Մի պատմություն 3 շների մասին

Ժամանակին մի գեղատեսիլ փոքրիկ քաղաքում կար շների սիրահարների սերտ համայնք: Յուրաքանչյուր բնակիչ ուներ մորթե ուղեկցորդ, ով ուրախություն և ջերմություն էր բերում նրանց կյանքում: Նրանց մեջ կային երեք արտասովոր շներ՝ Մաքսը, Բելլան և Ռոկին։

Մաքսը հավատարիմ Գոլդեն Ռետրիվեր էր, ում սրտով այնքան մեծ էր հյուրասիրության ախորժակը: Նա պատկանում էր պարոն Ջոնսոնին՝ քաղաքի թոշակառու փոստատարին։ Ամեն առավոտ Մաքսը ուղեկցում էր պարոն Ջոնսոնին իր կարճատև զբոսանքներին՝ փոստի պայուսակը բերանին տանելով։ Հարևանները սիրում էին իրենց նամակները ստանալ Մաքսից, ով նրանց միշտ դիմավորում էր պոչը շարժելով։

Բելլան՝ նրբագեղ Բորդեր Քոլին, տեղի դպրոցի ուսուցչուհու՝ Սառայի հպարտությունն ու ուրախությունն էր: Բելլան բարդ հնարքներ հասկանալու ուշագրավ տաղանդ ուներ և նույնիսկ օգնեց Սառային սովորեցնել իր ուսանողներին համբերության և հաղորդակցության մասին: Երեխաները պաշտում էին Բելլային, և նա դարձավ դասի պատվավոր անդամ՝ մաթեմատիկայի և քերականության կողքին կյանքի արժեքավոր դասեր տալով:

Ռոկին չարաճճի դահշունդ էր, որը պատկանում էր քաղաքի հացթուխ տիկին Փաթերսոնին։ Ռոքին անհագ հետաքրքրասիրություն և սեր ուներ հացաբուլկեղենի նկատմամբ։ Նա հայտնի էր հացաբուլկեղենում իր փախուստներով՝ գողանալով թխվածքաբլիթներ և կեքսներ, երբ հնարավորություն ուներ: Չնայած նրա չարաճճիությանը, քաղաքը չէր կարող չժպտալ Ռոկիի չարաճճիությունների վրա:

Մի արևոտ օր քաղաքը բախվեց ճգնաժամի, երբ հզոր փոթորիկը սպառնում էր հեղեղել նրանց փողոցները։ Երբ անձրևը թափվեց, քաղաքաբնակները հավաքվեցին ավազի պարկերով պատնեշներ կառուցելու և իրենց տները փրկելու համար: Բայց ծանր պայուսակները արագ տեղափոխելու միջոց էր պետք։

Այդ ժամանակ Մաքսը, Բելլան և Ռոքին բարձրացան ափսեի մոտ: Մաքսի ուժեղ կազմվածքն օգնեց նրան ավազի պարկեր կրել, մինչդեռ Բելլայի ճարպկությունը թույլ էր տալիս նրան անցնել նեղ տարածքներով: Ռոքին իր փոքր հասակով կատարյալ էր ավազի պարկերը դժվար հասանելի վայրերում բաժանելու համար։

Երեք շները օրեր շարունակ անխոնջ օգնում էին իրենց տերերին և հարևաններին՝ անսասան վճռականությամբ ավազով պարկեր հասցնելով։ Նրանց թիմային աշխատանքն ու նվիրվածությունը ոգեշնչեցին ողջ քաղաքին ավելի քրտնաջան աշխատել և երբեք չհանձնվել:

Ի վերջո, փոթորիկը հանդարտվեց, և քաղաքը փրկվեց ջրհեղեղից՝ շնորհիվ Մաքսի, Բելլայի, Ռոքիի և նրանց սիրող տերերի հերոսական ջանքերի։ Շները դարձան տեղի հերոսներ, որոնք մեծ շքերթով և հուշատախտակով նշեցին քաղաքի հրապարակում:

Այդ օրվանից կապը քաղաքաբնակների և նրանց մորթե ընկերների միջև էլ ավելի ուժեղացավ: Մաքսը, Բելլան և Ռոքին շարունակում էին քաղաքը լցնել ուրախությամբ՝ բոլորին սովորեցնելով հավատարմության, խելացիության և կյանքի գոբելենում մի փոքր չարաճճիության կարևորությունը:

Եվ այսպես, այդ հմայիչ փոքրիկ քաղաքում Մաքսի, Բելլայի և Ռոքիի պատմությունը դարձավ լեգենդար հեքիաթ քաջության, միասնության և անհավատալի սիրո մասին, որը շները բերում են մեր կյանք:

02.10.23 7-րդ դասարան,հայ գրականություն, Փոքր քայլերի արվեստը։ Սենտ Էքզյուպերի

Աստված իմ,
ես չեմ խնդրում հրաշքներ և տեսիլքներ, ես խնդրում եմ ուժ` ամեն օրվա համար: Սովերեցրու ինձ փոքրիկ քայլերի արվեստին: Դարձրու ինձ հետևողական և պատրաստակամ, որպեսզի օրվա միապաղաղության մեջ ճիշտ ժամանակին կանգնեմ բացահայտումների և փորձի առջև, որոնք ինձ կհուզեն:

Սովորեցրու ինձ ճշգրիտ տնօրինել իմ կյանքի ժամանակը: Նվիրիր ինձ ներքին ձայն, որպեսզի առանձնացնեմ այն, ինչ պետք է անել առաջին և ապա երկրորդ հերթին:

Խնդրում եմ քեզանից չափավորություն և զսպվածություն, որպեսզի իմ կյանքի ընթացքում չթռչեմ և չսողամ, այլ կարողանամ ծրագրել իմ օրը` օրվա ընթացքում, կարողանամ տեսնել բարձունքներն ու հեռուները:

Օգնիր ինձ հասկանալ, որ երազանքները չեն կարող օգնել. ո’չ անցյալի, և ո’չ էլ ապագայի մասին երազանքները: Օգնիր ինձ լինել այստեղ և հիմա, ընդունել այս րոպեն որպես ամենակարևորն ու գլխավորը:

Պահպանիր ինձ այն միամիտ հավատից, որ այս կյանքում ամեն ինչ պետք է հարթ լինի: Տուր ինձ հստակ գիտակցություն, որ դժվարությունները, ձախողումները, պարտությունները և անհաջողությունները միայն կյանքի բնական բաղադրիչ մասն են, որոնց շնորհիվ մենք աճում ենք ու հասունանում:

Հիշեցրու ինձ, որ հաճախ սիրտը վիճում է բանականության հետ:

Անհրաժեշտ պահին ուղարկիր ինչ-որ մեկին ինձ մոտ, ով քաջություն կունենա ասել ինձ ճշմարտությունը, բայց ասել այն սիրելով:

Ես գիտեմ, որ շատ խնդիրներ որոշվում են, երբ ոչինչ չես ձեռնարկում: Այդ դեպքում տուր ինձ համբերություն: Դու գիտես, թե մենք ինչքան շատ ենք զգում ընկերության կարիք: Թույլ տուր արժանի լինել ճակատագրի ամենահրաշալի և քնքուշ այդ նվերին: Դարձրու ինձ մարդ` ունակ թակելու այն դռները, որոնք ամենաներքևում են: Պահպանիր ինձ այն վախից, որ ես կարող եմ ինչ-որ բան բաց թողնել իմ կյանքում:

Տուր ինձ ոչ թե այն, ինչ ես խնդրում եմ ինձ համար, այլ այն, ինչն իսկապես անհրաժեշտ է ինձ: Եվ խնդրում եմ նորից` սովորեցրու ինձ փոքրիկ քայլերի արվեստը։

ՀԱՅՈՑ ԼԵԶՈՒ,7- ՐԴ ԴԱՍԱՐԱՆ

27.09.23

Տրված տեքստերը համեմատի՛ր և գրի՛ր, թե դրանք ինչո՛ վ են տարբերվում:

Ա. Հին Բաբելոնում գետի աղտոտման մեղավորը մահապատժի էր ենթարկվում: Պետրոս Մեծը Սիբիր էր աքսորում այն պետեբուրգցիներին, որոնք լվացքաջուր էին թափում Նևան: Իսկ այսօր մարդկության ունեցած ամբողջ ջուրն է ենթակա վտանգի: Մարդիկ անխնա թունավորում ու կեղտոտում են գետերն ու լճերը, ծովերն ու օվկիանոսները և դեռ ուրախանում են: Հին Եգիպտոսի գրերի մեջ «զզվել» հիեորոգլիֆն արտահայտվել է թեք դիրքով պատկերված ձկան տեսքով: Հնագետները երկար ժամանակ չէին հասկանում այդ տարօրինակ զուգորդումը: Այժմ գիտենք, որ ձուկն աղտոտված ու թթվածնից աղքատացած ջրում է այդպիսի դիրք ընդունում: Երբ թունավոր նյութն սկսում է ջրի մեջ տարածվել, ձկներն ահավոր վախենում են: Նրանք ջրի մակերևույթի մոտ են ելք փնտրում, ցատկում օդ, նետվում ափ: Հոգեվարքի պարը վերջանում է ջղաձգություններով, ապա ձկները սատկում են: Ի՞նչ է մտածում բանական մարդը: Բ. Հին Բաբելոնում գետի աղտոտման մեղավորի աստղը խավարում էր: Պետրոս Մեծը Սիբիր էր քշում այն պետեբուրգցիներին, որոնք լվացքաջուր էին թափում Նևան: Իսկ այսօր մարդկության ունեցած ամբողջ ջրի գլխին է վտանգը կախված:Մարդիկ առանց սրտերը ցավելու թունավորում ու կեղտոտում են գետերն ու լճերը, ծովերն ու օվկիանոսները և դեռ աշխարհքով մեկ են լինում: Հին Եգիպտոսի գրերի մեջ «զզվել» հիեորոգլիֆը հանդես է գալիս թեք դիրքով պատկերված ձկան տեսքով: Հնագետները երկար ժամանակ գլխի չէին ընկնում այդ տարօրինակ կապը: Այժմ գիտենք, որ ձուկն աղտոտված ու թթվածնից աղքատացած ջրում է այդ օրն ընկնում: Երբ թունավոր նյութն սկսում է ջրի մեջ տարածվել, ձկներին անպատմելի սարսափ է պատում: Նրանք ջրի երեսին են ճար ու ճամփա ման գալիս, իրենց ափ գցում: Հոգեվարքի պարը վերջանում է թալիկ-թալիկ գալով, ապա ձկները շունչները փչում են: Ի՞նչ է մտքովն անցակցնում բանական մարդը:

Տրված բառերն ու արտահայտությունները գրի՛ր հոմանիշ դարձվածքների փոխարեն և համեմատի՛ր տրված ու ստացված տեքստերը:

Կոտրվել- Ջարդվել, ջախջախվել, փշրվել, ճեղքվել, պախել

գտնել- ճարել, հայթայթել

ամբողջովին- հիմնովին, գլխովին, բոլորապես

վերադարձնել- Ետ տալ ետ դարձնել

ագահ- Աչքածակ, անկուշտ, ծակաչք, անհագ

ուրախանալ-  Զվարճանալ, բերկրել, բերկրանալ, ցնծալ

ժլատ- կծծի, գծուծ, կցիր, ռիշտ,

իհարկե- Անշուշտ, Տապա, հարկավ, բա

շոշափել-  Հպել, քսել

հառաչել-Հեծել, տնքալ, տնքտնքալ, թառանչել։

Մի մարդ ձեռքը փակ հարևանից կավե աման վերցրեց: Ամանը պատահաբար ջարդ ու փշուր եղավ: Հարևանի հետ հարաբերությունները չփչացնելու համար մարդը նոր՝ ավելի մեծ ու գեղեցիկ, տակից գլուխ ջնարակված աման ձեռք բերեց ու ժլատի ձեռքը տվեց: Ժլատը աշխարհով մեկ եղավ: Բայց մարդու աչքը ծակ է չէ՞. երբ ձեռք տվեց ամանին, ախ ու վախ արեց. -Նորը, խոսք չկա, շատ լավն է, բայց իմ ամանը յուղով էր ներծծված:

Բառերի ուղիղ և փոխաբերական տարբեր իմաստների, նրանց ձևաիմաստային խմբերի (հոմանիշներ, հականիշներ, նույնանուններ) գործածությունը գեղեցկացնում ու հարստացնում է խոսքը: Դրանց տեղին գործածությունը նաև արտահայտում է խոսողի վերաբերմունքը հաղորդող մտքի նկատմամբ: Քանի որ խոսքի ոճավորումը կատարվում է բառերով, խոսքում շատ կարևոր է բառի ընտրությունը:

Տրված արմատներով բաղադրյալ (բարդ և ածանցավոր) բառեր կազմի՛ր` դրանք դնելով նոր բառերի սկզբում մեջտեղում և վերջում:

Ձեռք, հյուր, հույս, վերջ, գետ, (գիտ), գետ:

Հայոց լեզու,7-6

04.09.23

1.Քննարկում ենք մեր ամառային հանգիստը։ Ես ամբողջ ամառ խաղում էի ֆոտբոլ և ճամփորդում էի։

2. Ներկայացնում ենք այն գրքերը, որոնք կարդացել ենք։

Լև Յաշին — Իմ երազանքների դարպասապահը

Կրիշտիանու Ռոնալդու — Պահեր

Ռիկարդո Կակա — Դեպի նպատակ. Կակայի պատմությունը

3. Փոքրիկ պատում այն մասին,թե ինչպիսի ուսումնական տարի ես ակնկալում և ի՞նչ սպասումներ ունես։ Ես ակնկալում եմ, որ այս ուսումնական տարին ևս շատ հետաքրքիր կլինի, դասերին շատ ուշադիր եմ լինելու և ակտիվ։ Ուզում եմ, որ գրագետ ու խելացի տղա մեծանամ, իմ հայրիկի նման աշխատասեր լինեմ․ ունենամ բարեկեցիկ ընտանիք։

Հայոց լեզվի Քերականության

1. Հնչյունաբանություն

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Տառ և հնչյունՏառը գրության նշանն է, հնչյունը՝ արտասանվող ձայնը։ Օրինակ՝ «մայր» բառն ունի 3 տառ և 3 հնչյուն։
ՁայնավորներՀնչյուններ, որոնք արտասանվում են առանց արտասանական խոչընդոտի։ Օրինակ՝ ա, ե, է, ը, ի, ո, օ։
ԲաղաձայններՀնչյուններ, որոնց արտասանության ժամանակ առաջանում է արտասանական խոչընդոտ։ Օրինակ՝ բ, գ, դ, զ, թ։
ՎանկԲառի արտասանական միավոր։ Օրինակ՝ գը-րիչ՝ 2 վանկ։
ՇեշտԲառի որևէ վանկի արտասանական ընդգծում։ Հայերենում շեշտը սովորաբար վերջին վանկի վրա է։ Օրինակ՝ գի՛րք։
ՀնչյունափոխությունԲառի կազմության կամ փոփոխության ժամանակ հնչյունի փոփոխվելը։ Օրինակ՝ գիր + ական → գրական (ի-ն սղվում է)։

2. Ուղղագրություն և ուղղախոսություն

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
ՈւղղագրությունԲառերի ճիշտ գրության կանոնները։ Օրինակ՝ ճանապարհ։
ՈւղղախոսությունԲառերի ճիշտ արտասանության կանոնները։
Մեծատառի գործածությունՀատուկ անունները գրվում են մեծատառով։ Օրինակ՝ Հայաստան, Երևան, Արամ։
Ձայնավորների ուղղագրությունՁայնավորների ճիշտ գրություն։ Օրինակ՝ սիրտ, գեղեցիկ, օր։
Բաղաձայնների ուղղագրությունԲաղաձայնների ճիշտ գրություն։ Օրինակ՝ դպրոց, ճանապարհ։
Միասին, անջատ և գծիկով գրությունԲառերը կարող են գրվել միասին, առանձին կամ գծիկով։ Օրինակ՝ գրասեղան, ոչ միայն, հայ-ռուսական։

3. Բառագիտություն

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Ուղիղ իմաստԲառի հիմնական իմաստը։ Օրինակ՝ ոսկե մատանի։
Փոխաբերական իմաստԲառի գործածությունը ոչ ուղիղ իմաստով։ Օրինակ՝ ոսկե սիրտ՝ բարի սիրտ։
Մենիմաստ բառՄեկ իմաստ ունեցող բառ։ Օրինակ՝ եռանկյուն։
Բազմիմաստ բառՄի քանի փոխկապակցված իմաստ ունեցող բառ։ Օրինակ՝ գլուխ՝ մարմնի մաս, գրքի գլուխ։
ՀոմանիշներՄոտ կամ նույն իմաստն ունեցող բառեր։ Օրինակ՝ գեղեցիկ — սիրուն։
ՀականիշներՀակառակ իմաստ ունեցող բառեր։ Օրինակ՝ մեծ — փոքր։
ՀամանուններՆույն ձևն ունեցող, բայց տարբեր իմաստներ արտահայտող բառեր։ Օրինակ՝ սեր՝ զգացմունք, սեր՝ կաթի երեսին գոյացող շերտ։
ՀարանուններՀնչյունական կազմով նման, բայց իմաստով տարբեր բառեր։ Օրինակ՝ հրատարակել — հրապարակել։
ԴարձվածքներԿայուն բառակապակցություններ, որոնց իմաստը հաճախ չի բխում առանձին բառերի իմաստներից։ Օրինակ՝ գլուխ պահել՝ աշխատանքից խուսափել։
Բառապաշարի շերտերԲառերի խմբեր՝ ըստ գործածության և ոճի։ Օրինակ՝ հայրենիք՝ գրական բառ, ջան՝ խոսակցական գործածություն։

