-ի կարևոր նպատակներից է կենսաբազմազանության պահպանությանն ուղղված միջազգային համագործակցության զարգացումը։ Այն հնարավորություն է տալիս ուշադրություն հրավիրելու նաև Հայաստանի էկոհամակարգերի խնդիրների վրա և խթանելու գիտական ուսումնասիրություններն ու բնության վերականգնման ծրագրերը։

3. ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄ

Սյունիքի բնությունը Հայաստանի բնական ժառանգության կարևոր մասն է, որի պահպանումը պահանջում է գիտականորեն հիմնավորված որոշումներ, պետական վերահսկողություն և հասարակության ակտիվ մասնակցություն։

Հանքարդյունաբերությունը պետք է իրականացվի այնպես, որ տնտեսական զարգացումը չվնասի մարդկանց առողջությանը և շրջակա միջավայրին։ Աղտոտման կանխարգելումը, թափոնների անվտանգ կառավարումը և վնասված տարածքների վերականգնումը կարևոր պայմաններ են մարզի կայուն զարգացման համար։

COP17-ը հնարավորություն է բարձրացնելու Հայաստանի բնապահպանական խնդիրների վերաբերյալ իրազեկվածությունը և ամրապնդելու կենսաբազմազանության պահպանությանն ուղղված քայլերը։

4. ԱՌԱՋԱՐԿՆԵՐ

1. Խստացնել բնապահպանական վերահսկողությունը։ Պարբերաբար ստուգել գետերի ջրի, հողի և օդի որակը, վերահսկել պոչամբարների անվտանգությունը և հրապարակել հետազոտությունների արդյունքները։

2. Պահպանել և վերականգնել էկոհամակարգերը։ Իրականացնել անտառների վերականգնման ծրագրեր, պաշտպանել կենդանիների ու բույսերի բնական միջավայրերը և նվազեցնել հանքարդյունաբերության բացասական ազդեցությունը՝ բնակիչներին ներգրավելով բնապահպանական նախաձեռնություններում։

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐ

1.ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիա (CBD) — կենսաբազմազանության պահպանության միջազգային նպատակներ և ծրագրեր։ https://www.cbd.int/

2.COP17-ի պաշտոնական կայք — կենսաբազմազանության պահպանության և համաժողովի վերաբերյալ տեղեկություններ։ https://cop17yerevan.am/

3.ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարություն — Հայաստանի բնապահպանական խնդիրների և հանքարդյունաբերության վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկություններ։ https://environment.gov.am/

Section A

1. My German teacher says I’ve made a lot of progress this term! (collocation: make progress)
2. What time are you taking the French exam tomorrow? (collocation: take an exam)
3. I’m not in favour of giving students lots of homework each night. (phrase: be in favour of)
4. Being able to drive a car is a very useful skill.
5. Have we got to learn all these irregular verbs by heart? (phrase: learn by heart)
6. Some languages, like Russian for instance, don’t have words for ‘a’, ‘an’ and ‘the’. (phrase: for instance)
7. I got a very good mark in my geography test. (collocation: get a mark)
8. Many people hate learning phrasal verbs, but in fact they’re not that difficult. (phrase: in fact)

Section B

9. Simon rubbed out the wrong answer and wrote the right one. (rub out: to remove with an eraser)
10. Why did you rip up that piece of paper? (rip up: to tear into small pieces)
11. If you make a mistake, just cross it out. (cross out: to draw a line through)
12. You should look up words you don’t know in a dictionary. (look up: to search for information in a reference book)
13. Carol, will you read out your poem to the class, please? (read out: to read aloud)
14. Our teacher pointed out that we only had five minutes left. (point out: to mention or show)
15. Have you all written down what the homework is? (write down: to make a note of)

Section C

16. instructor
17. reference
18. beginner
19. division
20. incorrect
21. bravery
22. education
23. memorial
24. silence
25. simplify

Section D

26. A (I’ve got)
    • It’s the first time I’ve got all the answers right in a test!
27. C (had already started)
    • The exam had already started when Jimmy finally found the right room.
28. C (You’ve been doing)
    • You’ve been doing that crossword for over an hour and you still haven’t finished it!
29. B (had been standing)
    • When they let us go in, we had been standing outside the exam room for over half an hour.
30. B (yet)
    • Clare hasn’t finished her homework yet.
31. D (ever)
    • Have you ever been on a school trip?
32. C (since)
    • Lizzie has been having dance classes since she was four years old.
33. A (for)
    • Had you been learning French for several years before you took your first exam?

1. have seen
2. have had
3. has not taken / hasn’t taken
4. has been
5. Have you ridden
6. has made
7. have not decided / haven’t decided
8. Has Paul ever met

B

1. A (I’ve)
2. B (tidied)
3. A (Have you lived)
4. B (went)
5. A (you’ve visited)
6. A (haven’t given)
7. B (Did you go)
8. A (Have you ever sent)

C

1. The lesson has not started yet.
2. The teacher has already written on the board.
3. Joe and Tim have just come into the classroom.
4. Tony has not finished getting his books ready.
5. Christine has already opened her book.
6. Dave has dropped a pen on the floor.
7. He has not picked it up yet.

D

1. have you been doing
2. I’ve been studying
3. Have you been working
4. I’ve just been sitting
5. I haven’t been going
6. I’ve been working
7. I have been painting
8. we’ve also been planning
9. We’ve been looking
10. I’ve been thinking

Անապատ

1.Միայնակություն և Տաքություն։

2.Ապակու, միջին չափի խորանարդ, անշարժ։

3.Աստիճան, տանումա դեպի ներքև։

4.Ծաղիկ, Կարմիր Վարդեր, բյուրավետ

5․Աքսել Բակունցի Սպիտակ ձին,

6․Փոթորիկ։ Դրանից հետո սաղ ընգնումա իրանց տեղերում

Վարդերը այգում

Ձին Ագարակում

Խորանարդը Երկրաչափության դասագրքի մեջ

իսկ աստիճանը մնումա իր տեղում