Author: Ալեքս Մելիքյան

1․ Պարզեցնել արտահայտությունը․

ա)5√2

բ)√2

գ)-4√a

դ)(a-3)√x

ե)√a

զ)-√2

2․ Համեմատել արտահայտությունների արժեքները առանց արմատը հաշվելու։

ա) >
բ) >
գ) <
դ) <
ե) <
զ) <

3․ Պարզեցնել արտահայտությունը․

ա) √3-1
բ) 5-√5
գ) √3-√2
դ) 4-√10

4․ Հայտարարում ազատվել արմատանշանից։

ա) √2+1
բ) √3+1
գ) 3-√5/2
դ) 2+√3
ե) √3-√2
զ) 4-√15

5․ Կրճատել կոտորակը․

ա) 2/2+√2
բ) 1-√3/2
գ) 1+√x

6․ Արտադրիչը տանել արմատանշանի տակ․

ա) 1/2√2
բ) — 1/3√2
գ) 1/4√5
դ) -1/10√5
ե) a√4=2a
զ) mn√5
է) 2x√6
ը) 3pq√2
թ) x²√3;
ժ) 7a³
ի)2m²n
լ) 5c²d³√2

1․Օգտվելով գծագրից, գտնել ABD, BDC և ABC եռանկյունների մակերեսները։

ABD=12*12/2=72սմ²

BDC= 16*12/2=96սմ²

ABC=96+72=168սմ²

2․Օգտվելով գծագրից, գտնել ABD, ADC և ABC եռանկյունների մակերեսները։

ADC=180-135=45⁰

DAC=180-90-45=45⁰ DC=AD=8։

ADC=(8*8)/2=32 սմ²

DB=8+4=12

_ADB=(8*12)/2=48 սմ²

ACB=ADB-ADC=48-32=16սմ²

3․ Օգտվելով գծագրից, գտնել ABC եռանկյան մակերեսը։

CB=20/2=10սմ

ABC=10*12/2=60 սմ²

4. ABC եռանկյան մեջ ∠C=135^o, AC=6 դմ, իսկ BD բարձրությունը 2 դմ է։ Գտնել ABD եռանկյան մակերեսը։

ABC=6*20/2=60սմ^2. ABD=ABC/2=60/2=30 սմ²

5. Երկու եռանկյան բարձրությունները հավասար են, իսկ նրանցից մեկի հիմքը երկու անգամ փոքր է մյուսի հիմքից։ Գտնել այդ եռանկյունների մակերեսների հարաբերությունը։

1:2

6․ ABCD ուղղանկյուն BD անկյունագիծը 12 սմ է։ B գագաթի հեռավորությունը AC ուղղից հավասար է 4 սմ։ Գտնել ABC եռանկյան մակերեսը։

ABC=12*4/2=24սմ²

Природа даёт нам всё необходимое для жизни: чистый воздух, воду, пищу. Однако из-за человеческой деятельности она страдает: загрязнение, вырубка лесов, уничтожение животных. Мы должны заботиться о природе, чтобы сохранить её для будущих поколений.

Если мы не будем защищать природу, последствия будут печальными: ухудшение качества воздуха, воды, исчезновение видов. Каждый из нас может внести свой вклад, не загрязняя окружающую среду и бережно относясь к ресурсам.

Охраняя природу, мы заботимся о себе и о будущем.

Մենք գնացել եինք Գաբրիել Սունդուկյան թատրոն դիտելու մոխրոտը ներկայացումը, ամեն ինչ շատ հետաքրքիր էր և զվարճալի և տեսա հայտնի դերասնաերին։

ՆՊԱՏԱԿ

Միջին դպրոցի սաներին Ազատազէն հրաձգարանում ծանոթացնել AKM մարտական ինքնաձիքից, կրակել պայմանական թիրախներին 150Մ հեռավորությունից և ծանոթանալ անվտանգության կանոններին։

