Author: Ալեքս Մելիքյան

Հիդրօքսիդը երկատոմային անիոն է՝ OH- քիմիական բանաձևով: Այն բաղկացած է թթվածնի և ջրածնի ատոմներից, որոնք կապված են մեկ կովալենտային կապով և կրում է բացասական էլեկտրական լիցք։ Դա ջրի կարևոր, բայց սովորաբար չնչին բաղադրիչ է: Այն գործում է որպես հիմք, լիգանդ, նուկլեոֆիլ և կատալիզատոր:

Մետաղների օքսիդներում թթվածին տարրի ատոմը (ատոմները) միացած է մետաղ տարրի ատոմի (ատոմների) հետ:

Օրինակ՝ CuO,MgO,ZnO,Na₂O,Cr₂O₃ և այլն:

Մետաղների օքսիդները սովորական պայմաններում պինդ նյութեր են:

Մագնեզիումի օքսիդ   

Պղնձի օքսիդ  

  Քրոմի(III) օքսիդ 

Մետաղների օքսիդները, որոնց համապատասխանում են հիմքեր, անվանում են հիմնային օքսիդներ:

Օրինակ՝  CuO→Cu(OH)₂, Na₂O→NaOH, MgO→Mg(OH)₂ և այլն:

Եթե մետաղը տարբեր օքսիդացման աստիճան է դրսևորում, ապա որպես կանոն ցածրագույն օքսիդացման աստիճաներին են համապատասխանում հիմնային օքսիդներ:

Օրինակ՝ քրոմը առաջացնում է երեք օքսիդ՝ CrO,Cr₂O₃,և CrO₃, որոնցից միայն CrO է հիմնային օքսիդ:

Պարբերական համակարգի I Ա և II Ա  (բացի բերիլիումից և մագնեզիումից) մետաղների օքսիդները փոխազդում են ջրի հետ՝ առաջացնելով համապատասխան լուծելի հիմքեր:

Օրինակ՝  Na₂O+H₂O=2NaOH,
CaO+H₂O=Ca(OH)₂

Հիմքերը բարդ նյութեր են, որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և մեկ կամ մի քանի հիդրոքսոներից՝  OH խմբից:

Հիմքերի  բաղադրությունն արտահայտվում է հետևյալ ընդհանուր բանաձևով՝

Me⁺ⁿ(OH)ⁿ⁻

Լուծելի հիմքերը անվանվում են ալկալիներ:

Օքսիդներ և լուծելի հիմքեր՝ ալկալիներ.

Հիմնային օքսիդի բանաձևը և անվանումը	Լուծելի հիմքի ալկալու բանաձևը և անվանումը
Na2O`  նատրիումի օքսիդ	NaOH` նատրիումի հիդրօքսիդ
K2O՝  կալիումի օքսիդ	KOH` կալիումի հիդրօքսիդ
Li2O`  լիթիումի օքսիդ	LiOH՝ լիթիումի հիդրօքսիդ
Cs2O՝  ցեզիումի օքսիդ	CsOH՝ ցեզիումի հիդրօքսիդ
CaO՝ կալցիումի օքսիդ	Ca(OH)2՝ կալցիումի հիդրօքսիդ
SrO՝  ստրոնցիումի օքսիդ	Sr(OH)2՝ ստրոնցիումի հիդրօքսիդ
BaO՝ բարիումի օքսիդ	Ba(OH)2՝ բարիումի հիդրօքսիդ

Ալկալիները տաքացնելիս չեն քայքայվում

Անլուծելի օքսիդների և նրանց համապատասխան հիմքերի միջև կապ հաստատվում է քայքայման ռեակցիայով: Տաքացնելիս այդ հիմքերը քայքայվում են՝ առաջացնելով համապատասխան օքսիդը:

Օրինակ՝   Mg(OH)₂-MgO+H₂O
2Al(OH)₃→t°Al₂O₃+3H₂O

1.

a. The play is on Monday, at 9:30 at night.
b. My neighbor plays basketball on Sundays.
c. The post office is on the corner of my street.
d. There is a travel agency on Park Avenue.
e. Melissa’s birthday is in March.
f. Doris has English classes on Mondays.
g. There is a pharmacy on the left.
h. Her sister works at the shopping mall.
i. Our teacher’s birthday is on February 2nd.
j. Mary lives at 342 Park Street.
k. I study in the morning and work in the afternoon.

2.

a. Elizabeth lives on this street.
b. The Chinese restaurant is next to the clothes store.
c. There is a great cinema between the supermarket and the drugstore.
d. My house is across from the park.
e. There is a shoe store on the corner.
f. I live on Gemini Street.
g. Mary’s work is at 65 Mason Street.
h. Leslie’s birthday is in December.
i. Jamie’s soccer classes are on Mondays and Fridays.
j. Liza’s father lives around the park, near the church.

3.

Gas, Gas station, Travel, Travel agency, Pharmacy, Rat, Stoff, Post office, Hotel, Hospital, Supermarket.

