Category: Ֆիզիկա

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս II  >>-ից էջ3 -ից մինչև էջ8 -ի տարբերակները։

Տարբերակ 1

I.Այն էներգիան, որով մարմինը օժտված է իր շարժման հետևանքով
անվանվում է կինետիկ էներգիա։ Պատ.`1

II. 1) Սեղմված զսպանակի էներգիան պոտենցիալ էներգիայի օրինակ է։ Պատ.`2

III. Գիրքը դրված է սեղանին։ Հատակի նկատմամբ այն օժտված է պոտենցիալ
էներգիայով։ Պատ.`2

IV. Բրատսկի ՀԷԿ – ում 100մ բարձրության վրա գտնվող ամբարտակի ջուրը ոժտված է պոտենցիալ էներգիաով առաջ և նրանից հետո ջրի
մակարդակների տարբերությունը 100մ է։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված
ամբարտակում գտնվող ջուրը . Պատ.`2

V. Օգտվելով նախորդ խնդրի պայմաններից՝ հաշվեք ի՞նչ էներգիայով է
օժտված ամբարտակում ջրի մակերևույթին մոտ գտնվող
յուրաքանչյուր խորանարդ մետր ջուրը . Պատ.`4

1. 430կՋ 2. 1 250 կՋ 3. 37 500 կՋ 4. 980 կՋ 5. 2 500

VI. Ընտրեք հարցի առավել ճշգրիտ պատասխանը։
Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ընկնող մարմինը . Պատ.`3
1. պոտենցիալ 2. կինետիկ 3. պոտենցիալ և կինետիկ.

4. ընկնող մարմինը կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաներ չունի

VII. Ընտրեք հարցի առավել ճշգրիտ պատասխանը։
Ինչի՞ց է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան . Պատ.`3

Երկրի մակերևույթից մարմնի ունեցած բարձրությունից

Երկրի մակերևույթից մարմնի ունեցած բարձրությունից և
զանգվածից

մարմնի զանգվածից և նրա շարժման արագությունից

մարմնի շարժման արագությունից

VIII. Միատեսակ չափսերով կապարե և փայտե գնդերը գետնին ընկնելու
պահին ունեին նույն արագությունները։ Այդ պահին նրանք օժտվա՞ծ
էին արդյոք նույն էներգիաներով. Պատ.`1

ավելի մեծ էներգիա ուներ կապարե գունդը

ավելի մեծ էներգիա ուներ փայտե գունդը

գնդերը ունեին նույն էներգիաները, քանի որ նրանց
արագությունները հավասար են

երկու գնդերն էլ ընկնելու պահին էներգիա չունեն, քանի որ երկուսն
էլ այդ պահին գտնվում են Երկրի մակերևույթի վրա

IX. Հավասար զանգվածներով Ա և Բ չորսուները դրված են տարբեր
բարձրություններ ունեցող թեք հարթությունների վրա (Նկ. 1)։ Նու՞յնն են
արդյոք թեք հարթությունների հիմքերի նկատմամբ չորսուների ունեցած
էներգիաները. Պատ.`4

Ա չորսուի էներգիան ավելի մեծ է, քան Բ չորսուի էներգիան

Բ չորսուի էներգիան ավելի մեծ է, քան Ա չորսուի էներգիան

հավասար են

չորսուները չունեն էներգիա, քանի որ գտնվում են դադարի վիճակում

X. Մարմնի անկման ժամանակ պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկ։ Պատ.`2

Տարբերակ 2

I. Այն էներգիան, որը որոշվում է փոխազդող մարմիմմերի կամ միևնույն
մարմնի մասերի փոխադարձ դիրքով, կոչվում է պոտենցիալ էներգիա : Պատ.`2

II. Ճանապարհով շարժվող ավտոմեքենան իր շարժման հետևանքով
օժտված է կինետիկ էներգիայով : Պատ.`1

III. Քամուց թեքված ծառի ճյուղը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։Պատ.`2

IV. Ի՞նչ միավորներով են չափում էներգիան. Պատ.`2

Ջ,կՋ

V. 250 կգ զանգված ունեցող ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ
բարձրացված է 5 մ բարձրության վրա։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված
ցցահար մուրճը ցցի նկատմամբ. Պատ.`2