ՄԱՍՆԱԿԻՑՆԵՐ

Միջին դպրոցի 6, 7 8-րդ դասարանի աշակերներ։

ԾԱԽՍԵՐ

AKM- 5 փամփուշտ 2500 դրամ տրանսպրտ 15000 դրամ

ՊԱՏԱՍԽԱՆԱՏՈւ

Ռոբերտ Խաչատրյան, Շուշան Ավագյան

ԱՆՑԿԱՑՄԱՆ ՎԱՅՐԸ

Ազատազէն հրաձգարան

Մեկնում՝09:04:2025 մայր դպրոցի բակից 10:00-14:00

Եվա Տոնոյան

Լանա Հովհաննիսյան

Արթուր Պողոսյան

Աննա Վելիցյան

Մանե Կարապետյան

Էլիզա Տիգրանյան

Հայկ Մամյան

Դանիել Խալափյան 

Ալիսա Խուդոյան

Դանիթ Տոնոյան

Ալեքսան Ավագյան

Մարի Վարդանյան 

Լիլիթ Անանյան

Անահիտ Չոբանյան

Ալեքս Մելիքյան

Իսրայել Վարդանյան 

Հրաչյա Հովսեփյան

Անրի Սարգսյան

Արամ Գալստյան

Սամվել Գևորգյան

Ջրածինը (Hydrogenium` լատիներեն ջուր ծնող) պարբերական համակարգի առաջին պարբերության՝ առաջին խմբի, մեկ կարգաթվով տարրն է: 

ջրածին տարրի նշանը

Ջրածնի ատոմն ունի ամենապարզ կառուցվածքը` մեկ դրական լիցքով միջուկի  շուրջը սփռված է մեկ էլեկտրոն:

 ջրածնի ատոմի կառուցվածքը

Միացություններ առաջացնելիս  ջրածինը հիմնականում ցուցաբերում է մետաղական հատկություն, այսինքն՝ տալիս է  մեկ էլեկտրոն և ձեռք է բերում +1 լիցք:

H0−1e→H+

Իսկ որոշ պայմաններում ոչ մետաղական հատկություն` ընդունում է էլեկտրոն (օրինակ՝ մետաղների հետ առաջացած միացություններում)  և ձեռք բերում −1 օքսիդացման աստիճան:  

H0+1e−→−H−

Միացությունների ձևով ջրածինը չափազանց տարածված տարր է: Նա  կազմում է  ջրի զանգվածի 11 %-ը, մտնում է բոլոր բուսական` մրգերի, բանջարեղենների, թթուների,  և կենդանական նյութերի` ճարպերի, սպիտակուցների,  ածխաջրերի, նավթի, և շատ այլ հանքային նյութերի բաղադրության մեջ: 

Նա կազմում  է արեգակի և աստղերից շատերի զանգվածի կեսից ավելին: Արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը` Յուպիտերը, համարյա լրիվ կազմված է ջրածին քիմիական տարրից: Ցածր ջերմաստիճանի և շատ բարձր ճնշման պատճառով ջրածինն այդ մոլորակի վրա գտնվում է պինդ վիճակում:

Ջրածին տարր պարունակող ցանկացած միացություն պարունակում է ջրածնի երկու իզոտոպ`        պրոտիում ( 99,98) և դեյտերիում (0,02): Աննշան քանակությամբ հանդիպում է նաև երրորդ իզոտոպը` տրիտիումը:

                                                     ջրածնի իզոտոպները

Ջրածին տարրն առաջացնում է ջրածին պարզ նյութը՝  

Ջրածնի մոլեկուլի բանաձևն է՝ H2, հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը՝ 2,016 (կլորացված 2), մոլային զանգվածը՝ 2 գ/մոլ՝

ջրածնի մոլեկուլի մոդելը

Ջրածինը բնության մեջ ազատ վիճակում հանդիպում է չնչին քանակով՝ գլխավորապես մթնոլորտի  վերին շերտերում:  Երբեմն, այն երկրի ընդերքից դուրս է գալիս այլ գազերի հետ հրաբխային ժայթքումների, ինչպես նաև նավթի արդյունահանման ժամանակ:

Քիմիական կապի առաջացման հիմնական շարժիչ ուժն ատոմի՝ 8  էլեկտրոն պարունակող արտաքին էներգիական մակարդակ ունենալու ձգտումն է:

Քննարկենք, թե ինչպես կարող է քիմիական կապ առաջանալ էլեկտրաբացասականությամբ միմյանցից կտրուկ տարբերվող ատոմների միջև, օրինակ` նատրիումի (Na) և ֆտորի(F):
Նատրիումի  ատոմն իր արտաքին շերտի մեկ էլեկտրոնը տրամադրում է ֆտորի ատոմին և փոխարկվում է ութ էլեկտրոն պարունակող, կայուն, դրական լիցքավորված մասնիկի, այսինքն` ստացվում է նեոն  (Ne) իներտ գազի էլեկտրոնային կառուցվածք. 