4. Բառակազմություն

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
ԱրմատԲառի հիմնական իմաստն արտահայտող մասը։ Օրինակ՝ գր-՝ գրել, գրիչ։
ԱծանցԱրմատին կամ բառին միացող բաղադրիչ։ Օրինակ՝ ան-բախտ։
Ածանցավոր բառԱծանցով կազմված բառ։ Օրինակ՝ անբախտ։
Բարդ բառԵրկու կամ ավելի արմատներից կազմված բառ։ Օրինակ՝ արևածաղիկ։
Բարդածանցավոր բառԲարդ հիմքով և ածանցով կազմված բառ։ Օրինակ՝ գրագիտություն։
ՀոդակապԲարդ բառի բաղադրիչներն իրար կապող հնչյունը։ Օրինակ՝ արև + ածաղիկ → արևածաղիկ․ «ա»-ն հոդակապն է։
Բառակազմական վերլուծությունԲառի կազմության բաղադրիչների առանձնացում։ Օրինակ՝ անբախտ = ան- + բախտ։

5. Գոյական անուն

Գոյականը ցույց է տալիս անձ, առարկա, երևույթ կամ հասկացություն։

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Հատուկ գոյականԱռանձնահատուկ անձի կամ վայրի անուն։ Օրինակ՝ Արամ, Հայաստան։
Հասարակ գոյականՆույն տեսակի անձերի կամ առարկաների ընդհանուր անուն։ Օրինակ՝ տղա, երկիր։
Անձ ցույց տվող գոյականԱնձի անուն։ Օրինակ՝ ուսուցիչ։
Իր ցույց տվող գոյականԱռարկայի անուն։ Օրինակ՝ սեղան։
Եզակի թիվՄեկ անձ կամ առարկա։ Օրինակ՝ գիրք։
Հոգնակի թիվՄեկից ավելի անձեր կամ առարկաներ։ Օրինակ՝ գրքեր։
ՀոլովԳոյականի քերականական ձև, որն արտահայտում է նրա կապը նախադասության մյուս բառերի հետ։ Օրինակ՝ գիրք, գրքի, գրքին։
ՀոլովումԳոյականի հոլովական ձևերի կազմության համակարգը։ Օրինակ՝ գիրք → գրքի → գրքին։

Հայերենի յոթ հոլովները

ՀոլովՀարցՕրինակ
Ուղղականո՞վ, ի՞նչգիրք
Սեռականո՞ւմ, ինչի՞գրքի
Տրականո՞ւմ, ինչի՞նգրքին
Հայցականո՞ւմ, ի՞նչգիրքը
Բացառականումի՞ց, ինչի՞ցգրքից
Գործիականումո՞վ, ինչո՞վգրքով
Ներգոյականինչո՞ւմգրքում

Հիշի՛ր․ հոլովի որոշումը կախված է նաև բառի գործածությունից նախադասության մեջ։

6. Ածական անուն

Ածականը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշը։

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Որակական ածականՑույց է տալիս առարկայի որակը։ Օրինակ՝ գեղեցիկ, բարի։
Հարաբերական ածականՑույց է տալիս առարկայի կապը նյութի, տեղի կամ այլ հատկանիշի հետ։ Օրինակ՝ փայտե սեղան։
Դրական աստիճանՀատկանիշն առանց համեմատության։ Օրինակ՝ բարձր։
Բաղդատական աստիճանՀատկանիշի համեմատություն։ Օրինակ՝ ավելի բարձր։
Գերադրական աստիճանՀատկանիշի առավելագույն դրսևորում։ Օրինակ՝ ամենաբարձր։
Ածականի կազմությունԱծականի կազմության եղանակը։ Օրինակ՝ քար + ային = քարային։
Ածականը՝ որպես որոշիչԱծականը բնութագրում է գոյականը։ Օրինակ՝ գեղեցիկ ծաղիկ։