VI. Հաշվեք ցցահար մուրճի էներգիան ցցի նկատմամբ. Պատ.`2

VII. ) Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ցցահար մուրճը անկման ժամանակ.Պատ.՝ 3

VIII. Կապարե և փայտե՛ նույն չափսեր ունեցող երկու գնդեր
բարձրացված են նույն բարձրության վրա։ Արդյո՞ք նրանք ունեն նայն
էներգիաները.Պատ.`1

ավելի մեծ էներգիայով օժտված է կապարե գունդը, քանի որ նրա
զանգվածը մեծ է

IX. (2) Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանի համարը։
Ա և Բ հավասար զանգվածներով ինքնաթիռները թռչում են նույն
արագությամբ, բայց Ա ֊ ն ավելի մեծ բարձրության վրա, քան Բ– ն։
Հավասա՞ր են արդյոք ինքնաթիռների կինետիկ էներգիաները. Պատ.`3

ինքնաթիռների կինետիկ էներգիաները հավասար,քանի որ նրանք
ունեն նույն զանգվածը և նույն արագությունները

X. Ո՞ր համարով են նշված բերված
նախադասության մեջ բաց թողնված բառերը՝
ճիշտ հաջորդականությամբ։
Նկար 2 – ում պատկերված սայլակը բեռի
անկման ժամանակ շարժվում է։ Այդ սարքում
բեռի պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է սայլակի
կինետիկ էներգիայի։ Պատ.`1

Տարբերակ 3

I. Ի՞նչ տեսակի էներգիայով է օժտված ձգված կամ սեղմված զսպանակը. Պատ.`2
Պոտենցիալ

II. Ընկնող քարը գետնին հարվածելու պահին օժտված է կինետիկ էներգիայով։ Պատ՝․ 1

III. Լարված ժամացույցի զսպանակը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։ Պատ.`2

IV. Վոլգա-Դոն ջրանցքի ամենաբարձր տեղամասում ջրի մակերևույթը 44մ-ով բարձր է Դոն գետի մակարդակից։ Ի՞նչ էներգիայով է օժտված ջուրը ջրանցքում՝ գետի ջրի մակարդակի նկատմամբ․

Ջրանցքում ջուրը՝ գետի ջրի մակարդակի նկատմամբ օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։

V. Հաշվեք այն էներգիան, որով օժտված է նախորդ խնդրում նշված բարձրության վրա գտնվող 1մ³ ծավալով ջուրը․

Պատ՝․ 1 /=431 կՋ/

VI. Երկրի նկատմամբ ի՞նչ տեսակի էներգիայով է օժտված թռչող ինքնաթիռը։ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։

Թռչող ինքնաթիռը Երկրի նկատմամբ օժտված է պոտենցիալ և կինետիկ էներգիաներով։

VII. Ինչի՞ց է կախված Երկրի մակերևույթի նկատմամբ բարձրացված մարմնի պոտենցիալ էներգիան․ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։

Երկրի մակերևույթի նկատմամբ բարձրացված մարմնի պոտենցիալ էներգիան կախված է մարմնի՝ Երկրի մակերևույթից ունեցած բարձրության և զանգվածից։

VIII. Ի՞նչ պայմանների դեպքում երկու միևնույն զանգվածով մարմինները կարող են ունենալ հավասար կինետիկ էներգիաներ․

Երկու միևնույն զանգվածով մարմինները կարող են ունենալ հավասար կինետիկ էներգիաներ, եթե շարժման արագությունները հավասար են։

IX. Երկրի մակերևույթի նկատմամբ նու՞յն պոտենցիալ էներգիայով են օժտված մարմինները․ Պատ՝․ 2

Երբ քամու ազդեցությամբ ծառի ճյուղը կորանում է, օդի կինետիկ էներգիան փոխակերպվում է ճյուղի պոտենցիալ էներգիայի։ Պատ՝․ 2

