1. Նոր ժամանակների շեմին տեղի ունեցան իրադարձություններ և ընթացան
երևույթներ, որոնք արմատապես փոխեցին մարդկային քաղաքակրթությունը։ Դրանցից էին Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները։
Ներկայացրե՛ք Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունների նախադրյալները։ Թվարկե՛ք նշանավոր ծովագնացների և նրանց հայտնագործությունները: Ի՞նչ
հետևանքներ ունեցան Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները:
Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները պայմանավորված էին նոր առևտրային ուղիների որոնմամբ և տեխնոլոգիական զարգացումներով։ Դիաշը (1488) հասավ Բարեհուսո հրվանդան, Կոլումբոսը (1492)՝ Ամերիկան, դա Գաման (1498)՝ Հնդկաստանը, իսկ Մագելանը (1519-1522) կատարեց առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը։ Դրանք խթանեցին գաղութատիրությունն ու առևտրի զարգացումը։
2. Վաղ միջնադարում անտիկ հունահռոմեական մշակույթը հիմնականում մոռացության էր մատնվել: Սակայն XIV դ. սկսած՝ փորձեր էին արվում վերականգնելու և օգտագործելու այն: Այսպես սկսվեց Վերածննդի դարաշրջանը:
Ի՞նչ է Վերածնունդը: Փորձե՛ք պարզաբանել դրա նախադրյալները: Թվարկե՛ք Վերածննդի հայտնի ներկայացուցիչների: Վերհանե՛ք Վերածննդի նշանակությունը:
Վերածնունդը (XIV-XVI դդ.) մշակութային շարժում էր, որը նպատակ ուներ վերածնել անտիկ արվեստն ու գիտությունը։ Դրա նախադրյալներն էին քաղաքների զարգացումը, առևտրի ու բանկային գործի աճը, տպագրության գյուտը և հումանիզմի գաղափարների տարածումը։ Վերածնունդը խթանեցին նաև անտիկ ձեռագրերի վերահայտնագործումը և հարուստ հովանավորների, հատկապես Մեդիչիների, աջակցությունը։
3. Եվրոպայում տեղի ունեցած հասարակական տեղաշարժերը պահանջում էին
փոփոխություններ կատարել նաև քրիստոնեական եկեղեցու ներսում: Պապականությունը, ընդհակառակը, խստացրեց հալածանքները փոփոխությունների կողմնակիցների նկատմամբ: Սակայն դա արդյունք չտվեց: Սկսվեց Ռեֆորմացիայի դարաշրջանը:
Ի՞նչ է Ռեֆորմացիան, նշե՛ք հայտնի գործիչների։ Ո՞ւմ էին անվանում «Ժնևի պապ»:
Ի՞նչ է Հակառեֆորմացիան: Ե՞րբ է հրատարակվել «Արգելված գրքերի» առաջին ցուցակը: Ի՞նչ արդյունքներ տվեց Ռեֆորմացիան:
Ռեֆորմացիան (XVI դ.) եկեղեցական բարեփոխումների շարժում էր՝ ընդդեմ պապական իշխանության։ Գլխավոր գործիչներն էին Մարտին Լյութերը, Ժան Կալվինը («Ժնևի պապ») և Ուլրիխ Ցվինգլին։ Հակառեֆորմացիան կաթոլիկ եկեղեցու պատասխանն էր, իսկ «Արգելված գրքերի» առաջին ցուցակը հրապարակվեց 1559-ին։ Ռեֆորմացիան բերեց բողոքականության տարածմանն ու եկեղեցու ազդեցության նվազմանը։
- Վերածնունդը, Ռեֆորմացիան, Աշխարհագրական մեծ հայտնագործությունները,
նոր գիտության ձևավորումը շաղկապող կամուրջ էին միջնադարի Եվրոպայի և նոր դարերի Եվրոպայի միջև: Սակայն միջնադարը իր տեղը դժվարությամբ էր զիջում նոր ժամանակներին, ինչի արդյունքում էլ տեղի էին ունենում բախումներ հնի և նորի միջև:
Ե՞րբ է տեղի ունեցել Նիդերլանդական հեղափոխությունը և ի՞նչ նշանակություն է ունեցել:
Նիդերլանդական հեղափոխությունը (1566-1609) պայքար էր Իսպանիայի բռնապետության դեմ, որը հանգեցրեց Նիդերլանդների անկախությանը։ Այն կարևոր էր որպես Եվրոպայի առաջին բուրժուական հեղափոխություն, որը նպաստեց բողոքականության տարածմանը, տնտեսության զարգացմանը և ազատության գաղափարների հաստատմանը։
5. Միջնադարի ավարտին ավելի աճեց ճշգրիտ գիտելիքների պահանջարկը: Նման
գիտելիքներ կարող էին ձեռք բերվել փորձի ու գիտական հայտնագործությունների միջոցով: Առաջին գիտական հեղափոխությունը Վերածննդի և Ռեֆորմացիայի հետ նախապատրաստեց նոր Եվրոպայի ծնունդը:
Բացատրե՛ք Առաջին գիտական հեղափոխություն հասկացությունը: Թվարկե՛ք նոր գիտության հայտնի ներկայացուցիչների և գնահատե՛ք նրանց ներդրումը գիտության զարգացման գործում: Ի՞նչ նշանակություն է ունեցել Առաջին գիտական հեղափոխությունը:
Առաջին գիտական հեղափոխությունը (XVI-XVII դդ.) գիտության մեթոդների վերափոխումն էր, որի մեջ ներգրավված էին Կոպեռնիկոսը, Գալիլեյը, Կեպլերը, Նյուտոնը։ Այն խթանեց գիտության և տեխնոլոգիաների զարգացումը։
6. XVII դարից մինչև XIX դարի կեսերը արդյունաբերական հասարակության պատմության առաջին շրջափուլն է: Արևմտյան Եվրոպայի երկրներում աստիճանաբար ձևավորվեց նոր հասարակությունը, արմատական փոփոխությունների ենթարկվեց
մարդկանց հասարակական և անձնական կյանքը
Ի՞նչ է արդյունաբերական հեղաշրջումը: Որո՞նք էին դրա նախադրյալները: Տնտեսական և սոցիալական ի՞նչ հետևանքներ ունեցավ այն:
Արդյունաբերական հեղաշրջումը (XVII-XIX դդ.) տեխնոլոգիական ու սոցիալական փոփոխությունների շարք էր, որը պայմանավորված էր նոր տեխնոլոգիաներով և առևտրի զարգացմանը։ Դրա հետևանքով աճեց արդյունաբերությունը, զարգացան քաղաքները, իսկ սոցիալական փոփոխությունները ընդգրկեցին աշխատավոր դասի ձևավորումը ու աշխատանքային պայմանների փոփոխությունը։
7. XVII–XVIII դարերում Եվրոպայում և Ամերիկայում ծավալվեց մի հուժկու գաղափարական շարժում, որը պատմության մեջ հայտնի է «լուսավորություն» անունով։
Ինչո՞ւ է շարժումն այդպես կոչվել: Թվարկե՛ք նշանավոր լուսավորական գործիչների:
Որո՞նք են լուսավորականների հիմնական գաղափարները: Արժևորե՛ք շարժումը։
Լուսավորություն (XVII–XVIII դդ.) կոչվեց, քանի որ նպաստում էր մարդկության «լուսավորությանը»՝ ռացիոնալ մտածողության ու գիտության միջոցով։ Նշանավոր լուսավորականներ էին Վոլտերը, Ռուսոն, Հյում և Մոնտեսքյու։ Նրանց գաղափարները ընդգծում էին ազատությունը, հավասարությունը և ինքնուրույն մտածելու իրավունքը։ Շարժումը խթանեց ժողովրդավարական փոփոխություններ և նպաստեց հեղափոխություններին։
8. XVII-XVIII դարերում մի քանի երկրներում տեղի ունեցան հեղափոխություններ։
Հեղափոխությունը ձերբազատեց ազգերի ստեղծագործ ներուժը և մղեց կենսական
խնդիրների լուծման նպատակին։
Ի՞նչ է հեղափոխությունը: XVIIXVIII դարերում ո՞ր երկրներում և ե՞րբ են տեղի ունեցել