7. Թվական անուն

Թվականը ցույց է տալիս թիվ, քանակ կամ առարկայի կարգ։

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Քանակական թվականՑույց է տալիս քանակ։ Օրինակ՝ երեք գիրք։
Դասական թվականՑույց է տալիս կարգ։ Օրինակ՝ երրորդ տեղ։
Բաշխական թվականՑույց է տալիս հավասար բաշխում։ Օրինակ՝ երեքական մատիտ։
Կոտորակային թվականՑույց է տալիս ամբողջի մասը։ Օրինակ՝ մեկ երկրորդ։
Թվականի գրությունԹվականի գրությունը բառերով կամ թվանշաններով։ Օրինակ՝ 5՝ հինգ, 10-րդ՝ տասներորդ։

8. Դերանուն

Դերանունը փոխարինում է գոյականին կամ այլ բառերի՝ մատնանշելով անձ, առարկա կամ հատկանիշ։

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Անձնական դերանունՑույց է տալիս խոսողին, խոսակցին կամ երրորդ անձին։ Օրինակ՝ ես, դու, նա։
Ցուցական դերանունՄատնանշում է անձ կամ առարկա։ Օրինակ՝ այս, այդ, այն։
Հարցական դերանունՀարց է արտահայտում։ Օրինակ՝ ո՞վ, ի՞նչ, ո՞րը։
Հարաբերական դերանունԿապում է ստորադաս նախադասությունը գլխավորին։ Օրինակ՝ Գիտեմ, թե ով եկավ։
Ստացական դերանունՑույց է տալիս պատկանելություն։ Օրինակ՝ իմ գիրքը, քո տետրը։
Որոշյալ դերանունՑույց է տալիս ամբողջություն կամ որոշակիություն։ Օրինակ՝ բոլորը, ամբողջը։
Անորոշ դերանունՑույց է տալիս անորոշ անձ կամ առարկա։ Օրինակ՝ ինչ-որ մեկը։
Փոխադարձ դերանունՑույց է տալիս փոխադարձ կապ։ Օրինակ՝ միմյանց, իրար։
Ժխտական դերանունԱրտահայտում է ժխտում։ Օրինակ՝ ոչ ոք, ոչինչ։

9. Բայ

Բայը ցույց է տալիս գործողություն, ընթացք կամ վիճակ։

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
ԴեմքՑույց է տալիս գործողություն կատարողին։ Օրինակ՝ ես գրում եմ։
ԹիվՑույց է տալիս եզակի կամ հոգնակի լինելը։ Օրինակ՝ նա գրում է, նրանք գրում են։
Ներկա ժամանակԳործողությունը կատարվում է ներկայում։ Օրինակ՝ գրում եմ։
Անցյալ ժամանակԳործողությունը կատարվել է անցյալում։ Օրինակ՝ գրեցի։
Ապառնի ժամանակԳործողությունը կատարվելու է ապագայում։ Օրինակ՝ կգրեմ։
Սահմանական եղանակԳործողությունը ներկայացվում է որպես իրական փաստ։ Օրինակ՝ Նա գրում է։
Ըղձական եղանակԱրտահայտում է ցանկալի գործողություն։ Օրինակ՝ Գրեմ։
Ենթադրական եղանակԱրտահայտում է ենթադրական կամ պայմանական գործողություն։ Օրինակ՝ Կգրեի։
Հրամայական եղանակԱրտահայտում է հրաման կամ հորդոր։ Օրինակ՝ գրի՛ր։
Հարկադրական եղանակԱրտահայտում է անհրաժեշտություն։ Օրինակ՝ պիտի գրեմ։
Ներգործական սեռԵնթական գործողություն է կատարում առարկայի նկատմամբ։ Օրինակ՝ Արամը կարդում է գիրքը։
Կրավորական սեռԵնթական կրում է գործողությունը։ Օրինակ՝ Գիրքը կարդացվում է։
ԽոնարհումԲայի փոփոխությունն ըստ դեմքի, թվի, ժամանակի և այլ հատկանիշների։ Օրինակ՝ գրում եմ, գրում ես։
Դրական ձևՀաստատում է գործողությունը։ Օրինակ՝ գրում եմ։
Ժխտական ձևԺխտում է գործողությունը։ Օրինակ՝ չեմ գրում։
Անկանոն բայԲայ, որի ձևերը չեն կազմվում սովորական օրինաչափությամբ։ Օրինակ՝ լինել → եմ, ես, է։
ԴերբայԲայի անդեմ ձև։ Օրինակ՝ գրել, գրող, գրելիս։