Պատասխանել հարցերին․

1. Ինչո՞ւ պետք է քթով շնչել:
Քթի հատվածում օդն ավելի լավ է զտվում ներսում հատուկ մազերի շնորհիվ, ինչպես նաև խոնավանում և տաքանում է մինչև անհրաժեշտ ջերմաստիճանը:
Բացի այդ, բերանով շնչելը կարող է հանգեցնել դեմքի վատ համաչափության:

2. Ինչո՞ւ ջրի ﬔջ ընկած թոքի կտորը չի ընկղմվում:
Օդի պարունակության և քաշի շնորհիվ, թոքը լողում է դեպի վեր։

4. Ինչո՞ւ երեխան, ով այս կամ այն պատճառով դժվարանում է քթով շնչել,
հաճախ է հիվանդանում մրսածության հիվանդություններով:
Այս հիվանդությունները առաջացնող վիրուսները գոյատևում են՝ անցնելով բերանի միջով, քանի որ օդը ավելի վատ է զտվում բերանում։
Բացի այդ, եթե վիրուսը նախընտրում է ավելի չոր տարածք, ապա վիրուսն ավելի արագ կմտնի:

Վերածնունդ կամ Ռենեսանս, Արևմտյան և Կենտրոնական Եվրոպայի երկրների մշակութային և գաղափարական զարգացման մի դարաշրջան, երբ միջնադարյան մշակույթից անցում է կատարվել նոր ժամանակի մշակույթին, (Իտալիայում՝ 14-16-րդ դարերում, մյուս երկրներում ՝ 15-16-րդ դարերում)։

1․ Ո՞ր պատկերն է կոչվում կոն։ GEOGEBRA ծրագրով գծել կոն։

Կոն երկրաչափական մարմին է, որը սահմանափակված է կոնային մակերևույթով և L շրջանագծի եզերած շրջանով։

2․ Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ կոն։

Կոնը կարելի է ստանալ՝ պտտելով POA ուղղանկյուն եռանկյունը իր էջերից որևէ մեկի, օրինակ՝ PO-ի շուրջ: 

3.Ո՞ր պատկերն է կոչվում գունդ։ GEOGEBRA ծրագրով գծել գունգ։

Գնդի մակերևույթը տարածության այն կետերի երկրաչափական տեղն է, որոնք հավասարահեռ են մի կետից։

4․Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ գունդ։

Գունդը ստացվում է կիսաշրջանի կամ շրջանի պտույտի միջոցով՝ իր AB տրամագծի շուրջ:

5․Նշիր պտտման մարմինների վերաբերյալ ճիշտ պնդումը:

• կոնը կարելի է ստանալ՝ պտտելով ուղղանկյուն եռանկյունը իր էջերից որևէ մեկի շուրջ:
• պրիզման ստացվում է քառակուսու պտույտի միջոցով՝ իր բարձրության շուրջ:
• գլանը ստացվում է ուղղանկյան եռանկյան պտույտի միջոցով՝ իր բարձրության շուրջ:

6․ 7 սմ և 24 սմ էջերով և 25 սմ ներքնաձիգով ուղղանկյուն եռանկյունը պտտվում է իր մեծ էջի շուրջ:

Առաջացած պտտման մարմնի անվանումը՝  Կոն 

Առաջացած պտտման մարմնի բարձրությունը՝ 24 սմ

 Առաջացած պտտման մարմնի ծնորդը՝ 25սմ

Առաջացած պտտման մարմնի շառավիղը՝ 7սմ

7․Լուծել խնդիրը․

Կոնի առանցքային հատույթը 12 սմ կողմով հավասարակողմ եռանկյուն է։ Որոշել այդ կոնի շառավիղն ու ծնորդը։

Շառավիղը=12/2=6սմ. Ծնորդը=12սմ

8․ Յուրաքանչյուր դեպքի համար գծել գծագիրը։

Ի՞նչ կարող եք ասել 7 սմ տրամագծով երկու գնդային մակերևույթների փոխադարձ դասավորության մասին, եթե նրանց կենտրոնների հեռավորությունը՝

ա) 8 սմ է,

բ) 4 սմ է,

գ) 7սմ է,

դ) փոքր է 7 սմ-ից,

ե) մեծ է 9 սմ-ից

9․30⁰ անկյուն ունեցող ուղղանկյուն եռանկյունը պտտվում է մեծ էջի շուրջը։ Գտնել պտտումից առաջացած կոնի ծնորդը, եթե այդ կոնի շառավիղը 15 սմ է։

15*2=30

30սմ

1․ Լուծել անհավասարումները։

ա)x+4>5x x-5x>-4. -4x>-4 x<1. xE(-∞;1)

բ)x-2<3x. -2x<2. x>2/(-2). x>-1. xE(-1;+∞)

գ)2x+1<x. 2x-x<1. x<1. xE(-∞;1)

դ)7x-13>9x. 7x-9x>13. -2x>13. x<-2/13. xE(-∞;-2/13)