Տարբերակ 4

I. Օդի ո՞ր էներգիան է օգտագործվում հողմաէլեկտրակայաններում․

Հողմաէլեկտրակայաններում օգտագործվում է օդի կինետիկ էներգիան։ Պատ՝․ 1

II. Բալոնում սեղմված գազը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով։ Պատ՝․ 2 

III. Ո՞ր էներգիայի հաշվին են շարժվում ձեռքի մեխանիկական ժամացույցի սլաքները․

Ձեռքի մեխանիկական ժամացույցի սլաքները շարժվում են զսպանակի պոտենցիալ էներգիայի հաշվին

IV. 2500 կգ զանգվածով մուրճը բարձացված է 1,5 մ բարձրության վրա։ Ի”նչ տեսակի էներգիայով է օժտված բարձրացված մուրճը․

Մուրճը օժտված է պոտենցիալ էներգիայով

Պատ՝․ 2 

V. Օգտվելով նախորդ խնդրի պայմաններից՝ հաշվեք բարձրացված մուրճը էներգիան Պատ՝․ 3

VI. Ընկնելու ժամանակ մուրճը ի՞նչ էներգիայով է օժտված։ Ընտրիր առավել լրիվ պատասխանը։

Ընկնելու ժամանակ մուրճը օժտված է կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաներով։ Պատ՝․ 3

VII. Փոխվու՞մ է արդյոք մարմնի էներգիան, երբ այն կատարում է աշխատանք․

Մարմնի էներգիան նվազում է, երբ այն կատարում է աշխատանք։ Պատ՝․ 3

VIII. Ի՞նչ պայմանի դեպքում նույն արագությամբ շարժվող երկու մարմիններ կունենան հավասար կինետիկ էներգիաներ․

Նույն արագությամբ շարժվող երկու մարմինները կունենան հավասար կինետիկ էներգիաներ, եթե մարմինների զանգվածները հավասար են։ Պատ՝․ 2

IX. Հավասա՞ր են արդյոք միանման աղյուսների՝ Երկրի նկատմամբ ունեցած պոտենցիալ էներգիաները․ Պատ՝․ 2 

X. Երբ սահնակը սահում է սարից, ապա պոտենցիալ էներգիան փոխակերպվում է կինետիկ էներգիայի․ Պատ՝․ 1

1.Ո՞ր մեծություննէ կոչվում էներգիա

Էներգիան այն ֆիզիկական մեծությունն է որը բնութագրում է մարմնի աշխատանք կատարելու ունակությունը։

2.Օրինակներով ցույց տալ էներգիայի և աշխատանքի կապը

Աշխատանք կարող է կատարել նաև շարժվող մարմինը, հետևաբար՝ այն նույնպես օժտվախ է էներգիայով։ Օրինակ՝ ջրի հոսանքը պտտում է էլեկտրակայանի տուբինը։

3.Ի՞նչ միավորներով է չափվում էներգիան միավորների ՄՀ-ում:

Այն չափվում է ջոուլով։

4.Մեխանիկական էներգիայի տեսակները

Մեխանիկական էներգիայի տեսակներն են՝ կինետիկ և պոտենցիալ։

5.Ո՞ր էներգիան են անվանում կինետիկ

Մարմնի շարժմամբ պայմանավորված էներգիան կոչվում է կինետիկ էներգիա։

6.Ի՞նչ մեծություններից է կախված մարմնի կինետիկ էներգիան ,որ բանաձևով է որոշվում այն

E_կ = mv²/2

7.Երբ է մարմնի կինետիկ էներգիան զրո

Երբ այն գտնվում է դադարի վիճակում։

8.Որ էներգիան են անվանում  պոտենցիալ,

Մարմինների փոխազդեցությամբ պայմանավորված էներգիան կոչվում է պոտենցիալ էներգիա:

9.բերել պետենցիալ էներգիայով օժտված մարմինների օրինակներ

Ճկվող քանունը, գլանում սեղմված օդը:

10.Ինչ բանաձևով է որոշվում Երկրի մակերևույթից որոշակի բարձրությամբ մարմնի պոտենցիալ էներգիան

E_պ = mgh

11.Որ մեծություն է կոչվում մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիա:

