Էլ դասագիրք՝ «Համաշխարհային պատմություն», 10-րդ դասարան

Պատրաստվե՛ք ներկայացնելու.
Թեմա 1. Քաղաքակրթություններ՝ առասպելական և վարկածային․
ա/ Պատմությունն ու ես։ Պատմության ուսումնասիրման կարևորությունը

բ/ Քաղաքակրթություն

գ/ Հնագույն քաղաքակրթությունների ազդեցությունը արդի աշխարհի վրա /բանավոր, էլ․ դասագիրք՝ էջ 4-9, նաև այլ աղբյուր/․

Առաջադրանք.
1. Պարզաբանե՛ք «քաղաքակրթություն» հասկացությունը։ Քաղաքակրթության ի՞նչ տիպեր կան․ ներկայացրե՛ք դրանց բնորոշ կողմերը։

Քաղաքակրթություն — մարդկային հասարակության զարգացման բարձրագույն փուլն է, որին բնորոշ են պետությունը, քաղաքները, գիրը և զարգացած տեխնոլոգիաները։

Տիպեր ըստ փուլերի

Ավանդական. Հիմնված է գյուղատնտեսության և ձեռքի աշխատանքի վրա։ Կարգը պահպանվում է ավանդույթներով ու կրոնով. զարգացումը շատ դանդաղ է։

Արդյունաբերական. Հիմնված է մեքենայական արտադրության և գործարանների վրա։ Բնորոշ են քաղաքների արագ աճը, գիտության վերելքը և մարդու իրավունքների կարևորումը։

Հետարդյունաբերական. Հիմնված է գիտելիքի, տեղեկատվության և բարձր տեխնոլոգիաների վրա։ Գերիշխում է ծառայությունների ոլորտը։

Տիպեր ըստ արժեքների

Արևելյան տիպ. Համայնքի և պետության շահը գերակա է անհատից։ Բնորոշ են խիստ ավանդապաշտությունը և կենտրոնացված հզոր իշխանությունը (օրինակ՝ Հին Չինաստան, Եգիպտոս)։

Արևմտյան տիպ. Անհատի ազատությունը, մասնավոր սեփականությունն ու օրենքի գերակայությունը գլխավոր արժեքներն են։ Բնորոշ է արագ առաջընթացը (հիմքը՝ Հին Հունաստան և Հռոմ)։

2․ Համացանցային նյութերի օգտագործմամբ փորձե՛ք գտնել երկրագնդի վրա ապրող այնպիսի ժողովուրդների, որոնք անհավասարաչափ զարգացման հետևանքով դեռևս ապրում են տոհմատիրական հասարակության պայմաններում

Հարավային Ամերիկա

Ամազոնի ավազանում (Բրազիլիա, Պերու, Կոլումբիա) ապրում են տասնյակ մեկուսացած ցեղեր.

Յանոմամի — զբաղվում են որսորդությամբ և պարզունակ հողագործությամբ:

Մաշկո-Պիրո — համարվում են աշխարհի ամենամեծ անհպում (մեկուսացած) ցեղերից մեկը:

Ավա և Կավահիվա — քոչվոր ցեղեր, որոնք լիովին կախված են անտառի բարիքներից:

Աֆրիկայի բնիկներ

Մայրցամաքի խորքերում պահպանվել են հնագույն կենսաձև ունեցող խմբեր. [1]

Բակա ցեղի Պիգմեյներ — բնակվում են Կոնգոյի ավազանի անտառներում, հիմնականում զբաղվում են որսորդությամբ և հավաքչությամբ:

Բուշմեններ (Սան) — Կալահարի անապատի հնագույն բնակիչները, որոնք դեռևս կիրառում են նախնադարյան տեխնիկաներ:

Ասիայի և Օվկիանիայի ժողովուրդներ

Սենտինելցիներ Անդամանյան կղզիներ, Հնդկաստան — աշխարհի ամենամեկուսացած ցեղը: Նրանք ագրեսիվորեն մերժում են ցանկացած արտաքին կապ և ապրում են բացարձակ քարի դարի պայմաններում:

Present Tenses
Present tenses describe things happening now, general facts, or ongoing habits.

Present Simple:

Used for habits and facts (e.g., “I work”, “She reads”). Form: Base verb (+s/es for he/she/it).