ա)2x-x-1<2. 2x-x<2+1. x<3. xE(-∞;3)

բ)3<7x-5-4x. 3+5<7x-4x 8<3x. x>8/3. xE(8/2;+∞)

գ)5x-2x-8x+x-12x>7-2x. 5x-2x-8x+x-12x+2x>7. -14x>7. x<-14/7. x<-2. xE(-∞;-2)

դ)8-9x>x-3-3x+4x. 8+3>x-3x+4x+9x. 11>11x x<11/11. x<1. xE(-∞;1)

ա)x-2<x -2<x-x. -2<0. Անհավասարությունը լուծում չունի։

բ) x+5>x. 5>x-x. 5>0. Անհավասարությունը լուծում չունի։

գ)6-3x>1-3x -3x+3x>1-6. 0>-5. Անհավասարությունը լուծում չունի։

դ)12+4x<3-x+5x. 12-3<-x+5x-4x. 9<2x. x>9/2 x>4.5 xE(4.5;+∞)

ա)x+2<x. 2<x-x. 2<0. Անհավասարությունը լուծում չունի։

բ)x-5>x. -5>x-x. -5>0. Անհավասարությունը լուծում չունի։

գ)4-8x<-8x+4. 4-4<-8x+8x. 0<0 Անհավասարությունը լուծում չունի։

դ)x-3+2x<4+3x-1. x+2x-3x<4-1+3. 0<6. Անհավասարությունը լուծում չունի։

2․ Լուծել անհավասարումները։

ա)2x+(3x-1)>4. 2x+3x-1>4. 5x-1>4. 4x>4. x<1. xE(-∞;1)

բ)x-16<(5-2x)-x-1. x-16<5-2x-x-1. x+2x+x<5-1+16. 4x<20. x>20/4. x>5. xE(5;+∞)

գ)2x-(x-1)<3. 2x-x-1<3. 2x-x<3+1. x<4. xE(-∞;4)

դ)(2x-3)-(x+1)>1. 2x-3-x-1>1. 2x-x>1+3+1. x>5. xE(5;+∞)

3․Լուծել անհավասարումները

ա) 2(x-1)<4. 2x-2<4. 2x<4+2. 2x<6. x>6/2. x>3. xE(3;+∞)

բ)3(2x-1)>12. 6x-3>12. 6x>12+3. 6x>15. x<15/6. xE(-∞;15/6)

գ)4(1+x)<8-4x 4+4x<8-4x. 4x+4x<8-4. 8x<4. x<8/4. x<2. xE(-∞;2)

դ)25-10x>-5(2x-7). 25-10x>-10x-35. -10x+10x>-35-25. 0>-60. Անհավասարությունը լուծում չունի։

Գիտելիքների ստուգում

1․ Համեմատել թվերը

    ա) -45<19         բ)  95>56

2․ Հաշվել թվերի գումարը և  կլորացնել այն   0,01 ճշտությամբ, եթե

   ա) a=5,469 b=0,658  բ) a=5,4573 b=-3,25089

ա)5,46+0,65=6,11 բ) 5,45+3,25=8,7

3․ Նշել մի որևէ թիվ, որը գտնվում է տրված   թվերի միջև  

    ա) a=4,2 b=4,3 բ) a=6,75 b=6,(75) 

ա)4.25 բ)6.751

4․ Բաժանել անհավասարության երկու  մասերը միևնույն թվի վրա.

 ա)  14<21      բ) 32> 27
 

ա) բ)

5․ Բազմապատկել անհավասարության երկու    մասը միևնույն բացասական թվով:

    ա) 28<42           բ) 40 > 27

ա)56<84 բ)120>81

6․ Հանել թվային անհավասարությունները։

    ա) 29>12 և 14>2,  բ) -14>-26 և 19>5

ա)15>10 բ)−33>−31

7․ Կոորդինատային առանցքի վրա  պատկերել հետևյալ միջակայքը․

    ա)  [-6:6]       բ) (-8:2]

ա)

բ)

Խնդիր 7

Վարդանը ցանկանում է ներկել նկարում պատկերված ուղղանկյուններն այնպես, որ ոչ մի հարևան կողմով ուղղանկյուններ միևնույն գույնի չլինեն։ Ամենաքիչը քանի՞ իրարից տարբեր գույներ կարող է օգտագործել Վարդանը այդպիսի ներկման համար։

Պատ․՝ 3

Մարդու երազանքներն ու ցանկությունները սահման չունեն։ Ես նույնպես բազմաթիվ ցանկություններ ունեմ։ Ցանկանում եմ լինել հաջողակ, իմ ընտանիքն ու ընկերները երջանիկ տեսնել, սովորել նոր բաներ և հասնել նպատակներիս։ Երբեմն ցանկություններս փոքր են, օրինակ՝ հետաքրքիր գիրք կարդալը, իսկ երբեմն՝ մեծ ու հեռանկարային, օրինակ՝ աշխարհով մեկ ճամփորդելը։