1․ Ունենք ուղղանկյուն սեղան, որի հիմքեր են 9սմ ,18սմ, իսկ մեծ սրունքն, որն հիմքի հետ կազմում է ∠30° -ի անկյուն, հավասար է 16սմ ։ Գտնել սեղանի մակերեսը։
16/2=8 9+18=27/2 27/2*8 27*4=108սմ2
2․ Սեղանի հիմքերը հարաբերում են, ինչպես 2:3, միջին գիծը 10 սմ է, իսկ բարձրությունը 4 սմ: Գտնել սեղանի հիմքերը և մակերեսը:
S=10*4=40. AD +BC=20. 2:3 20/(2+3)=4. 2*4=8. 3*4=12. 12+8=20/2=10*4=40սմ2
3․ Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյունը 135օ է, իսկ այդ անկյան գագաթից տարված բարձրությունը մեծ հիմքը տրոհում է 1,4 սմ և 3․4 սմ հատվածների։ Գտնել սեղանի մակերեսը:
h=1,4. 3,4-1,4=2. 2+4.8=6.8/2=3.4*1.4=4.76սմ2
4․ Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 10 մ է, բարձրությունը՝ 3 մ, իսկ սրունքի և մեծ հիմքի կազմած անկյունը՝ 450: Գտեք սեղանի փոքր հիմքը և մակերեսը։
«Նյութը բաղկացած է փոքրագույն մասնկներից,որոնց միջև արանքներ կան»,նման ենթադրությունները գիտության մեջ անվանում են վարկածներ:Վարկածների իրավացիությունը ստուգվում է փորձերով :
Փորձ 1
Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր.2 սրվակ,մանր ավազ,ջուր,կալիումի պերմանգանատ.սրվակների համար նախատեսված պատվանդան։
Աշխատանքի ընթացքը. սրվակները դրեցի պատվանդանին և նրանց մեջ լցրեցի կեսից մի քիչ շատ ավազ մեկի մեջ,իսկ մյուսի մեջ, նույն քանակությամբ կալիումի պերմանգանատի լուծույթ:Ուշադրություն դարձրեցի 2 սրվակնում եղած ջրի և ավազի մակարդակներին և գրեցի, թե ինչ եմ կարծում,եթե 2 սրվակներ պարունակությունները դատարկես՝ լցնեմ մեկը մյուսի վրա,ի՞նչ տեղի կունենա, կտեղավորվի՞ երկուսի պարունակությունը մեկ սրվակում ամբողջությամբ,թե՞ կթափվի:
1.Մինչև փորձի կատարումը ուշադիր նայեցի 2 սրվակի մեջ կեսից շատ լցված ավազին և կալիումի պերմանգանատի լուցութի, և կարծում եմ, որ եթե իրար վրա լցնենք չի թափվի։
2.Այժմ կատարեցի փորձը,այսինքն ներկված ջուրը զգուշությամբ և դանդաղ լցրեցի ավազի վրա,և տեսա որ ջուրը ամբողջությամբ լցվեց և չտափվեց, ես ճիշտ էի կարծում:
3.Ինչ տեղի ունեցավ ներկված ջրի հետ՝տեղավորվե՞ց երկրորդ սրվակի մեջ։ Այո տեղավորվեց։
Եզրակացություն.համարում եմ, որ այս փորձով ապացուցեցի վարկածի իրավացիությունը:
Ժոզեֆ Ֆուշեն (1759–1820) ֆրանսիացի քաղաքական գործիչ է, ով կարևոր դեր է ունեցել Ֆրանսիական հեղափոխության և Նապոլեոնի ժամանակաշրջանում։ Նա եղել է ոստիկանության նախարար, հայտնի էր իր դաժան մեթոդներով և պատասխանատու էր հակահեղափոխականներին ճնշելու համար։ Նապոլեոնի անկումից հետո նա մի քանի անգամ փոխեց իր դաշնակիցներին, աջակցեց Բուրբոնների վերականգնմանը, իսկ հետո արտաքսվել է Ֆրանսիայից։