10. Մակբայ

Մակբայը ցույց է տալիս գործողության տեղը, ժամանակը, ձևը, չափը կամ այլ հանգամանք։

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Ձևի մակբայՑույց է տալիս՝ ինչպես։ Օրինակ՝ արագ վազել։
Տեղի մակբայՑույց է տալիս՝ որտեղ։ Օրինակ՝ այստեղ մնալ։
Ժամանակի մակբայՑույց է տալիս՝ երբ։ Օրինակ՝ այսօր գալ։
Չափ ու քանակի մակբայՑույց է տալիս՝ որքան։ Օրինակ՝ շատ աշխատել։
Պատճառի մակբայՑույց է տալիս գործողության պատճառը։ Օրինակ՝ ակամա սխալվել։
Նպատակի մակբայՑույց է տալիս գործողության նպատակը։ Օրինակ՝ դիտավորյալ անել։

11. Կապ, շաղկապ, վերաբերական, ձայնարկություն

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
ԿապԲառերի միջև հարաբերություն է արտահայտում։ Օրինակ՝ սեղանի վրա, տան մոտ։
Համադասական շաղկապԿապում է համազոր բառեր կամ նախադասություններ։ Օրինակ՝ Արամը և Անին եկան։
Ստորադասական շաղկապԿապում է գլխավոր և ստորադաս նախադասությունները։ Օրինակ՝ Մնացի, որովհետև անձրև էր։
ՎերաբերականԱրտահայտում է խոսողի վերաբերմունքը կամ գնահատականը։ Օրինակ՝ Գուցե նա գա։
ՁայնարկությունԱրտահայտում է զգացմունք կամ ձայնի նմանակում։ Օրինակ՝ ա՜խ, վա՜յ, թը՛խկ։

12. Շարահյուսություն

Շարահյուսությունն ուսումնասիրում է բառերի կապակցությունը և նախադասությունների կառուցվածքը։

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
ԲառակապակցությունԻմաստով և քերականորեն կապված բառեր։ Օրինակ՝ գեղեցիկ ծաղիկ։
ԵնթակաՑույց է տալիս, թե ում կամ ինչի մասին է խոսվում։ Օրինակ՝ Արամը կարդում է։
ՍտորոգյալԵնթակայի մասին տեղեկություն է հայտնում։ Օրինակ՝ Արամը կարդում է։
ԽնդիրԼրացնում է բայի իմաստը։ Օրինակ՝ Գիրք եմ կարդում։
ՊարագաՑույց է տալիս գործողության տեղը, ժամանակը, ձևը և այլ հանգամանքներ։ Օրինակ՝ Այսօր եկա։
ՈրոշիչԲնութագրում է գոյականը։ Օրինակ՝ կարմիր ծաղիկ։
ՀատկացուցիչՑույց է տալիս պատկանելություն։ Օրինակ՝ Արամի գիրքը։
ԲացահայտիչԲացատրում կամ հստակեցնում է նախադասության անդամը։ Օրինակ՝ Արամը՝ իմ ընկերը, եկավ։
Համառոտ նախադասությունՊարունակում է միայն գլխավոր անդամները կամ անհրաժեշտ հիմնական անդամը։ Օրինակ՝ Արամը կարդում է։
Ընդարձակ նախադասությունԲացի գլխավոր անդամներից, ունի նաև լրացումներ։ Օրինակ՝ Արամը երեկ տանը գիրք կարդաց։
Երկկազմ նախադասությունՈւնի ենթակա և ստորոգյալ։ Օրինակ՝ Արամը եկավ։
Միակազմ նախադասությունՈւնի մեկ գլխավոր անդամ։ Օրինակ՝ Լուսանում է։
Համադասական բարդ նախադասությունԿազմված է համազոր նախադասություններից։ Օրինակ՝ Արևը մայր մտավ, և գիշերը եկավ։
Ստորադասական բարդ նախադասությունՈւնի գլխավոր և ստորադաս նախադասություններ։ Օրինակ՝ Գիտեմ, որ նա կգա։
Ուղղակի խոսքՓոխանցում է խոսողի բառերը ճիշտ այնպես, ինչպես ասվել են։ Օրինակ՝ Արամն ասաց. «Ես գալիս եմ»։
Անուղղակի խոսքՓոխանցում է ուրիշի խոսքի բովանդակությունը։ Օրինակ՝ Արամն ասաց, որ գալիս է։