Present Continuous:

Used for actions happening right now (e.g., “I am working”). Form: am/is/are + verb-ing.

Present Perfect:

Used for past actions with current relevance or life experience (e.g., “I have worked”). Form: have/has + past participle.

Present Perfect Continuous:

Used for ongoing actions that started in the past and continue now (e.g., “I have been working”). Form: have/has been + verb-ing.

Past Tenses
Past tenses describe events that happened before the present moment.

Past Simple:

Used for completed actions at a specific time (e.g., “I worked”). Form: Past form of verb (V2 / -ed).

Past Continuous:

Used for actions in progress at a specific past moment (e.g., “I was working”). Form: was/were + verb-ing.

Past Perfect:

Used for an action completed before another past action (e.g., “I had worked”). Form: had + past participle.

Past Perfect Continuous:

Used for an ongoing past action interrupted by another or lasting until a past point (e.g., “I had been working”). Form: had been + verb-ing.

Future Tenses
Future tenses express beliefs, predictions, or plans regarding time yet to come.

Future Simple:

Used for predictions or spontaneous decisions (e.g., “I will work”). Form: will + base verb.

Future Continuous:

Used for actions in progress at a specific future time (e.g., “I will be working”). Form: will be + verb-ing.

Future Perfect:

Used for actions completed before a future point (e.g., “I will have worked”). Form: will have + past participle.

Future Perfect Continuous:

Used for duration up to a specific future point (e.g., “I will have been working”). Form: will have been + verb-ing.

_______________________________________________________

Tense Look for these Helping Verbs Look for this Main Verb Example

Present Simple None (or do/does for questions) Base form (adds -s/-es for he/she/it) She reads.

Present Continuous am / is / are Verb + -ing I am reading.

Present Perfect has / have Past Participle (V3 / -ed) She has read the book.

Present Perfect Continuous has been / have been Verb + -ing I have been reading.

Past Simple None (or did for questions) Past form (V2 / -ed) She read yesterday.

Future Perfect Continuous will have been Verb + -ing I will have been working.

3 Steps to Identify Any Tense

Find the verbs: Locate the action words in the sentence.

1.Look for “Will”: If you see will, it is instantly a Future tense.

2.Look for “-ing”: If the main verb ends in -ing, it is a Continuous tense.

3.Look for “Have/Has/Had”: If you see these, it is a Perfect tense.

for example: “I will have been working”
Step 1: we have <will> → It is Future.

Step 2: we have <have + been> → It is Perfect.
Step 3: we have <ing> → It is Continuous.

Result: Future Perfect Continuous.

Navigate B1 Learn the words 4a slide 8, ex-es 8a, 10 a slide 9
Choose one topic , write 100-150 words about the topic, post it on your blog and be ready to discuss in class.

8a.

1. Can you explain a little about what Buy Nothing Day means?

2. When you really think about it, the idea of buying things as a way of spending your leisure time is crazy.

3. We believe  shopping makes us happy, but it doesn’t.

4. Yes, I agree , that’s a good point.

5. We all own far too much.

6. Most of the time we prefer  people to buy locally …

7. Most people don’t understand  how difficult it is … 

10a.

In Poster 1 there are some people who are standing inside a shopping basket. I like this one because I think it shows the idea of being trapped by shopping very well. It seems to be saying that we don’t understand that we are in a cage. It’s simple but quite a powerful message. Poster 2 looks quite good, but I’m not sure what it is trying to say. It’s obviously based on the Tetris video game, and the four blocks at the top that say ‘buy’ clearly fit, but I’m not sure it would make me want to stop shopping. I definitely prefer the first one.

How Do We Decide What to Buy?

We decide what to buy through our own free will and choices. For example, when we see something attractive in a shop, we may suddenly want to purchase it, even if we do not really need it. The product can be useful and healthy, or it can be harmful and unnecessary.

Our decisions are also influenced by advertisements, discounts, social media, and other people. Sometimes, we buy something simply because it is popular or because an advertisement makes it look interesting. However, this can make us spend money on things we do not actually need.

“I think we should always ask ourselves, ‘Do I really need this?’ or use the 30-Day Savings Rule before buying something. As a wise old man with a white beard once said: ‘If you want to buy something, wait for 30 days. If you still want it, purchase it.’