Na^0−e−→Na⁺

Ֆտորի ատոմն արտաքին էլեկտրոնային շերտում յոթ էլեկտրոն ունի, և կայուն վիճակի համար ֆտորի ատոմին ընդամենը մեկ էլեկտրոն է պակասում, ուստիև ավարտուն արտաքին էներգիական մակարդակ ստանալու համար շատ ավելի հեշտ է այդ ատոմին մեկ էլեկտրոն միացնել: Այդ մեկ էլեկտրոնը նատրիումի ատոմից վերցնելիս ֆտորի ատոմը փոխարկվում է 8 էլեկտրոն պարունակող, կայուն արտաքին շերտով, բացասական լիցքավորված մասնիկի այսինքն, ստացվում է նեոն (Ne) իներտ գազի էլեկտրոնային կառուցվածք.

F⁰⁺e−→F⁻

Դրական (Na+)  և բացասական F⁻ մասնիկների միջև էլեկտրաստատիկական ձգողության ուժեր են ծագում, և որպես արդյունք՝ առաջանում է նատրիումի ֆտորիդ նյութը:
Իոնները  լիցքավորված մասնիկներ են, որոնք առաջանում են չեզոք ատոմներին էլեկտրոն միանալիս կամ էլեկտրոն տրամադրելիս:   
Իոնի ձեռք բերած էլեկտրական լիցքն անվանվում է իոնի լիցք:
Իոնի լիցքը նշելիս նրա թվային արժեքը գրվում է «+» կամ «−»  նշանով, ընդ որում՝ միալիցք իոնների դեպքում 1 թիվը չի գրվում:
Այն քիմիական կապը, որն առաջանում է իոնների միջև գործող էլեկտրաստատիկական փոխազդեցության շնորհիվ անվանվում է իոնային: 
Էլեկտրաստատիկական  ուժերի ծագման հետևանքով   ձևավորվում է  այսպես կոչված իոնային բյուրեղավանդակը:
Իոնային բյուրեղավանդակ առաջացրած միացություններն էլ անվանվում են իոնային միացություններ: 

Օրինակ
NaF, NaCl, MgBr², CaCl²
Իոնային կապ են առաջացնում նաև բարդ իոնները՝ լիցքավորված բազմատոմ մասնիկները, օրինակ՝(NH₄)⁺ ,(SO₄)²⁻(OH),⁻(NO₃)⁻ և այլն:

Դրանք նույնպես իոնային կապով են միանում տարանուն լիցքով ոններին՝ (NH4)+Br⁻+,(SO₄)+Ca²+,K⁺+(OH)⁻ և այլն:

Այս դեպքում բյուրեղավանդակի հանգույցներում կանոնավոր դասավորվում են պարզ և բարդ իոնները:

Իոնային կապը հագեցած չէ:Իոնային կապն ուղղորդված չէ:

Սրանք են իոնային կապի գլխավոր հատկությունները: Այս կապի ուղղորդված չլինելը բացատրվում է այն հանգամանքով, որ լիցքի գնդաձև էլեկտրաստատիկական դաշտն իոնի շուրջը բոլոր ուղղություններով համաչափ է, և տարանուն լիցքով իոնը կարող է տարբեր կողմերից ձգվել, ընդ որում՝ կարող են տարբեր թվերով իոններ ձգվել: Այլ կերպ ասած՝ իոնային կապն առաջանում է ոչ թե տեղայնացված երկու մասնիկի, այլ մեծաթիվ մասնիկների միջև ու տարածական տարբեր ուղղություններով:

Իսկ տարբեր ուղղություններով գործող փոխազդեցության ուժերի գոյությունն ապացույց է, որ իոնային կապը հագեցած չէ: Այսպես, նատրիումի քլորիդի (NaCl) բյուրեղներում նատրիումի յուրաքանչյուր իոն (Na+) շրջապատված է քլորի 6 իոնով, քլորի յուրաքանչյուր իոն (Cl)՝ նատրիումի 6 իոնով:

Իոնային միացությունների բյուրեղավանդակները կայուն են, ուստիև բնորոշվում են հալման ու եռման բարձր ջերմաստիճաններով:

1․ Ընտրիր ճիշտ հատկությունները:

√a+√b=√a+b

√a²=a, a≥0

√a: √b=√a:b

√a⋅a =a, a≥0

√a⋅a=a²

2․ Հաշվել․

ա)6

բ)12

գ)20

դ)35

ե)90

զ)560

3․ Հաշվել․

ա)20

բ)18

գ)30

դ)48

ե)220

զ)105

է)210

ը)630

թ)154

4․ Հաշվել․

ա)1

բ)3

գ)x

դ)3

5․ Հաշվել․

ա)8

բ)15

գ)30

դ)70

ե)20

զ)900

է)800

ը)5000

6․ Հաշվել․

ա)4

բ)3,1

գ)1

դ)5

ե)1,13

զ)7,2

է)0,3

ը)57,1

7․ Արտադրիչը դուրս բերել արմատանշանի տակից․

ա)√2/3

բ)√3/4

գ)√40/9

դ)√72/5

ե)√25/1

զ)√5/2

է) √x³/3

ը)√7a/4b

թ) n√3m³/2ab

ժ)√5xy³/mn⁷

ի)√0,1x/y10

լ)m√5m/0,5n

8․ Արտադրիչը դուրս բերել արմատանշանի տակից․

ա)3.464

բ)4.242

գ)4.472

դ)4.898

ե)5.196

զ)5.291

է)5.656

ը)6.708

թ)7.071

ժ)8.485

1.Ո՞ր եռանկյունների մակերեսները կարելի է հաշվել a⋅b/2 բանաձևով: Կարող է լինել մեկ կամ մի քանի պատասխան:

1.ոչ մեկի

2.ուղղանկյուն եռանկյան

3.ցանկացած եռանկյան

4.հավասարասրուն եռանկյան

2. Լուծել և լրացնել աղյուսակը:

Եռանկյան կողմը՝ a	6.6մ	10 մմ	10.8սմ
Բարձրությունը՝ ha	8 մ	10 մմ	5 սմ
Եռանկյան մակերեսը՝ S	52.8մ²	50 մմ²	27 սմ²

3․ Դիցուք՝ a-ն եռանկյան հիմքն է, h-ը՝ բարձրությունը, իսկ S-ը ՝ մակերեսը։ Գտնել

ա) S-ը, եթե a= 6 սմ, h=11 սմ; 33 սմ² բ) h-ը, եթե a=15 սմ, S=45 սմ² է, 16սմ գ) a-ն, եթե S=h², h=2 սմ 4 սմ։

4․ ABC եռանկյան AB և BC կողմերը համապատասխանաբար 16 սմ և 22 սմ են։ Գտնել BC կողմին տարված բարձրությունը, եթե AB կողմին տարված բարձրությունը 11 սմ է։

16*11=176 176/2=88 մակերես=88սմ^2. BCh=88*2/22=8սմ

5․ Գտնել ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը, եթե նրա էջերն են 4 սմ և 12 սմ։

4*12=48/2=24սմ²

6․ Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 14 սմ, իսկ անկյուններից մեկը՝ 45^օ։ Գտնել եռանկյան մակերեսը։

98սմ²

7․ ABC եռանկյան մակերեսը 60սմ² է: Գտնել AB կողմը, եթե AC = 15սմ, ∠A=30^o:

AB=16 սմ

Առաջադրանքներ։

1․ Հաշվել քառակուսի արմատը․

3,4,5,7,9,11,15,17,19,24,26,22,27,31

2․ Հաշվել․

ա)3

բ)9

գ)5

դ)9

ե)6

զ)2

է)4

ը)1

թ)1,3

3․ Հաշվել.

ա)18

բ)10/3

գ)1

դ)1,2

ե)0,3/√3

զ)7/0,1=70

է)3

ը)3,6

թ)5,2

4․ Համեմատել.

ա)>

բ)<

գ)<

դ)<

ե)>

զ)>

է)<

ը)>

թ)>

5․ Հաշվել

ա)2

բ)3

գ)13

դ)17

6․ Հաշվել

ա)30

բ)18

գ)2

դ)6

ե)2

զ)-3,1

7․ Հաշվել

ա)7/9

բ)8/10=4/5

գ)4/3

դ)3/2

ե)13/29

8․ Գտնել  արտահայտության արժեքը՝  0.4√0.16+1/2⋅√256=0,4 x 0,4+1/2 x 16=0,16+8=8,16