Մարմնի կինետիկ և պոտենցիալ էներգիաների գումարը կոչվում է լրիվ մեխանիկական էներգիա:

12.Ձևակերպիր լրիվ մեխանիկական էներգիայի պահպանման օրենքը

Դիմադրության և շփման ուժերի բացակայությամբ մարմնի լրիվ մեխանիկական էներգիան շարժման ընթացքում մնում է հաստատուն, պահպանվում է։

Դինամիկան (հունարեն՝ δύναμις «ուժ, ուժ») մեխանիկայի բաժին է, որն ուսումնասիրում է մեխանիկական շարժման փոփոխությունների պատճառները, իսկ կինեմատիկան՝ շարժումը նկարագրելու մեթոդները։ Դասական մեխանիկայի մեջ այս պատճառները ուժեր են: Դինամիկան գործում է նաև այնպիսի հասկացություններով, ինչպիսիք են զանգվածը, իմպուլսը, անկյունային իմպուլսը, էներգիան[1]։

Նյուտոնի առաջին օրենք:

Մարմինը պահպանում է իր դադարի կամ ուղղագիծ հավասարաչափ շարժման վիճակը,եթե նրա վրա այլ մարմիններ չեն ազդում կամ դրանց ազդեցությունները համակշռում են։

Նյուտոնի երկրորդ օրենք:

Մարմնի արագացումն ուղիղ համեմատական է մարմնի վրա ազդող ուժին և հակադարձ համեմատական մարմնի զանգվածին։

a=F/m F=ma

Նյուտոնի երրորդ օրենք:

Երկու մարմինները միմյանց հետ փոխազդում են մոդուլով հավասար և հակառակ ուղղված ուժերով։

F→1.2=−F→2.1

Հակազդեցության ուժը ֆիզիկայի մեջ Նյուտոնի երրորդ օրենքի կարևոր գաղափարներից մեկն է: Ըստ այս օրենքի՝ ցանկացած ուժի համար գոյություն ունի հավասար մեծության, բայց հակառակ ուղղությամբ գործող հակազդեցության ուժ:

Օրինակի համար

• Երբ դուք ձեռքով հրում եք պատը, ձեր ձեռքը գործադրում է ուժ դեպի պատը: Նույն պահին պատը գործում է հավասար մեծության, բայց հակառակ ուղղությամբ ուժ՝ ձեր ձեռքի վրա:
• Այս երևույթն է պատճառը, որ դուք զգում եք դիմադրություն, երբ ինչ-որ բան հրում եք կամ քաշում:

Այս օրենքը կարելի է ներկայացնել հետևյալ կերպ՝ Fգործող=−FհակազդեցությունF_{գործող} = -F_{հակազդեցություն}

Սա նշանակում է, որ ուժերն միշտ հայտնվում են զույգերով և չեն կարող առանձին գործել:

Արագացումը ֆիզիկական մեծություն է, որը որոշում է մարմնի արագության փոփոխության արագությունը, այսինքն՝ արագության առաջին ածանցյալը ժամանակի նկատմամբ։ Արագացումը վեկտորային մեծություն է, որը ցույց է տալիս, թե որքանով է փոխվում մարմնի արագության վեկտորը իր շարժման ընթացքում ժամանակի միավորի վրա.

Բանաձև- A=v/t

a= միջին արագացում
v= վերջնական արագություն
v0= սկզբնական արագություն
t= շարժման ժամանակը

Իմպուլսը վեկտորային ֆիզիկական մեծություն է, որը մարմնի մեխանիկական շարժման չափն է։ Դասական մեխանիկայի մեջ մարմնի իմպուլսը հավասար է մարմնի զանգվածի արտադրյալին, իսկ իմպուլսի ուղղությունը համընկնում է արագության վեկտորի ուղղության հետ.
Չափս՝ LMT−1
CGS՝ գ սմ/վ
SI՝ կգ մ/վ

p= ազդակ
m= զանգված
v= արագություն

Իմպուլսի պահպանման օրենքը

Իմպուլսի պահպանման օրենք (շարժման քանակի պահպանման օրենք), հիմնական պահպանման օրենքներից մեկը, որի համաձայն փակ մեխանիկական համակարգի մեջ մտնող մասնիկների՝ շարժման քանակների երկրաչափական գումարը հաստատուն մեծություն Է։ Հետևաբար, փակ համակարգի համար (արտաքին ուժերի գումարը հավասար է զրո).