504 Essential Words Lesson 1, slide 7, page 6 Learn the words with their definitions
Do the ex-es Fill in the Blanks, Word Detective slide 8, page 7

Assigment

Fill in the Blanks

1.As I looked at all the data the salesman showed me, I knew that I was getting more and more mixed up.

2.I used tact when I told my fat uncle that his extra weight made him look better.

3.When the guard saw that the cot was vacant, he realized that the prisoner had left the jail.

4.Although he took an oath on the Bible, Sal lied to the jury.

5.My aunt was so jealous of our new couch that she bought one just like it.

6.I enjoyed reading the story of the gallant man who put his cloak over a mud puddle so that he queen would not dirty her feet.

7.The loss of Claudia’s eyesight was a hardship which she learned to live with.

8.The driver was forced to abandon his car when two of the tires became flat.

9.Betty could not qualify for the Miss Teenage America Contest because she was twenty years old.

10.The blade was so keen that I cut myself in four places while shaving.

11.Unaccustomed to being kept waiting, the angry woman marched out of the store.

12.Because he was a bachelor, the movie actor was invited to many parties.

Word Detective

1.a promise that something is true: oath

2.sharp; eager; intense: keen

3.to desert; to leave without planning to come back: abandon

4.something that is hard to bear: hardship

5.to become fit: qualify

6.wanting what someone else has: jealous

7.brave; showing respect for women: gallant

8.a man who has not married: bachelor

9.facts; information: data

10.the ability to say the right thing: tact

11.empty; not filled: vacant

12.not used to something: unaccustomed

1.How do you keep in touch with your friends?

by hanging out with them, calling, organizing meetings. We also text each other when we are busy and can’t meet in person.

2.Do you think Facebook and Linkedin friends are real friends?

it’s 50/50. Some people you meet online can become real friends, but most of the time, online connections are just acquaintances. A real friendship usually needs personal communication and spending time together.

1. Choose the correct options to complete the text about Facebook.

There are over one billion Facebook users worldwide. And this number is increasing all the time. It is clear that Facebook has changed the way we have looked at friendship. The word “friend” has become a verb, and “friends” now include people we only know online and who we have never met. One positive side to Facebook is that friends who have lost contact, often many years ago, are now able to get in touch again. “And more people are connecting with old friends via Facebook,” says a spokesperson for the website. “And Facebook also means that friends never need to lose touch; people can stay friends for life.”

2. Complete the conversations with present simple, present continuous or present perfect form of the verbs in brackets.

1

A: Where do you work?
B: Well, normally I work in Berlin, but I am working in Stuttgart at the moment.

2

A: Have you known Jake?
B: Yes, we have known each other for a few years.

3

A: Do you live in London?
B: Yes, I do. Actually, I have lived there all my life.

4

A: Jameela’s busy at the moment. She is having a piano lesson.
B: Oh yes, of course. She has one every Wednesday.

5

A: Are you emailing Andy yet?
B: I am emailing him right now, actually.

6

A: How many Facebook friends have you got?
B: Not many. I think I have got about fifty or sixty.

7

A: I am looking for my phone.
B: have you looked in the kitchen? I think I saw it in there a few minutes ago.

8

A: You see Karen quite often, don’t you?
B: Usually, yes. But I haven’t seen her for a few weeks now.

9

A: I am reading a great book at the moment – Tribal Life by Bruce James. Have you read it?
B: No, but I have read another one of his books.

Արի Ստեղ—(Մոդի ակ) — მოდი აქ

Ընտանիք

Մայր — (Դեդա) — დედა
Հայր — (Մամա) — მამა
Քույր — (Դա) — და
Եղբայր — (Ձմա) — ძმა
Պապիկ — (Բաբուա) — ბაბუა
Տատիկ — (Բեբիա) — ბებია

Կենցաղային բառեր

Հեռախոս — (Տելեփոնի) — ტელეფონი
Համակարգիչ — (Կոմպիուտերի) — კომპიუტერი
Դանակ — (Դանա) — დანა
Կարագ — (Կարաքի) — კარაქი
Արծիվ — (Արծիվի) — არწივი
Դրոշ — (Դրոշա) — დროშა
Ճշմարիտ — (Ճէշմարիտի) — ჭეშმარიტი