(1769–1821) Զորավար և պետական գործիչ։ Ծնվել է Կորսիկա կղզում, ռազմական կրթություն ստացել է Ֆրանսիայում։ Մասնակցել է Մեծ հեղափոխությանը, 24 տարեկանում դարձել է գեներալ։ 1799 թ. հեղաշրջումից հետո ստեղծել է մի նոր վարչակարգ՝ կառուցված Մեծ հեղափոխության գաղափարների վրա։ Վարել է նվաճողական պատերազմներ, որոնց նպատակն էր Եվրոպայում հաստատել Ֆրանսիայի գերիշխանությունը։ Նվաճված երկրներում բազմաթիվ բարենորոգումներ է իրագործել։ Ֆրանսիայի և Եվրոպայի պատմության նրա գործունեության տարիներն անվանում են «Նապոլեոնի դարաշրջան»։
1․Ինչու՞ պետք է հետ սննդակարգին։ Պետք է հետևել սննդակարգին, քանի որ այն ապահովում է օրգանիզմի նորմալ աճը, զարգացումը, էներգիա է տալիս և պաշտպանում է տարբեր հիվանդություններից, այդ թվում՝ մարսողական համակարգի հիվանդություններից։
2․ Որո՞նք են սնման հիգիենայի նորմերը։ • Սնվել միայն մաքուր, թարմ և ճիշտ պատրաստված սննդով։
• Լվանալ ձեռքերը ուտելուց առաջ։
• Օգտագործել մաքուր սպասք։
• Չգերազատվել ուտելիքով։
• Սնվել պարբերաբար, որոշակի ժամերին։
• Սառը և տաք սնունդը չխառնել։
• Չուտել փչացած կամ ժամկետանց մթերք։
3․Թվարկե՞ք թունավորման ախտանշանները։ • Սրտխառնոց և փսխում
1.Կազմել բարդ բառեր` տրված արմատները գործածելով մի դեպքում բառասկզում, մյուս դեպքում`բառավերջում: Զրույց գույն վեճ տուն բույս մատյան երկու սեր ձայն ուղի:
1.Զրույց
Բառասկզբում՝ զրույցավար
Բառավերջում՝ զրույցախառը
2.Գույն
Բառասկզբում՝ գույնզարդ
Բառավերջում՝ գունազարդ
3.Վեճ
Բառասկզբում՝ վեճաբառ
Բառավերջում՝ վեճախառն
4.Տուն
Բառասկզբում՝ տունավեր
Բառավերջում՝ տանուտեղ
5.Բույս
Բառասկզբում՝ բույսասեր
Բառավերջում՝ բույսաթափ
6.Մատյան
Բառասկզբում՝ մատյանագրություն
Բառավերջում՝ մատյանահավաք
7.Երկու
Բառասկզբում՝ երկուսիափ
Բառավերջում՝ երկթիվ
8.Սեր
Բառասկզբում՝ սերամիր
Բառավերջում՝ սիրաշունչ
9.Ձայն
Բառասկզբում՝ ձայնագրություն
Բառավերջում՝ ձայնահեղուկ
10.Ուղի
Բառասկզբում՝ ուղիղ
Բառավերջում՝ ուղեգիծ
2.Հետևյալ դարձվածքներով մեկական նախադասություն կազմել: Լեղին ճաքել արյունը գլխին խփել հոգին ավանդել անարգանքի սյունին գամել ճամփա պահել ականջի հետև գցել:
1.Լեղին ճաքել
Երբ բոլոր գործերը միանգամից չարաշահեցին, նրա լեղին ճաքեց, և նա չի կարողանում հանգստանալ։
2.Արյունը գլխին խփել
Երբ նա ութ ժամ շարունակ աշխատեց առանց դադարելու, կարծես՝ արյունը գլխին խփեց, և նա ամբողջովին հոգնած էր։
3.Հոգին ավանդել
Դուրս գալով բարդ իրավիճակից, նա հասկացավ, որ իր ամբողջ հոգին ավանդել է այդ գործին։
4.Անարգանքի սյունին գամել
Վերջին սխալը նրան այնքան մեծ ամոթ բերեց, որ նա իսկապես անարգանքի սյունին գամվեց։
5.Ճամփա պահել
Նա միշտ ճամփա պահեց՝ ոչ մի վայրկյան չզիջելով իր սկզբունքներին։
6.Ականջի հետև գցել
Հաճախ լինում են մարդիկ, ովքեր փորձում են իրենք խոսել, իսկ դու միայն պիտի ականջի հետև գցես նրանց կարծիքներին։