հեղափոխություններ: Նշե՛ք հայտնի գործիչներին, ներկայացրե՛ք այդ հեղափոխությունների արդյունքները՝ ըստ երկրների: Կազմե՛ք համապատասխան աղյուսակ: Դրանցից ո՞րը և ինչո՞ւ է պատմության մեջ մտել Մեծ հեղափոխություն անունով:
XVII-XVIII դարերի հեղափոխությունները, ինչպես Ֆրանսիական, Ամերիկյան, Անգլիական և Նիդերլանդական, բերեցին արմատական փոփոխություններ՝ ստեղծելով հանրապետություններ, անկախություն ու սահմանադրական իշխանություն, մեծ ազդեցություն թողնելով համաշխարհային քաղաքականության վրա։
9. Նոր դարերում ավանդական հասարակական հարաբերությունները խոչընդոտում էին Արևելքի երկրների առաջընթացը։ Բացառությամբ Ճապոնիայի՝ մյուս
երկրները չարդիականացան։
Պարզաբանե՛ք ավանդական հասարակության բնորոշ կողմերը: Թվարկե՛ք ավանդական համարվող երկրներ: Ի՞նչ է Արևելյան հարցը: Ձեր կարծիքով ո՞րն էր Իրանի հետամնացության գլխավոր պատճառը:
Նոր դարերում ինչո՞ւ Հնդկաստանն ու Չինաստանը հետադիմեցին: Ովքե՞ր էին
մրցակցում Հնդկաստանին տիրանալու համար:
Ո՞ր իրադարձությունների արդյունքում Ճապոնիայում հաստատվեց սահմանադրական միապետություն: Վերհանե՛ք նրա արդիականացման հիմնական արդյունքները:
Ավանդական հասարակությունները հնացած սոցիալական կառուցվածքներով ու գյուղատնտեսությամբ էին։ Ավանդական երկրներ էին Չինաստանը, Հնդկաստանը, Իրանը։ Արևելյան հարցը վերաբերում էր Արևմուտքի պայքարին Արևելքի երկրների վրա գերիշխանություն հաստատելու համար։ Իրանի հետամնացության պատճառը իշխանության խոցելիությունն էր։ Ճապոնիայում Մեյջի վերափոխումները (1868) հանգեցրեցին արդիականացման։
10. Արդյունաբերական հասարակության առաջին շրջափուլում զարգացած երկրներում ձևավորվեց ժամանակի պահանջներին համապատասխան կրթական համակարգ, իսկ գիտությունը բռնեց բուռն վերելքի ուղին։
Որո՞նք էին կրթության և գիտության զարգացման պատճառները: Ներկայացրե՛ք գիտության գլխավոր նվաճումներն այս փուլում: Այս ժամանակաշրջանի ի՞նչ նշանավոր հեղինակների գիտեք գրականության և արվեստի բնագավառներում: Նրանց ստեղծագործություններից որո՞նք են ձեզ հայտնի:
Կրթության և գիտության զարգացումը պայմանավորված էր արդյունաբերական հեղափոխությամբ ու գիտական մեթոդների կիրառմամբ։ Գիտության գլխավոր նվաճումներ էին Նյուտոնի օրենքները, Պաստերի հայտնագործությունները և Քյուրիի աշխատանքները։ Գրականության ու արվեստի նշանավոր հեղինակներ էին Հյուգոն, Տոլստոյը, Դիքենսը, Ռաֆայելն ու Միքելանջելոն։
11. Աստիճանաբար բարելավվում էին մարդկանց կենսապայմանները, փոխվում էին
նրանց մտածելակերպը և պահանջարկը։
Փորձե՛ք նկարագրել Նոր դարերի մարդուն. նրա առօրյան, հագուստը, ապրելու պայմանները, զբաղմունքները, աշխարհայացքը և այլն:
Նոր դարերի մարդը կենտրոնացած էր աշխատանքի, սոցիալական կյանքի և անձնական ազատության վրա։ Հագուստը արտահայտում էր հասարակական կարգը, իսկ ապրելու պայմանները հարմարավետ էին։ Նա հետաքրքրված էր գիտությամբ ու նոր գաղափարներով, իսկ աշխարհայացքը փոխվում էր՝ ռացիոնալիզմի և առաջընթացի կողմ։












