Ալեքս Մելիքյանի բլոգ

1)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)f(x) = √(x + 5)

х[-5:∞)

բ)f(x) = √(x + 9)

x[-9:∞)

գ)f(x) = √(2 — x)

[∞-:2)

դ)f(x) = √(4 — x)

[∞-:4)

ե)f(x) = √(8 — 2x)

(-∞;4]

զ)f(x) = √(6 — 3x)

(-∞;2]

2)Գտնել ֆունկցիայի թույլատրելի արժեքների բազմությունը։

ա)y = √(x — 3) + √(x — 5)

բ)y = √(x — 9) + √(x + 2)

գ)y = √(2x + 8) — √(4x + 4)

դ)y = √(5x — 5) — √x

3)Հաշվել f(-1), եթե

ա)f(x) = 4 / (x + 3)

f(x)=-1 -1+3=2 4/2=2

բ)f(x) = 5 / (x — 3)

f(x)=-1 -1+3=2 5/2=2,5

4)Հաշվել f(-2), եթե

ա)f(x) = |2x — 3| + 2

f(x)=-2

-2+2=0

0-3=3

3+2=5

բ)f(x) = |2x + 4| + 5

f(x)=-2

-2+2=0

0+4=4

4+5=9

գ)f(x) = |3x — 2| + 2

f(x)=-2

-2+3=1

2-1=1

1+2=3

դ)f(x) = |5x — 4| — 3

f(x)=-2

5)Հաշվել f(4), եթե

ա)f(x) = √(2x + 1) + 5

բ)f(x) = √(3x + 4) — 6

գ)f(x) =√(5x — 4) + 2

դ)f(x) = √(7x — 3) + 3

§ 28. Ռադիո: Հեռուստատեսություն: Բջջային հեռախոս:

Համացանցային  կապ:

1. Ի՞նչ է էլեկտրամագնիսական դաշտը:

Էլեկտրական և մագնիսական դաշտերի միասնական դաշտն է։

2. Ի՞նչն են անվանում էլեկտրամագնիսական ալիք:

Էլեկտրամագնիսական դաշտի տատանումների տարածումն է տարածության մեջ։

3. Գրեք էլեկտրամագնիսական ալիքի տարածման արագության, ալիքի երկարության և տատանումների հաճախության կապն արտահայտող բանաձևը:

c = λf

4. Որքա՞ն է էլեկտրամագնիսական ալիքի տարածման արգությունը վակուումում:

Մոտ 3 × 10⁸ մ/վ (300000 կմ/վ)։

5.Պատկերեք ռադիոկապի իրականցման պարզագույն սխեման:

Հաղորդիչ, ալեհավաք, ալիք, ընդունիչ, բարձրախոս։

6. Ինչպե՞ս է իրականացվում ռադիոհեռագրային կապը:

Տեղեկությունը փոխանցվում է ռադիոալիքներով՝ Մորզեի կոդով։

7. Ո՞ր պրոցեսն է կոչվում մոդուլում:

Երբ տեղեկատվության ազդանշանը փոխում է կրող ալիքը։

8. Ի՞նչ է դեդեկտորը:

Սարք է, որը առանձնացնում է օգտակար ազդանշանը։

9.Ի՞նչ հիմնական մասերից է կազմված բջջային հեռախոսացանցը:

Բազային կայաններ, բջջային հեռախոսներ, կենտրոնական համակարգ։

10. Ի՞նչ է համացանցը:

Աշխարհի համակարգիչների միացված գլոբալ ցանց է։

1․Ո՞ր տարրերն են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ։

Ազոտ (N), Ֆոսֆոր (P), Արսեն (As), Անտիմոն (Sb), Բիսմութ (Bi)։

2.Ի՞նչ ընդհանուր բան ունեն այդ տարրերի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքները։

Բոլորի արտաքին էլեկտրոնային կառուցվածքը նույն տիպի է (ns² np³)։

3.Քանի՞ էլեկտրոն կա ազոտի ենթախմբի տարրերի արտաքին շերտում։

Արտաքին շերտում կա 5 էլեկտրոն։

4.Պարբերական աղյուսակի ո՞ր խմբում են գտնվում ազոտի ենթախմբի տարրերը։

Գտնվում են 15-րդ խմբում (V A)։

5.Ո՞րն է այդ ենթախմբի ամենաթեթև տարրը։

Ամենաթեթև տարրը ազոտն է (N)։

6.Ինչպե՞ս են փոխվում ազոտի ենթախմբի տարրերի մետաղական հատկությունները վերևից ներքև։

Վերևից ներքև մետաղական հատկությունները մեծանում են։

7.Ի՞նչ օքսիդացման աստիճաններ են առավել բնորոշ այս ենթախմբի տարրերին։

Ամենատարածված օքսիդացման աստիճանները −3, +3, +5։

8.Ինչպիսի՞ հիդրիդներ են առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը։

Առաջացնում են կովալենտ հիդրիդներ (օր. NH₃, PH₃)։

9.Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմային շառավիղը խմբում վերևից ներքև շարժվելիս։

Վերևից ներքև ատոմային շառավիղը մեծանում է։

10.Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը

Առաջացնում են թթվային և ամֆոտեր օքսիդներ։

11.Ինչպե՞ս է փոխվում ատոմների զանգվածը խմբում վերևից ներքև։

Վերևից ներքև ատոմների զանգվածը մեծանում է։

12.Ինչպիսի՞ կապ են սովորաբար առաջացնում ազոտի ենթախմբի տարրերը՝ կովալենտ թե իոնային

Սովորաբար առաջացնում են կովալենտ կապ։

13.Ո՞ր տարրն է ազոտի ենթախմբում ամենաէլեկտրաբացասականը։

Ամենաէլեկտրաբացասականը ազոտն է։

14.Ի՞նչ գազ է կազմում մթնոլորտի մեծ մասը՝։

Մթնոլորտի մեծ մասը կազմում է ազոտ գազը (N₂)։

15.Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։

Ազոտը մտնում է սպիտակուցների և ԴՆԹ-ի կազմի մեջ, կարևոր է կյանքի համար։

16.Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։

Արսենը օգտագործվում է էլեկտրոնիկայում և համաձուլվածքներում, ունի կիսամետաղական հատկություններ։

17.Ո՞րն է ենթախմբի ամենածանր տարրը:

Ամենածանր տարրը բիսմութն է։

Կիմ Բագրատի Աղաբեկյան
ԳՈՒՐԳԵՆ ՄԱՀԱՐԻ
Գուրգեն Մահարին (Գուրգեն Գրիգորի Աճեմյան) ծնվել է 1903 թ. օգոստոսի 1– ին, Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում: Չորս տարեկան հասակում կորցնում է հորը: Նախնական կրթությունը Մահարին ստացել է տեղի Նորաշեն և Երեմյան վարժարաններում: Շատ կարճ է տևում Մահարու մանկությունը: 1915 թ. հուլիսի 18– ին դատարկվեց ինքնապաշտպանական հերոսամարտում հաղթանակած Վան քաղաքը. «Առավոտ լուսո եղավ և, ըստ ամենայնի՝ արդար արեգակ, թեպետ չէին երևում ո՛չ առավոտը, ո՛չ արևը:
Չէին երևում, որովհետև փոշին կանգնել էր և՛ առավոտի, և՛ լույսի, և՛ արեգակի, և՛ արդարության դեմ: Փոշի, փոշու մեջ լողացող, աղմկոտ մարդիկ, կանայք, երեխաներ, սայլեր, անասուններ»:
«Ոսկե մանկության» կապույտ երազները թողնելով հայրենի եզերքում, դեռ 12 տարին չբոլորած Գուրգենը, հազարավոր գաղթականների հետ բռնում է անհայտ հեռուների՝ մահերով ու սարսափներով լի ճանապարհը: Հետագայում ինքնակենսագրության մեջ Մահարին գրում է. «1915 թվին ես Էջմիածին ընկա, հետո՝ Դիլիջան, հետո՝ Երևան, քաղաքից քաղաք, փողոցից փողոց, մայթից մայթ, որբանոցից որբանոց, մահճակալից մահճակալ »: Այսպես է սկսվում արհավիրքի տարին մանկությունն ու ծննդավայրը կորցրած ապագա բանաստեղծի պատանեկությունը:
Մահարու ստեղծագործական կենսագրությունն սկսվում է 1917– ից, երբ Երևանի, «Աշխատանք» թերթում տպագրվում է նրա առաջին բանաստեղծությունը՝ Գ. Արփունի ստորագրությամբ: Հայրենի տան և հարազատների կարոտով ներշնչված 15– ամյա պատանու վերհուշ է Մահարու առաջին բանաստեղծությունը՝, պարուրված մեծարենցյան անրջանքի շղարշով.

Անուշ օրորով, հեզուն ու նազուն,
Կթափի ձիւնը մեր բաց երդիքեն,
Քովս կերազէ մեր պառավ կատուն,
Ու թոնիրին մէջ պուտուկներ կերգեն…
Ձեթի ճրագը սյան մեջքին կպած
Սևուկ կատուին պէս խոր կքաշէ քուն:
Մինչ կիջնա ձիւնը մեր երդիքեն բաց
Թոնիրը տաքուկ, տաքուկ մեր տանտուն:
— Չըխկ, չըխկ կը ծեծեն մեր դուռը ահա,
— Հօ՜յ, հօ՜յ, քեռիս է բաշլուղով ծածկուած,
Մինչ պառավ կատուն քովս կխորթա,
Ու կիջնէ ձիւնը մեր երդիքեն բաց…:

Հատված

Թե ինչու մանկության տարիների մեծ մասը ես ոչ թե մորս մոտ, այլ տատիս մոտ անցակցրի, այս մասին գրելը երկար կլիներ: Կասեմ միայն, որ շաբաթվա մեջ հազիվ մի երկու օր հյուր գնայի մեր տուն, մնացած ժամանակը ես ապրում էի տատիս մոտ: Մայրս ինձ համար Անուշ էր, տատս՝ մայրիկ, նրանց տունը՝ մայրիկանց տուն: Քեռիս տարվա մեջ միայն ձմռան ամիսներին էր լինում տանը, մնացած ժամանակ նա գյուղ էր գնում և մի կողմից տնտեսությամբ էր զբաղվում, իսկ մյուս կողմից, ինչպես տատս էր ասում ,,դաշնակ կոմիտե էր,,…

Մայրիկանց տան այգու դռան դիմաց մի վիթխարի այգի կար կանգնած: կնստեր տատս նրա մոտ, կգործեր գուլպա և կպատմեր ինձ զանազան հեքիաթներ: Հիշում եմ, որ նրա հեքիաթներից մեկը կարողացավ ինձ լացացնել: ,,Զամբիլ-Ֆրոշ,, էր կոչվում այդ զարմանալի հեքիաթը, որի բովանդակությունը, սակայն, չեմ հիշում…
Տատս ամեն օր, օրվա մեջ մի քանի անգամ, խոստանում էր ինձ 15 տարեկան դառնալուս պես պսակել, այս ասում էր նա այնպիսի գուրգուրանքով, որ ես մի օր տատիս բավականություն պատճառելու համար ասացի, որ այս հասակիս մեջ էլ պատրաստ եմ պսակվելու , և որ կարիք չկա սպասել մինչև 15 տարեկան դառնալս:
Իմ այս ծայրահեղ անձնվիրությունը, սակայն, ոչ մի հաջողություն չունեցավ, և , ի մեծ զարմանք իմ, տատս սկսեց օգտագործել այս փաստը դրացի կանանց մոտ և ծիծաղել ու ծիծաղեցնել ինձ վրա…. Այնուհետև ես իմ առաջարկությունն այլևս չկրկնեցի հակառակ տատիս, որ նույն եռանդով շարունակում էր կրկնել.
Տասնհինգ տարեկան, որ էլավ իմ Գուրիսին կպասկեմ…
Հետաքրքիրն այն էր, որ նա իմ մասին խոսում էր երրորդ դեմքով, կարծես այդ ամենը ոչ թե անմիջորեն ինձ էր վերաբերում , այլ այդ ամենը սում էր նա ինձ ի գիտություն, մի ուրիշ մարդու մասին:
Տատիս անունը Յուղաբեր էր: Հետագայում, երբ ես սովորեցի բարդ բառեր և նրանց կազմությունների մասին, տատիս անունը շատ անգամ վերլուծեցի, բայց ոչ մի եզրակացության չեկա: Հասակակից կանայք նրան Օղիկ էին ասում պարզապես, իսկ երիտասարդ հարսները Օղի խաթուն:
Թե ինչպես այդպես անողոք կերպով կրճատում էին նրա առանց այն էլ կրճատված անվան վերջին տառը և այդ բարեհամբյուր պառավին անգիտակցաբար վերագրում մի խելագարեցնող խմիչքի անուն , ես այդպես էլ չհասկացա:
Յուղաբերի հետ մինչև հիմա էլ չեմ հաշտվում, բայց ահա Օղիկ, լավ է ասված , իսկապես նա մի փոքրիկ փայլուն օղի էր իմ մանկան հիշողությունների շողշողուն շղթայում…
Տատս ինձ սովորեցրել էր մի քանի աղոթքներ : Բացի աղոթքներից նա գիտեր նաև կրոնական բանաստեղծություններ: Դրանցից մեկը ես հիշում եմ: Գուլպան ձեռքին , նա արագ-արագ գործում էր, տող-տող ասում յուրօրինակ եղանակով , և ես կրկնում էի.
Դու անթառամ ծաղիկ ես ,
Վարդի նման հոտով ես,
Փունջ մանուշակ ազնիվ ես,
Աստվածածին մեղա քեզ:
Այս ,,Աստվածածին մեղա քեզ,, -ը կրկնում էր բոլոր տների վերջում , երեք տող մի կերպ ծամծմում էի տատիս հետ, չորրորդին բարձրաձայն հպարտությամբ վրա էի տալիս.
Աստվածածին մեղա քեզ…
Ամառային արևը կկանգներ ուղիղ զենիթում /երբ ես դեռ փոքր էի, արևը մեծ, շատ մեծ էր/ ու մի թանձր լռություն կխտանար հենց շուրջը : Տեսար մի բզեզ թռավ , և նրա բզզոցը լսվեց օդում միլիոնավոր բզեզների բզզոցի ուժգնությամբ , կամ էլ մի թեթև հովից Այգեստանի ծառերի տերևները շրջվեցին, և լսվեց այդ ձայնը ծովի ալեկոծության պես ալիք-ալիք թավալումով:
Օրվա այդ պահերին, այգու դռանը կանգնած վիթխարի բարդին ավելի երկար էր թվում ինձ և ավելի ուղիղ: Այնժամ տատս աչքը կբարձրացներ վեր ու կասեր.
-Կեսօրվա դիվան կայնե…
Ի՜նչ բան էր այդ դիվանը , ես իսկույն չհարցրի , հիմա էլ չգիտեմ, մի միստիկական բան էր թվում ինձ այդ, մի ֆանտաստիկ տպավորություն էին թողնում ինձ վրա տատիս այդ խոսքերը, և ես չէի հարցնում, որովհետև ինձ թվում էր, որ գիտեմ դրա նշանակությունը…
Կեսօրվա դիվան կայնե…
Հատված Գուրգեն Մահարու ,,Մանկություն,, վիպակից:
,,Մանկություն,, վիպակն ամբողջությամբ կարող եք կարդալ այստեղ:

ՈՐՊԵՍ ՆԱԽԱԲԱՆ

ճի՞շտ է, որ մարդիկ այն ժամանակ են սկսում մտածել իրենց մանկության մասին և հուզվել նրանով, երբ ծերացած են լինում… Չեմ կարծում։ Ես միշտ էլ հուզվել եմ իմ մանկության հիշողություններով, միշտ մտածել եմ այդ երազային օրերի մասին և հիմա, երբ դեռ երիտասարդ եմ, ուզում եմ գրել այդ, նորից կրկնենք, երազային օրերի մասին։
Տարիները աղոտել են շատ բան. օ , այո, շատ գծեր են ջնջվել և շատ պայծառ դեմքեր մշուշվել։ Ես ուզում եմ փրկել մնացածն ու հնարավորը իմ մանկության խորասուզվող ոսկե մակույկից։
Մի ժամանակ ես մտքիս մեջ դուրս էի գալիս մեր տնից և ուզած ուղղությամբ գնում էի Աճեմ Խաչոյենց տուն, կամ Սահակ — բեյի փոսը։ Ես մանրամասն պատկերացնում էի յուրաքանչյուր տունն ու ծառը, յուրաքանչյուր փողոցի ճյուղավորումներն ու նրանց հեռուն։
Զմփ — զմփ մաղարան տեսնում էի ափիս մեջ, Համուդ- աղայի ղշլան` ինչպես սեղանիս վրա դրված ահա այս թանաքամանը, հիմա ես շատ բան եմ շփոթում, ու շատ գծեր են մթնել հիշողությանս կապույտ քարտեզի վրա…
…Ինձ մնում է փրկել մնացածն ու հնարավորը։ Հիշել եմ ուզում, վերհիշել և գրել, գրել հեշտ և թեթև, գրել և զգալ, որ քունքերս խփում են ներքին հուզմունքից, գրել անմշուշ, պայծա՞ռ, պայծա՞ռ, այն քաղաքի երկնքի նման, ծովի կապույտի նման, այգեստանների կանաչի ու լուսնկա գիշերների խորության նման։
Գրել։

1. ՄՈԻՏՔ

Առաջին բանը, որ ես հիշում եմ, մորս թանաքոտած ստինքներն են։ Ես չեմ հիշում, թե ինչպես այն ժամանակ մայրս պատճառաբանեց իր այդ անթույլատրելի քայլը, չեմ հիշում և այն, թե ինձ բավարարեցի՞ն նրա բերած փաստարկումները , թե ոչ… բայց հետագայում , երբ ես մեծացա, ականատես եղա փոքր եղբայրներիս նմանօրինակ ճակատագրին, պարզվեց, որ այդ մայրական ներկարարությունն անհրաժեշտ մի ակտ էր, որպեսզի արդեն որոշ տարիքի հասած և դեռ մայրական կաթի վրա համառող երեխաներին հիասթափեցնեն կաթի աղբյուրներից։ Այս, ըստ երևույթին, մեղմ, դիվանագիտական միջոցը, սակայն, ինձ վրա պետք է որ ահռելի տպավորություն թողած լինի,— ահա թե ինչո՛ւ դա դարձավ իմ առաջին հիշողությունը։
Սակայն այդպես չպատահեց փոքր եղբորս հետ, երբ մայրս նրա համար թանաքոտեց իր ստինքները և համապատասխան կոմենտարիաներով ներկայացրեց նրան («էլ չուտես, չուտես, փի՛ս ի, փի՛ս» ), նա առանց այլևայլության հարձակվեց ստինքներից մեկի վրա և շրթունքներով բռնեց։ Սրա արդյունքն եղավ այն, որ մեր հիմարիկի շրթունքները թանաքոտվեցին։
Այն ժամանակ ես մտքիս մեջ նրան անգիտակից և անխելք համարեցի, որ չկարողացավ ինձ նման ըմբռնել րոպեի լրջությունը և հրաժարվել կաթից։
Բայց հետագայում, երբ նա մեծացավ և դարձավ հանդուգն կոմերիտական, ես հասկացա, որ նա` փոքր եղբայրս, ոչ թե չհասկացավ պատահածը օ, ոչ, նա պարզապես դրանով ուզեց ասել «Չես վախեցնի ինձ քո ներկերով, ես կաթ եմ ուզում և պիտի ուտեմ…»։
Մորս թանաքոտած ստինքներից հետո ինձ համար բացվեց մի նոր շրջան, և ես սկսեցի ունենալ կոնկրետ և յուրատեսակ պատկերացում ինձ շրջապատող մարդկանց և իրերի մասին։