3.Համացանցից գտնել Աստվածաշունչ մատյանից առաջացած հետևյալ թևավոր խոսքերի նշանակությունը: Արգելված պտուղ Սոդոմ և Գոմոր քավության նոխազ բաբելոնյան աշտարակաշինություն:
1.Արգելված պտուղ Այս արտահայտությունը վերաբերում է այն բաներին, որոնք ցանկալի են, սակայն արգելված կամ անթույլատրելի են։ Այն ծագել է Հին Կտակարանի «Ծննդոց» գրքից, որտեղ Աստված Ադամին և Եվային արգելում է ուտել բարու և չարի գիտության ծառի պտուղը դրախտում։
2.Սոդոմ և Գոմոր Սոդոմն ու Գոմորը Հին Կտակարանի համաձայն՝ անառակությամբ և անբարոյականությամբ հայտնի երկու քաղաքներ էին, որոնք Աստծո կողմից կործանվեցին իրենց բնակիչների մեղքերի համար։ Այս արտահայտությունը այժմ օգտագործվում է որպես անառակության և բարոյական անկման խորհրդանիշ։
3.Քավության նոխազ Այս արտահայտությունը վերաբերում է անմեղ անձի, որի վրա բարդվում են ուրիշների մեղքերը՝ նրանց փոխարեն պատիժ կրելու համար։ Այն ծագել է հրեական ավանդույթից, որտեղ հատուկ այծ էին ուղարկում անապատ՝ որպես ժողովրդի մեղքերի քավություն։
4.Բաբելոնյան աշտարակաշինություն Այս արտահայտությունը վերաբերում է խառնաշփոթին կամ անհաջող փորձին միասնություն ստեղծելու։ Այն ծագել է Հին Կտակարանի «Ծննդոց» գրքից, որտեղ մարդիկ փորձեցին Բաբելոնում երկնահաս աշտարակ կառուցել, սակայն Աստված խառնեց նրանց լեզուները, և նրանք չկարողացան ավարտել նախագիծը։
4.Ընդգծված բառերըփոխարինի´ր տրվածհոմանիշներով: Տրվածևստացվածտեքստերըհամեմատի´ր (բացիբառերից՝ ի՞նչէփոխվել): Կողք, գույն, ճամփա, գնալ, գնացող, պատել, կուզ, տափակ, ծռված, թեքել, ձանձրալի, ամպ, անտարբեր, հենց, խառնվել, սար: Ճանապարհիեզրով, շղթա կազմած, դանդաղ ընթանումեն ուղտերը: Նրանք ներկված են անապատի երանգով, սապատները մաշված են ու կախվածեն մի կողքի: Սլացող ավտոմեքենաների բարձրացրած փոշին թուխպինման պարուրում է նրանց, բայց ուղտերն անվրդովշրջում են գլուխները: Անապատը տաղտկալիէ ու միօրինակ, նա հեռու հորիզոնում ձուլվումէ իր նման գորշ ու տաղտկալի երկնքին: Ո´չ բլուրէ երևում, ո´չ ցածրավայր: Ահաայստեղ էլ հեռավոր ժամանակներում մարդիկ որոշեցին, որ Երկիրը տափարակ է:
Առաջին տեքստ՝ 1.Կողք → կողմ
2.Գույն → երանգ
3.Ճամփա → ճանապարհ
4.Գնալ → ընթանալ
5.Գնացող → ընթանում
6.Պատել → ներկված
7.Կուզ → կուզենա (խոսակցական)
8.Տափակ → տափարակ
9.Ծռված → մաշված
10.Թեքել → շրջել
11.Ձանձրալի → տաղտկալի
12.Ամպ → երկինք
13.Անտարբեր → անհանգիստ
14.Հենց → իսկ
15.Խառնվել → պարուրում
16.Սար → բլուր
Երկու տարբերակի համեմատություն՝
1.Բառերի փոխարինումից հետո տեքստը ստանում է ավելի տեխնիկական և ավանդական երանգ, երբեմն նվազելով բառնիմաստային մանրամասների վերաբերյալ, օրինակ՝ “կողք”-ը փոխարինվել է “կողմ”, իսկ “հենց”-ը՝ “իսկ”-ով:
2.Շատ փոխարինված բառերն ու տեքստում կատարված փոփոխությունները բառապաշարի խտացման և բառերու ընդհանրացման հետևանքով, կարող են փոքր-ինչ նվազեցնել զգացողությունը։