«Լինել» բայը

Ես եմ — (Մե վար) — მე ვარ
Դու ես — (Շեն խար) — შენ ხარ
Նա է — (Իս արիս) — ის არის
Մենք ենք — (Չվեն վարտ) — ჩვენ ვართ
Դուք եք — (Տկվեն խարտ) — თქვენ ხართ
Նրանք են — (Իսինի արիան) — ისინი არიან

Մարդիկ

Տղա — (Բիչի) — ბიჭი
Աղջիկ — (Գոգո) — გოგო

Կին — (Կալի) — ქალი
Տղամարդ — (Կատսի) — კაცი

Թվեր

1 — (Էրթի) — ერთი
2 — (Օրի) — ორი
3 — (Սամի) — სამი
4 — (Օտխի) — ოთხი
5 — (Խութի) — ხუთი
6 — (Էքսվի) — ექვსი
7 — (Շվիդի) — შვიდი
8 — (Ռվա) — რვა
9 — (Ծխրա) — ცხრა
10 — (Աթի) — ათი

Շաբաթվա օրեր

Երկուշաբթի — (Օրշաբատի) — ორშაბათი
Երեքշաբթի — (Սամշաբատի) — სამშაბათი
Չորեքշաբթի — (Օտխշաբատի) — ოთხშაბათი
Հինգշաբթի — (Խութշաբատի) — ხუთშაბათი
Ուրբաթ — (Պարասկեվի) — პარასკევი
Շաբաթ — (Շաբատի) — შაბათი
Կիրակի — (Քվիրա) — კვირა

Ժամանակ

Օր — (Դղէ) — დღე
Այսօր — (Դղէս) — დღეს
Երեկ — (Գուշին) — გუშინ
Վաղը — (Խվալ) — ხვალ

Մեծ — (Դիդի) — დიდი
Փոքր — (Պատարա) — პატარა

Բայց — (Մագրամ) — მაგრამ
Գիտեմ — (Վիցի) — ვიცი
Չգիտեմ — (Ար վիցի) — არ ვიცი

Դպրոցական

Դպրոց — (Սկոլա) — სკოლა
Դասարան — (Կլասի) — კლასი
Սեղան — (Մագիդա) — მაგიდა
Աթոռ — (Սկամի) — სკამი
Պատուհան — (Փանջարա) — ფანჯარა
Դուռ — (Կարեբի) — კარი
Պատ — (Կեդելի) — კედელი
Գրատախտակ — (Դափա) — დაფა

Երկրներ և ազգություններ

Երկիր — (Քվեկանա) — ქვეყანა
Քաղաք — (Քալաքի) — ქალაქი
Գյուղ — (Սոփելի) — სოფელი
Պետություն — (Սախելմծիփո) — სახელმწიფო
Մայրաքաղաք — (Դեդաքալաքի) — დედაქალაქი

Հայաստան — (Սոմխեթի) — სომხეთი
Հայ — (Սոմեխի) — სომეხი
Հայերեն — (Սոմխուրի) — სომხური

Վրաստան — (Սաքարթվելո) — საქართველო
Վրացի — (Քարթվելի) — ქართველი
Վրացերեն — (Քարթուլի) — ქართული

Ռուսաստան — (Ռուսեթի) — რუსეთი
Ռուս — (Ռուսի) — რუსი
Ռուսերեն — (Ռուսուլի) — რუსული

Ես Հայ եմ-(Մե Սոմեխի վար)-მე სომეხი ვარ

Ես Վրացի եմ-(Մե Կարտվելի վար)მე ქართველი ვარ

Ես Ռուս եմ-(Մե Ռուսի Վար)-მე რუსი ვარ.

Կա հայտնի խոսք, ասում է <<Մարդը մարդուն գայլ է>>

Այսօրվա տեսանյութը դիտելուց հետո ես այդ խոսքն ընդունեցի որպես փաստ։

Եթե դու ունես փող, իշխանություն կամ պաշտոն, ցանկացած մարդ կցանկանա շփվել քեզ հետ, կիսել քո ունեցվածքը և միշտ լինել քո կողքին։

Բայց եթե դու սովորական, շարքային մարդ ես՝ աղքատ և առանց որևէ ունեցվածքի, ապա քեզ հետ պարզապես ոչ ոք չի շփվի։