Բովանդակային հարցեր


1.Որտե՞ղ և ինչպիսի՞ միջավայրում է անցնում հերոսի մանկությունը։


Վան, Էջմիածին, Դիլիջան, Երևան

2.Ինչպիսի՞ն է ընտանիքի սոցիալական դրությունը։
Ի՞նչ հարաբերություններ ունի հերոսը ծնողների հետ։

Հայրը մահացել է նրա վախ տարիներում, Քեռին լքել է նրանց, թողնելով Մորը, Քրոջը և Քրոջ ընտանիքը։ Սակայն նա գրել է <<մանկության տարիների մեծ մասը ես ոչ թե մորս մոտ, այլ տատիս մոտ անցակցրի>>


3.Ինչպե՞ս է ներկայացվում դպրոցական կյանքը։
Որո՞նք են մանկության ամենահիշարժան դրվագները։
Ի՞նչ դժվարությունների է հանդիպում հերոսը։

Նա սովորել է տեղական Նորաշեն և Երեմյան վարժարաններում, նրա կյանքի դժվարությունը իմ կարծիքով եղել է մանկությունը։


4.Ինչպե՞ս է պատերազմը կամ ժամանակաշրջանի իրադարձությունները ազդում ընտանիքի վրա։

Նրա Հայրն է մահացել պատերազմի վաղտ, իսկ ժամանակաշրջանի իրադարձությունները ծանր եին նստել նրա վրա, օրինակ 1915 ցեղասպանությունը

5․Էսսե

Գուրգեն Գրիգորի Աճեմյան (Գուրգեն Մահարին) ծնվել է 1903 թվականի օգոստոսի 1-ին Վան քաղաքում՝ Արևմտյան Հայաստանում։ Նա սովորել է տեղական Նորաշեն և Երեմյան վարժարաններում։ Սակայն 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ժամանակ ստիպված է եղել գաղթել։ Նա ապրել է Էջմիածնում, Դիլիջանում և Երևանում։ Մանկության մեծ մասը անցկացրել է իր տատիկի մոտ, որը նրան պատմում էր հեքիաթներ և սովորեցնում աղոթքներ։ Նրա մանկությունը միաժամանակ ջերմ և դժվար էր։

Երևանում նա ապրում էր ծանր պայմաններում, հաճախ տեղափոխվում էր տարբեր վայրեր և ապրում որբանոցներում։ Սակայն հենց այդ ժամանակ նա սկսեց գրել բանաստեղծություններ և հետաքրքրվել գրականությամբ։ 1917 թվականին նրա առաջին բանաստեղծությունը տպագրվեց «Աշխատանք» թերթում։

Մահարին ուզում է ցույց տալ, որ մանկության հիշողությունները մարդու համար շատ կարևոր են, թե դրանք լինեն ջերմ ու սիրալիր, թե դաջան ու անարդար փորձություններ։ Նա նաև ցույց է տալիս, թե ինչպես պատերազմը և պատմական իրադարձությունները ազդում են մարդու կյանքի վրա, բայց նույնիսկ դժվարությունների մեջ մանկության ջերմ հիշողությունները մնում են մարդու հետ ամբողջ կյանքում։

Համակարգչային ծրագրերով գծելով y = √x ֆունկցիայի գրաֆիկը՝ ստանում ենք հետևյալ պատկերը․

Նշենք գրաֆիկի որոշ առանձնահատկություններ և փորձենք բացատրել դրանք․
1)Գրաֆիկն անցնում է կոորդինատների սկզբնակետով։ Պատճառն այն է, որ x = 0 դեպքում y = √0 = 0։
2)Որոշման տիրույթը [0, +∞) բազմությունն է: Իսկապես, արմատատակ արտահայտությունը բացասական լինել չի կարող։
3)Բացի (0, 0) կետից, ֆունկցիայի գրաֆիկի բոլոր կետերը գտնվում են կոորդինատային հարթության առաջին քառորդում։ Իսկապես, x > 0 դեպքում y = √(x) > 0: ֆունկցիայի գրաֆիկի կետերի կոորդինատները դրական են:
4)Ֆունկցիան աճող է: Եթե x₂ > x₁ > 0, ապա √x₂ > √x₁, այսինքն՝ ֆունկցիայի արգումենտի մեծ արժեքին համապատասխանում է ֆունկցիայի մեծ արժեք:

y = √x ֆունկցիայի գրաֆիկի միջոցով կարող ենք կառուցել y = √(x-3) և y = √x — 4 ֆունկցիաների գրաֆիկները: Եթե f(x) = √x, ապա y = √(x-3) բանաձևը կարող գրել այսպես` y = f(x — 3): Մենք գիտենք, որ f(x — 3) ֆունկցիայի գրաֆիկը ստանալու համար պետք է y = f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը երեք միավորով տեղաշարժել աջ:

y = √x — 4 ֆունկցիայի գրաֆիկը գծելու համար բավական է նկատել, որ y = f(x) — 4 այսինքն՝ f(x)-ի գրաֆիկից 4 միավորով ներքև է:

Ինչպես պարաբոլի ու մոդուլի դեպքում, այստեղ ևս վերև/ներքև ու աջ/ձախ տեղաշարժերը հնարավոր է համատեղել։
Նկարում պատկերված է y = √(x+1) + 3 ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Առաջադրանքներ․

1)Տրված է f(x) = √(x — 2) + 1 ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 6, բ) 2, գ) 4 կետում:

ա)f(6) = √(6 — 2) + 1

6-2=4 √4=2 2+1=3

բ)f(2) = √(2 — 2) + 1

2-2= 0+1=1

գ)f(4) = √(4 — 2) + 1

4-2=2 √2=2 2+1=3

2)Տրված է f(x) = √(x + 1) ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը ա) 0, բ) -1, գ) 8 կետում:

ա)f(0) = √(0 + 1)

0+1=1 √1=1

բ)f(-1) = √(-1 + 1)

-1+1=0

գ)f(8) = √(8 + 1)

8+1=9 √9=3

3)Տրված է f(x) = -√(2x) ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) 3, բ) —1, գ) –10 արժեքը:

4)Տրված է f(x) = -√(x+6)ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում ա) −1, բ) 0, գ) −4, դ) 3 արժեքը:

5)Նկարում պատկերված է y =√(x — x₀) + y₀ ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գտե՛ք x₀ և y₀ թվերը.