Խնդիրների լուծում Դինամիկա բաժնից

Է․ Ղազարյանի դասագրքից էջ 177-179

Խնդիրներ 29-50

Նյուտոնի եկրորդ օրենք
Նյուտոնի երկրորդ օրենքը մեխանիկական շարժման դիֆերենցիալ օրենք է, որը նկարագրում է մարմնի արագացման կախվածությունը մարմնի վրա կիրառվող բոլոր ուժերի և մարմնի զանգվածի արդյունքից։ Նյուտոնի երեք օրենքներից մեկը. Դինամիկայի հիմնական օրենքը. Վիքիպեդիա

F = ուժ
m = մարմնի քաշը
a = արագացում

F=ma a-v/t

F=v/t

Ft=mv

P=mv

	=	ճնշում
	=	ուժ
	=	տարածք

Աշխատանքի նպատակը․

1․Համոզվել,որ ուսումնասիրվող շարժումը հավասարաչափ արագացող է։

2․Կարողանալ ճանապարհի և ժամանակի օգնությամբ որոշել թեք ճոռով շարժվող գնդիկի շարժման արագացումը ։

3․Հաշվելով շարժման ճանապարհը և արագացումը կարողանալ հաշվել ժամանակը։

Աշխատանքը կատարելու համար պետք է իմանա։

1․Հավասարաչափ շարժման հիմնական բանաձևերը․

V=at S=at2 /2 ՝ այս բանաձևից a= 2S/t2

Արագացման սահմանումը, միավորը։

Արագացման սահմանումը․

Այն ֆիզիկական մեծությունը որը հավասար է մարմնի շարժման արագության փոփոխության և ժամանակամիջոցի հարաբերությանը, որի ընթացքում կատարվել է այդ փոփոխությունը, կոչվում է հավասարաչափ արագացող շարժման արագացում։

Արագացում ը սովորաբար նշանակում ենք a-ով, այն լատիներեն <<աքսելերատիո>> որը թարկմանաբար նշանակում է արագացում։ Բանաձևը կլինի` a=V/t:

Արագացման միավորը այնպիսի հավասարաչափ արագացող շարժման արագացումն է, երբ, այդ շարժման յուրաքանչյուր 1 վարկյանում փոփոխվում է 1մ/վ։ Այդ միավորը նշանակում են՝ 1մ/վ2։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․մետաղե ճոռ․պողպատե գնդիկ,վայրկենաչափ․մոտաղյա բաժակ,չափաժապավեն,ամրակալան։

Փորձի ընթացքը․

Ամրակալանին ամրացրեցի ճոռը,որոշակի անկյան տակ։Ճոռի հիմքին տեղավորեցի մետաղյա բաժակը։Չափեցի ճոռի երկարությունը։Դա կլինի այն ճանապարհը(S),որը կանցնի գնդիկը փորձի ժամանակ։Բաց թողեցի գնդիկը և միաժամանակ աշխատեցրեցի վայրկենաչափը։Երբ գնդիկը բախվեց արգելակին կանգնեցրեցի վայկենաչափը և գրանցեցի շարժման ժամանակը՝կլորացնելով վայրկյանի տասնորդական մասով։Փորձը կրկնեցի երեք անգամ և հաշվեցի չափված ժամանակների միջին արժեքը՝t=(t₁+t₂+t₃)/3:Հաշված ժամանակը ընդունեցի որպես գնդիկի շարժման ժամանակ։Վերևի բանաձևով հաշվեցի արագացումը՝ a= 2S/t²

Նույն փորձը ,նույն կերպ կրկնեցի S-ի համար ընտրելով երկու ուրիշ չափեր։

Բանաձևեր t=t₁+t₂+t₃/3, a= 2S/t²:

Փորձ I

S=1.1մ t=(t1+t2+t3)/3=(1.3վ+1.5վ+1.6վ)/3=1.5վ

t1=1.3վ a=2S/t²=2×1.1մ/1.5²վ²=2.2մ/2.3վ²=0․9մ/վ²

t2=1.5վ

t3=1.6վ

a-?