1․Մնացորդ, մնացուկ, թափոն, թերմացք, թափթփուկ, ավելցուկ (Բառեր, որոնք վերաբերում են մնացած կամ ավելորդ բաների, չօգտագործված մասերի կամ անպետք տարրերի):
2․Շյուղ, ճյուղ, շիվ (Բառեր, որոնք վերաբերում են ծառի կամ բույսի մասնիկներին՝ շյուղերին կամ ճյուղերին):
3․Կասկած, տարակույս, երկմտություն, տարակուսանք (Բառեր, որոնք արտահայտում են անորոշություն, հաստատուն կարծիքի չլինելու վիճակներ):
4․Նկուղ, մառան, շտեմարան (Բառեր, որոնք վերաբերում են ցածր կամ պահեստային տարածքներին):
6․Նախատինք, պարսավանք, հանդիմանություն, կշտամբանք, անարգանք (Բառեր, որոնք վերաբերում են մեկին քննադատելու, մեղադրելու կամ անարգել վերաբերմունք դրսևորելու):
7.Ընտրիր ընդգծված բառերից ճիշտը և տեղադրիր նախադասության մեջ:
1.Նրա խոսքի վերջին մասը բուռն քննարկումների տեղիք, տեղի տվեց: 2. Հարևանի քար անտարբերությունը վրդովել, վրդովվել էր ծերունուն: 3. Մեր նախնիների մասին ավանդույթը, ավանդությունը պատմում է նրանց սխրանքների մասին: 4. Դու շատ թյուր, թույր կարծիք ունես իմ ընդունակությունների մասին: 5. Այս տարի մեր գյուղում այգաբացը, այգեբացը սկսվեց մարտի վերջին: 6. Աշխենի գեղեցիկ գանգուրները ծածանվում, սասանվում էին քամուց: 7. Հենց բլրի վրա էլ Արգիշտին զարկ տվեց, զարկեց իր վրանը: 8. Վկաները ցուցմունք, ցուցում տալիս շատ էին հուզվում: 9. Հեղինեի հնչուն, հնչյուն ծիծաղը շատ էր ոգևորել բոլորին: 10.Հանձին, հանձինս ընկերների նա շատ լավ բարեկամներ ուներ:
1.Նրա խոսքի վերջին մասը բուռն քննարկումների տեղիք տվեց:
2.Հարևանի քար անտարբերությունը վրդովեցրել էր ծերունուն:
3.Մեր նախնիների մասին ավանդույթը պատմում է նրանց սխրանքների մասին:
4.Դու շատ թյուր կարծիք ունես իմ ընդունակությունների մասին:
5.Այս տարի մեր գյուղում այգաբացը սկսվեց մարտի վերջին:
6.Աշխենի գեղեցիկ գանգուրները ծածանվում էին քամուց:
7.Հենց բլրի վրա էլ Արգիշտին զարկեց իր վրանը:
8.Վկաները ցուցմունք տալիս շատ էին հուզվում:
9.Հեղինեի հնչյուն ծիծաղը շատ էր ոգևորել բոլորին:
10.Հանձինս ընկերների նա շատ լավ բարեկամներ ուներ:
8.Տրված բառերում մեկ տառը փոխելով` ստացիր նոր բառ և տուր երկու բառերի բացատրությունները: Ականակիտ, այգաբաց, անութ, աշտանակ, թափոր, կտրիճ, հարել, հերկել, հրատարակել, մածուկ, բուրդ, սալոր, դռնակ, բառարան, պարտեզ, դասարան, գնդիկ, հեռագիր:
1.Ականակիտ → Ակնակիտ
Ակնակիտ՝ տեսողության հետ կապված ախտորոշման գործողություն (կենտրոնացած հայացքով դիտել որևէ բան)։
Ականակիտ՝ որևէ բնութագրում կամ տերմին, որը չի հանդիպում ընդհանուր լեզվաբառարաններում։
2.Այգաբաց → Այգաբաց
Այգաբաց՝ այգու բացում, երբ բերքը հասունանում է և սկսվում է այգում աշխատանքի շրջան։
3.Անութ → Անուտ
Անուտ՝ ոչ ոք, այն առարկա, որը մեկ անգամով զրկված է հնչյուններին։