6)Կառուցե՛ք ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա) y = √(x) — 2

բ) y = √(x) + 3

գ) y = √(x + 5)

դ) y = √(x — 3) + 5

ե) y = √(x + 2) — 8

զ) y = — √(x — 10) + 6

Սեռի գենետիկա, սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների ժառանգում, ժառանգական հիվանդություններ:

Գեները դասավորված են քրոմոսոմներում, և մի քրոմոսոմի գեներն սովորաբար ժառանգվում են միասին (Մորգանի օրենք)։ 22 զույգ աուտոսոմները չեն որոշում սեռը, իսկ X և Y քրոմոսոմները որոշում են, թե երեխան արու է, թե էգ։ Սեռի հետ շղթայակցված գեներն, օրինակ հեմոֆիլիայի գենը, փոխանցվում են X քրոմոսոմով և դրսևորվում են միայն որոշ սեռերում:

Դասարանական աշխատանք

1.Օրգանիզմի սեռը որոշվում է՝
ա) գեներով և քրոմոսոմներով
բ) սննդով
գ) ջերմաստիճանով
դ) ջրով

2.Մարդու սեռական քրոմոսոմներն են՝
ա) X և Y
բ) A և B
գ) C և D
դ) M և N

3.Կանանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

4.Տղամարդկանց սեռական քրոմոսոմների կազմը՝
ա) XX
բ) XY
գ) YY
դ) XO

5.Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշները փոխանցվում են՝
ա) սեռական քրոմոսոմներով
բ) միայն սննդով
գ) միայն միջավայրով
դ) միայն տարիքով

6.Սեռի հետ շղթայակցված հատկանիշների օրինակ է՝
ա) դալտոնիզմը
բ) մազերի գույնը
գ) հասակը
դ) մարմնի քաշը

7.Ժառանգական հիվանդությունները առաջանում են՝
ա) գեների կամ քրոմոսոմների փոփոխության հետևանքով
բ) միայն սննդի պատճառով
գ) միայն եղանակի պատճառով
դ) միայն հոգնածությունից

8.Ժառանգական հիվանդությունները փոխանցվում են՝
ա) ծնողներից երեխաներին
բ) ընկերներից
գ) ուսուցիչներից
դ) հարևաններից

9.Սեռի հետ շղթայակցված հիվանդությունները ավելի հաճախ հանդիպում են՝
ա) տղաների մոտ
բ) աղջիկների մոտ
գ) նույն չափով
դ) ոչ մեկի մոտ

10.Գենետիկան ուսումնասիրում է՝
ա) ժառանգականությունն ու փոփոխականությունը
բ) մարսողությունը
գ) շնչառությունը
դ) շարժումը։

Առաջադրանքներ

1․ Կետերի փոխարեն գրիր ներգործող խնդիր (ո՞ւմ կողմից, ինչի՞ց, ինչո՞վ):

Հանցագործը քննադատվում էր ժողովրդի կողմից։
Բնությունը փոխվում է եղանակից։
Վայրենիներն ազատ արձակվեցին թագավորի կողմից։
Կեսօրին փողոցները փակվել էին ոստիկանության կողմից։
Հրատապ լուրը հայտնվեց լրագրողների կողմից

2․ Ուղիղ խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ներգործող խնդիր ունեցող նախադասություններ:

Համեղ ընթրիքը պատրաստվում էր աղջկա կողմից խոհանոցում։

Նրա խարխուլ կացարանը քանդվել էր երկրաշարժից։

Ծանր հիվանդը բուժվեց անհրաժեշտ դեղից։

Երկինքը պատվեց ամպերից։

Հյուրերը ներս հրավիրվեցին տանտիրոջ կողմից։

3․ Ներգործող խնդիրով նախադասությունները շրջել՝ դարձնելով ուղիղ խնդիր ունեցող նախադասություններ:

Քամին հալածում էր մառախուղի թանձր քուլաները։

Սիմոնը արագ լրացրեց հինգ դիմում։

Նա ամեն գիշեր լուսավորում էր ամրոցի աշտարակները։

Պտղածառերը, խաղողի որթերը և ծաղկող թփերը ծածկում էին պարսպի ներսը։

Գիշերային մեղմ քամին թեթև օրորում էր բարձրահասակ բարդին։

4․ Ո՞ր նախադասության մեջ ուղիղ խնդիր չկա:
1) Բայց Պետրոսին հարկավոր էր մի ծածկանձրևից պատսպարվելու համար, ուստի այդտեղ գտնվող թախտին շտապ-շտապ փռելով իր անկողինը պառկեց քնելու:

2) Նրա գրասենյակի ողջ կահկարասին խարխուլ սեղանն էր, մի աթոռ՝ հազար ու մի թելերով կապկպած, մի թանաքաման ու դիմումների համար թղթեր։

3.) Ժառանգական և ամուսնական դատերի համար աղերսագրերը նա արտագրում էր մի հաստափոր գրքից՝ փոխելով անուններն ու թվականները:
4.) Ժայռը նիրհելով ունկնդրում է ամպերի շրշյունը, մասրենին իր ծաղկաբաժակը պահել է ոսկեզօծ արևի տակ, և կանաչ դաշտում արածում է մի աստղազարդ ձի:

5 ․Ո՞ր նախադասության մեջ ուղիղ խնդիր կա:
1) Սենյակի անկյունում մի ավել կար, որ անգործածելի լինելու պատճառով դարձել էր սարդի բույն:
2) Ծերունի կառապանը երկիմաստ ծիծաղում էր այդ մանրախնդիր մարդկանց վրա:
3) Պատշգամբի սյունաշարերին կախված գույնզգույն լապտերները լուսավորում էին ծաղկանախշ գորգերով զարդարված սրահը։
4) Այդ մասին խոսելիս հորաքույրս ախ էր քաշում, և պատրաստ էր արցունքը, որ թափվում էր սև, ծալքոտած այտերի վրա:

4.․ Ո՞ր նախադասության մեջ է ընդգծվածը ուղիղ խնդիր:
1) Աշակերտները ծանոթացան նոր դասացուցակին:
2) Եղնիկը արդեն ընտելացել էր մեզ:
3) Նա վերցրեց ծաղկեփունջը և պարզեց օրիորդ Մարգոյին:
4) Ամեն երեկո մի գեղեցիկ հեքիաթ էր պատմում իր սիրասուն զավակներին:

6․ Տրված նախադասության բառերից որի՞ շարահյուսական վերլուծությունն է սխալ:
Վերջապես վերադարձան նաժիշտները՝ արծաթե սկուտեղի վրա բերելով Արարատյան այգիների ընտիր պտուղներ:
1) վերադարձան — պարզ ստորոգյալ
2) արծաթե — որոշիչ
3) սկուտեղի — հատկացուցիչ
4) պտուղներ — ուղիղ խնդիր

7. Գտնե՛լ գոյականական անդամի լրացումները (որոշիչ, հատկացուցիչ բացահայտիչ) և որոշե՛լ տեսակը։
Արևագալից առաջ դարան էինք մտել կիրճում: Գիշերային ամոթխած գեղեցկուհին՝ լուսինը, վաղուց արդեն թաքնվել էր հանդիպակաց երկնակարկառ լեռան
հետևում: Հատուկենտ աստղերն էլ դանդաղորեն հեռանում էին իրենց ասպարեզից:
Խավարչտին գիշերը հետզհետե աղոտացավ, տարրալուծվեց օդում:
Գիշերվա նիրհից արթնացավ վաղորդյան մեղմօրոր զեփյուռը, և հազարաթույր
ծաղիկների զգլխիչ բույրով տոգորվեց ողջ մթնոլորտը
Ես աննկատելի դուրս էի եկել իմ թաքստոցից և զմայլված ու անէացած շուրջս
էի դիտում:
Հանկարծ ինչ-որ ձայն լսվեց. չորացած մի ճյուղ էր, որ ճռռոցով կոտրվեց մոտիկ անտառում:
Ես առաջին անգամ էի տեսնում եղջերուին ազատ բնության գրկում քայլելիս:
Դուրս եկավ մի խաղաղ հպարտությամբ, վեհ ու չքնաղ քայլվածքով: Վայրենի
շնորհքով ոլորեց երկայն վիզը՝ զգուշորեն նայելով շուրջը: Ապա սուրաց դեպի բացատում բխող ականակիտ աղբյուրը: Հասնելով ջրին՝ եղջերուն հանկարծ կանգ
առավ և գլուխը գիրթ բարձրացնելով՝ հայացքն ուղղեց դեպի ինձ:

Որոշիչներ

գիշերային գեղեցկուհին

ամոթխած գեղեցկուհին

հանդիպակաց լեռ

երկնակարկառ լեռ

խավարչտին գիշեր

վաղորդյան զեփյուռ

մեղմօրոր զեփյուռ

հազարաթույր ծաղիկներ

զգլխիչ բույր

չորացած ճյուղ

մոտիկ անտառ

ազատ բնություն

վեհ քայլվածք

չքնաղ քայլվածք

երկայն վիզ

ականակիտ աղբյուր

Հատկացուցիչներ

լեռան հետևում

իրենց ասպարեզից

գիշերվա նիրհից

ծաղիկների բույր

իմ թաքստոցից

բնության գրկում

Բացահայտիչ

գեղեցկուհին՝ լուսինը

Մարտի 2, 4
Դասարանում

1. Լրացնե՛լ բաց թողնված տառերը։ 

Երիկ
երևյալ
անդադար
որդատունկ
ատաղձագործ
անկություն
խուրձ
մրցույթ
խոչընդոտ
լուսնկա
հուկու
դժխուհի

2. Ճշտի՛ր հատուկ անունների գրությունը։ 

Ցլիկ ամրամ, բյուզանդական կայսրություն, դավթակ քերթող, հակոբ մեղապարտ, արտեմիսի տաճար, լյուքսենբուրգի մեծ դքսություն, վազգեն կաթողիկոս, գարեգին նժդեհ։ 

Ցլիկ Ամրամ
Բյուզանդական կայսրություն
Դավթակ Քերթող
Հակոբ Մեղապարտ
Արտեմիսի տաճար
Լյուքսենբուրգի Մեծ դքսություն
Վազգեն Կաթողիկոս
Գարեգին Նժդեհ

3. Յուրաքանչյուր բառի դիմաց գրի՛ր տառերի և հնչյունների քանակը։ 

մկան — 4 / 4
գեղեցկություն — 10 / 10
սաղավարտ — 8 / 8
անարև — 5 / 5
վերջնագիր — 9 / 9
խմբվել — 6 / 6

4. Վերականգնի՛ր արմատները և նշի՛ր, թե ինչ հնչյունափոխություն է կատարվել։

պատմագետ — պատմ
հանրամատչելի — մատչ
ճտքակոշիկ — կոշիկ
խորհրդատվություն — խորհուրդ
ծաղկեփունջ — ծաղիկ
տեսչական — տես
առվեզր — առու

5. Ճշտի՛ր տրված թվականների գրությունը։

հազար մեկ
երրորդ
չորրորդ
մեկերորդ
ութանասուն
վեցերրորդ
քսանինը
մեկ երկրորդ

6. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր փոխաբերությունները։ 

ձմռան շունչը
ծառը տնքում էր

7. Տրված են դերանուններ, յուրաքանչյուրի դիմաց գրի՛ր, թե որ տեսակին են պատկանում։ 

ես — անձնական
իրար — փոխադարձ
ամենայն — որոշական
ողջ — որոշական
այստեղ — ցույցի
սա — ցույցի
բոլորը — որոշական
ոչ ոք — ժխտական
ինչքան — հարցական
համայն — որոշական
որևէ — անորոշ

Լրացրո՛ւ  բաց թողնված տառերը։ 

ատամնաբույժ
նյրդ
ստորոգյալ
միայն
միմյանց
համբույր
եղյամ
մեղմահնչյուն
առաքյալ
օվկիանոս
Մարմար
քամելեոն
միլիոն
քիմիա

2. Ճշտի՛ր գրությունը։

Կողք կողքի, երեք հարյուր ամյա, մուգ կարմիր, գյուղե գյուղ, ինչ որ բան, հրամ կազմ,  վեց անկյունի, ուս ուսի, մարդ մուրդ։ 

կողք կողքի
երեքհարյուրամյա
մուգ կարմիր
գյուղից գյուղ
ինչ-որ բան
հրամկազմ
վեցանկյունի
ուս ուսի
մարդ մուրդ