13. Կետադրություն

Նշան կամ թեմաԳործածություն և օրինակ
Վերջակետ (։)Ավարտում է պատմողական նախադասությունը։ Օրինակ՝ Ես սովորում եմ։
Ստորակետ (,)Բաժանում է համազոր անդամները կամ նախադասությունները։ Օրինակ՝ Արամը, Անին և Հայկը եկան։
Միջակետ (․)Կիրառվում է որոշակի շարահյուսական և թվարկման դեպքերում։
Բութ (՝)Կիրառվում է որոշ շարահյուսական կառույցներում։ Օրինակ՝ Երևանը՝ Հայաստանի մայրաքաղաքը, մեծ քաղաք է։
Հարցական նշան (՞)Դրվում է հարցական հնչերանգ ունեցող բառի շեշտված ձայնավորի վրա։ Օրինակ՝ Ո՞ւր ես գնում։
Բացականչական նշան (՜)Արտահայտում է բացականչական հնչերանգ։ Օրինակ՝ Ի՜նչ գեղեցիկ է։
Չակերտներ (« »)Օգտագործվում են վերնագրերի և մեջբերումների համար։ Օրինակ՝ «Գիքորը»։
Փակագծեր ( )Նշում են լրացուցիչ տեղեկություն։ Օրինակ՝ Արամը (իմ ընկերը) եկավ։
Բացահայտիչների կետադրությունՈրոշ դեպքերում բացահայտիչը տրոհվում է ստորակետերով կամ բութով։ Օրինակ՝ Արամը՝ իմ ընկերը, եկավ։
Դերբայական դարձվածի կետադրությունՈրոշ դիրքերում դերբայական դարձվածը տրոհվում է բութով։ Օրինակ՝ Աշխատանքն ավարտելով՝ նա հեռացավ։
Բարդ նախադասության կետադրությունԿետադրական նշանները բաժանում են բարդ նախադասության մասերը։ Օրինակ՝ Ես եկա, իսկ նա գնաց։
Ուղղակի խոսքի կետադրությունՏարբերակում է հեղինակային խոսքը և ուղղակի խոսքը։ Օրինակ՝ Նա ասաց. «Բարև՛»։

Կարևոր է․ հայերենում հարցական և բացականչական նշանները սովորաբար դրվում են համապատասխան բառի շեշտված ձայնավորի վրա, ոչ թե պարզապես նախադասության վերջում։

14. Խոսք և տեքստ

ԹեմաԲացատրություն և օրինակ
Տեքստի կառուցվածքՏեքստի հիմնական մասերն են ներածությունը, հիմնական մասը և եզրակացությունը։
ՊարբերությունՏեքստի հատված, որը զարգացնում է որևէ միտք։ Օրինակ՝ մեկ պարբերություն Գորիսի մասին։
Հիմնական միտքՏեքստի գլխավոր ասելիքը։ Օրինակ՝ Կրթությունը զարգացնում է մարդուն։
ՊատմումԻրադարձությունների հաջորդական ներկայացում։ Օրինակ՝ Երեկ գնացի դպրոց։
ՆկարագրությունԱնձի, վայրի կամ առարկայի հատկանիշների ներկայացում։ Օրինակ՝ Գորիսը լեռնային գեղեցիկ քաղաք է։
ԴատողությունԿարծիքի հիմնավորում և եզրակացություն։ Օրինակ՝ Կրթությունը կարևոր է, որովհետև գիտելիք է տալիս։
Խոսքի ոճերԽոսքի տարբեր տեսակներ՝ գիտական, պաշտոնական, գեղարվեստական, հրապարակախոսական և խոսակցական։
ԽմբագրումՏեքստի ուղղում և կատարելագործում։ Օրինակ՝ ուղղագրական, քերականական ու կետադրական սխալների ուղղում։

Create your own website, free on WordPress.com.Create your own website.
Start free