Փորձ II

S=56 սմ=0,6

t₁=0,9 վ

t₂=1 վ

t₃=0,9 վ

t=(t₁+t₂+t₃)/3=0,9+1+0,9/3=0,9 վ

a=2S/t²=2 x 0,6/1,8=0,6 մ/վ²

Փորձ III

S=28 սմ=0,3 մ

t₁=0,6 վ

t₂=0,7 վ

t₃=0,7 վ

t=(t₁+t₂+t₃)/3=0,6+0,7+0,7/3=0,6 վ

a=2S/t²=2 x 0,3/1,2=0,5 մ/վ²

Կատարածս փորձերից արեցի վերջնական եզրակացություն,գնդիկի շարժումը թեք ճոռով հավասարաչափ արագացող է, քանի որ երեք դեպքերում էլ ստացել ենք մոտավորապես 1մ/վ։

Աշխատանքի նպատակը․

1․Համոզվել,որ ուսումնասիրվող շարժումը հավասարաչափ արագացող է։

2․Կարողանալ ճանապարհի և ժամանակի օգնությամբ որոշել թեք ճոռով շարժվող գնդիկի շարժման արագացումը ։

3․Հաշվելով շարժման ճանապարհը և արագացումը կարողանալ հաշվել ժամանակը։

Աշխատանքը կատարելու համար պետք է իմանա։

1․Հավասարաչափ շարժման հիմնական բանաձևերը․

V=at S=at2 /2 ՝ այս բանաձևից a= 2S/t2

Արագացման սահմանումը, միավորը։

Արագացման սահմանումը․

Այն ֆիզիկական մեծությունը որը հավասար է մարմնի շարժման արագության փոփոխության և ժամանակամիջոցի հարաբերությանը, որի ընթացքում կատարվել է այդ փոփոխությունը, կոչվում է հավասարաչափ արագացող շարժման արագացում։

Արագացում ը սովորաբար նշանակում ենք a-ով, այն լատիներեն <<աքսելերատիո>> որը թարկմանաբար նշանակում է արագացում։ Բանաձևը կլինի` a=V/t:

Արագացման միավորը այնպիսի հավասարաչափ արագացող շարժման արագացումն է, երբ, այդ շարժման յուրաքանչյուր 1 վարկյանում փոփոխվում է 1մ/վ։ Այդ միավորը նշանակում են՝ 1մ/վ2։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր․մետաղե ճոռ․պողպատե գնդիկ,վայրկենաչափ․մոտաղյա բաժակ,չափաժապավեն,ամրակալան։

Փորձի ընթացքը․

Ամրակալանին ամրացրու ճոռը,որոշակի անկյան տակ։Ճոռի հիմքին տեղավորիր մետաղյա բաժակը։Չափիր ճոռի երկարությունը։Դա կլինի այն ճանապարհը(S),որը կանցնի գնդիկը փորձի ժամանակ։Բաց թող գնդիկը և միաժամանակ աշխատեցրու վայրկենաչափը։Երբ գնդիկը կբախվի արգելակին կանգնեցրու վայկենաչափը և գրանցիր շարժման ժամանակը՝կլորացնելով վայրկյանի տասնորդական մասով։Փորձը կրկնիր երեք անգամ և հաշվիր չափված ժամանակների միջին արժեքը՝t=(t1+t2+t3)/3:Հաշված ժամանակը ընդունիր որպես գնդիկի շարժման ժամանակ։Վերևի բանաձևով հաշվիր արագացումը՝ a= 2S/t2

Այժմ նույւն փորձը ,նույն կերպ կրկնիր S-ի համար ընտրելով երկու ուրիշ չափեր։

Կատարածդ փորձերից արա վերջնական եզրակացություն,գնդիկի շարժումը թեք ճոռով———

1․հավասարաչափ է։

2․անհավասարաչափ արագացող է։

3․ հավասարաչափ արագացող է։