3. Վերականգնե՛ք արմատները՝ նշելով հնչյունափոխությունը։ 

թունոտ — թույն
քնքշանք — քնքուշ
ձնհալ — ձյուն
ցուցարար — ցույց
համբուրել — համբույր
հունարեն — հույն

4. Տրված համանուններով կազմե՛ք նախադասություններ։

Կետ, մարտ, արի։

Նախադասության վերջում կետ դրեցի։
Հայերը հերոսաբար կռվեցին այդ մարտում։

Արի, միասին գնանք դպրոց։

5.- Եղ ածանցն ավելացնելով կազմի՛ր նոր բառեր։ 

նորագույն — նորագույնեղ
զորավար — զորավարեղ
թիկունք — թիկունքեղ
փափկամարմին — փափկամարմինեղ
հյութալի — հյութալիեղ
նմանահունչ — նմանահունչեղ
շնչահատ — շնչահատեղ
մեծաշուք — մեծաշուքեղ

6. Առանձնացրո՛ւ գերադրական աստիճանով դրված ածականները։

ամենակարծր
ամենազոր
ամենաբարձր
ամենից երկար

7. Կետադրի՛ր նախադասությունները։ Ո՞ր նախադասության մեջ կա մասնական բացահայտիչ։ 

Քույրս Անին չորրորդ դասարան է:

Մեր դասընկերոջ Վարդանի խոսքը տպավորիչ էր:

Արփինեն քույրս է այդ գեղեցիկ աղջիկը:

Մուշեղը որպես հմուտ սպարապետ, կարողանում էր ճիշտ ուղղորդել զորքին:

8. Տրված նախադասություններում ընդգծի՛ր տեղի պարագաները /որտե՞ղ, ո՞ւր, որտեղի՞ց, որտեղո՞վ/։

Գնում եմ զբոսայգի։
Կանգնած եմ ժայռի կատարին։
Արմանն այդ ժամին կլինի դպրոցում։
Ճանապարհն անցնում է դաշտով և մտնում ձորը։
Սյան վրա խաչքար է տեղադրված։
Սեղանի տակից վերցրու թափված թղթերը։
Որտե՞ղ փնտրեմ ընկերներիդ։
Ոչ մի տեղ ոչինչ չգտա։

9. Ո՞րն է տրված նախադասության քերականական և տրամաբանական շարունակությունը։ 

Նայելով նրա՝ խնամքով մեխելուն՝ կարելի էր կարծել,․․․․

ա․ թե խելքը գլխին մի բան էր պատրաստում։

բ․ ինչից կարելի է կահույք պատրտաստել։

գ․ որ օրը նոր է բացվել, դեռ անելիք ունի։

10.  Տրված հատվածներում ընդգծի՛ր անձնավորումները։ 

Օրոր էր ասում աշունն անտառին,
Բայց դեռ անտառի քունը չէր տանում:
Իրիկվա հովը պարուրել էր զբոսայգին նուրբ թարմությամբ:
Առվակը ծիծաղում էր:
Սիրտս երգում էր: 

աշունն օրոր էր ասում
անտառի քունը չէր տանում
առվակը ծիծաղում էր
սիրտս երգում էր

Լրացուցիչ աշխատանք
11. Կետադրե՛ք նախադասությունները։ Ուշադրություն դարձրեք, թե որ դեպքերում է միջակետ (.) դրվում։

Վերջապես ես հասկացա գլխավորը․ նրան չեմ ուզում հանդիպել այն պատճառով, որ պարզապես չեմ կարող նրա հարցերին ազնիվ պատասխաններ տալ․ խիստ ցավոտ է իրականությունը։

Ամենքի առջևից գնացողներից չէր և ոչ էլ մյուսների թիկունքում թաքնվողներից․ դա իր համար չէր։

Հունական հրաշքն անհրաժեշտ էր․ ողջ հին աշխարհը նախապատրաստել էր նրա գալուստը։

Նրա բազում մարտերում թրծված զորաբանակը հեծյալների սև թանձրությամբ ասես շարժվող մի անտառ լիներ․ կարծես մի աշխարհ տեղափոխվում էր մի ուրիշ աշխարհ՝ սարսափ ու մահվան տենդ սփռելով չորսբոլորը։

12. Նախադասությունները դասավորի՛ր տրամաբանական ճիշտ հաջորդականությամբ։

2.Ա․ Այդ գրքերը նրան ծանոթացնում են Ղուկաս Վանանդեցու, Սիմեոն կաթողիկոսի, Մխիթար Սեբաստացու և այլ նշանավոր անձանց կյանքին, արթնացնում են սեր դեպի հայրենիքը։

1․Բ․ Գրել-կարդալ սովորելով՝ Աբովյանը տասնհինգ տարեկանում սկսում է հայրենասիրական գրքեր կարդալ։ 

4.Գ․ Սակայն ո՛չ վանական միջավայրը, ո՛չ կարդացած գրքերը չէին կարող նրան ցույց տալ ազգին օգտակար լինելու այն ուղին, որը նա որոնում էր։

3.Դ. «Փափագում էի ամբողջ կարողությամբս պիտանի լինել իմ սիրելի ազգին» ,-գրում է նա հայրենասիրական գրքերի ազդեցությամբ։ 

§ 26. Մագնիսական դաշտի ազդեցությունը հոսանքակիր շրջանակի վրա․

§ 27. ԷԼԵԿՏՐԱՄԱԳՆԻՍԱԿԱՆ ՄԱԿԱԾՄԱՆ ԵՐԵՎՈՒՅԹԸ.

1. Ե՞րբ է մագնիսական դաշտում տեղադրված հաղորդչի վրա ուժ ազդում:

երբ հաղորդչով հոսանք է անցնում և այն գտնվում է մագնիսական դաշտում։

2. Ինչպե՞ս է հոսանքակիր հաղորդչի վրա մագնիսական դաշտում ազդող ուժը կախված հոսանքի ուղղությունից:

եթե հոսանքի ուղղությունը փոխվի։

3. Մագնիսական դաշտում հոսանքակիր շրջանակի ո՞ր դիրքում է նրա վրա ազդող ուժերի մոմենտը զրո:

երբ շրջանակի հարթությունը զուգահեռ է մագնիսական դաշտի գծերին։

4. Ի՞նչ տեղի կունենա, եթե չփոխվի հոսանքի ուղղությունը մագնիսական դաշտում պտտվող շրջանակում:

եթե հոսանքի ուղղությունը չփոխվի։

5. Ի՞նչ է էլեկտրաշարժիչը, և ի՞նչ կառուցվածք ունի այն:

էլեկտրաշարժիչը սարք է, որը էլեկտրական էներգիան փոխակերպում է մեխանիկականի։

6. Ի՞նչ դեր է կատարում կոլեկտորն էլեկտրաշարժիչում:

Կոլեկտորը փոխում է հոսանքի ուղղությունը շրջանակում յուրաքանչյուր կես պտույտից հետո։

7. Ի՞նչ առավելություններ ունեն էլեկտրաշարժիչները:

բարձր օգտակար գործողություն, պարզ կառուցվածք, քիչ աղմուկ, հեշտ կառավարում։

8. Նշեք էլեկտրաշարժիչների մի քանի կիրառություն:

էլեկտրագնացքներ, օդափոխիչներ, լվացքի մեքենաներ, գործարանային սարքեր։

9. Ո՞ր երևույթն են անվանում էլեկտրամագնիսական մակածում:

փոփոխվող մագնիսական դաշտը հաղորդչում առաջացնում է էլեկտրական հոսանք։

10. Ի՞նչ կառուցվածք ունի փոփոխական հոսանքի պարզագույն գեներատորը:

շրջանակ, մագնիսական դաշտ, պտտման մեխանիզմ, կոնտակտային օղակներ։

11. Ո՞ր հոսանքն են անվանում փոփոխական:

Փոփոխական հոսանք՝ հոսանք, որի ուղղությունն ու մեծությունը ժամանակի ընթացքում պարբերաբար փոխվում են։

12. Ի՞նչ հաճախություն ունի մեր երկրում օգտագործվող փոփոխական հոսանքը: Որքա՞ն է այդ հոսանքի պարբերությունը:

Մեր երկրում հաճախությունը 50 Հց է։
Պարբերությունը T = 0.02 վրկ։

13. Ի՞նչ էներգիայի շնորհիվ է արտադրվում էլեկտրաէներգիան՝ ա. էլեկտրակայաններում, բ. ջերմաէլեկտրակայաններում:

ա) էլեկտրակայաններում՝ ջրի (հիդրոէներգիայի) էներգիայից։
բ) ջերմաէլեկտրակայաններում՝ վառելիքի այրման ջերմային էներգիայից։

1)Քանի՞ երկնիշ թիվ կա, որոնց թվանշանների գումարը կենտ է:
1) 44
3) 46
2) 45
4) 47

2)Գտնել բոլոր այն երկնիշ թվերի քանակը, որոնք հավասար են իրարից տարբեր 2 պարզ թվերի արտադրյալի, որոնցից մեկը 13-ն է:
1) 3
2) 4
3) 5
4) 6

3)Քանի՞ վայրկյան է րոպեի 2/5-ը։
1) 12
2) 15
3) 24
4) 30

4)Քանի՞ անգամ 325,6 թիվը պետք է բազմապատկել 0,1-ով, որպեսզի ստացվի 0,03256:
1) 1
2) 4
3) 2
4) 3

5)Ջրի և աղի 300 գրամանոց խառնուրդում աղը 120 գրամ է: Ինչպե՞ս են հարաբերում աղի և ջրի քանակները:
1) 2:4
2) 3:2
3) 4:2
4) 2:3

6)Գտնել 3a4b²c միանդամի կարգը:
1) 2
2) 4
3) 5
4) 6

7)a³ — 3a² + a — 3 արտահայտությունը վերլուծել արտադրիչների:
1) (a — 3)(a² — 1)
2) (a + 3)(a² + 1)
3) (a — 3)(a² + 1)
4) (a + 3)(a² — 1)

8)A-ն միանիշ պարզ թվերի բազմությունն է։ Քանի՞ տարր ունի Z∩A բազմությունը:
1) 2
2) 3
3) 1
4) 4

9)Գտնել y = (x — 3)² + 1 պարաբոլի համաչափության առանցքի հավասարումը։
1) x = — 3
2) x = 3
3) x = — 1
4) x = 1

10)Գտնել x² — 2x — 5 = 0 հավասարման արմատների գումարը:
1) 5
2) -5
3) 2
4) -2

11)y = √x ֆունկցիայի վերաբերյալ ո՞ր պնդումն է ճիշտ:
1) Ֆունկցիան նվազող է։
2) Ֆունկցիայի գրաֆիկը x > 0 դեպքում դասավորված է Ox առանցքից ներքև:
3) Եթե 0 < x < 1 ապա x < √x:
4) Ֆունկցիայի որոշման տիրույթը դրական թվերի բազմությունն է:

12)Քանի՞ եղանակով է հնարավոր 4 կապույտ և 4 սև գրիչներից ընտրել 1-ական կապույտ և սև գրիչ։
1) 12
2) 14
3) 16
4) 10

(13-15)Գտնել արտահայտության արժեքը:

13)

1) -0,25
2) -0,4
3) 0,25
4) 1/9

14)

1)2
2)3
3)-3
4)1

15)

1) 12
2) 2
3) 16
4) 8

(16-18) Հավասարումներ և անհավասարումներ:

16)Գտնել 3 + 2x > x + 1 անհավասարման լուծումների բազմությունը:
1) (-∞; -2)
2) (-2; +∞)
3) (-∞; 2)
4) (2; +∞)

17)Գտնել √(3x -2) ≤ 4 անհավասարման լուծումների բազմությունը:
1) [2/3; +∞)
2) (-∞; 6]
3)[2/3; 6]
4)[2/3; 14/3]

18)Լուծել x² + 5x — 6 < 0 անհավասարումը:
1) (-1; 6)
2) (-∞;-1)U(6; +∞)
3) (-6; 1)
4) (-∞; -6)U(1; +∞)

(19-20) Պրոգրեսիա

19)Գտնել (a_n) թվաբանական պրոգրեսիայի Տ₉ -ը, եթե a₃ + a₇ = 22 :

11

20) Գտնել (b_n) երկրաչափական պրոգրեսիայի b₁₀-ը, եթե (b₆)² ∙ b₁₈ = 125:

25

(21–22) Ավազանին միացված են երկու լցնող խողովակ: Առաջին խողովակով դատարկ ավազանը լցվում է 10 ժամում, իսկ երկրորդով՝ 15 ժամում։

21)Քանի՞ ժամում կլցվի դատարկ ավազանը, եթե երկու խողովակները բացեն միաժամանակ:

6

22)Առաջին խողովակը բացեցին 8 ժամով, այնուհետև փակեցին: Քանի՞ ժամ պետք է բացել երկրորդ խողովակը, որպեսզի ավազանը լցվի:

3