«Իմ գերդաստանը»
Ներածություն
Յուրաքանչյուր գերդաստան ունի իր պատմությունը, արմատներն ու ավանդույթները։ Նախնիներին ճանաչելը սեփական ինքնությունը հասկանալու և ընտանեկան ժառանգությունը պահպանելու կարևոր միջոց է։
Իմ գերդաստանի պատմությունը կապված է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքի, Սյունիքի մարզի Գորիսի, Շուշիի և մեր նախնիների կյանքի այլ վայրերի հետ։ Այս նախագիծը պատմություն է իմ ընտանիքի, նրա անցած ճանապարհի և ինձ փոխանցված արժեքների մասին։
1. Ես և իմ ազգանունը
Մելիքյան ազգանունը կապված է «մելիք» բառի հետ, որը պատմականորեն նշանակել է տեղական իշխանավոր կամ կառավարիչ։ Մեր ընտանիքում պահպանվել է պատմություն այն մասին, որ իմ նախնիներից մեկը մելիք է եղել։
Մեր տոհմի հին անվանումը Տոչանց է։ Ըստ ընտանեկան պատմության՝ Արշակ պապը(Պապիկիս պապիկը) կարճահասակ է եղել և ստացել է «Տոչ» մականունը, որի հետ էլ կապվում է Տոչանց տոհմական անվանումը։ Այս պատմությունը մեր ընտանեկան ինքնության կարևոր մասն է։
Ինձ համար ընտանիքի գլխավոր արժեքներն են հավատքը, աշխատասիրությունը և սերը՝ մարդկանց սիրելու ու հարգելու կարողությունը։ Կարևորում եմ բարեկամական կապերը, շփումը և միասին ժամանակ անցկացնելու ավանդույթը։
2. Հայրական կողմ
Իմ հայրական գերդաստանի պատմությունը կապված է Տավուշի մարզի Բերդ քաղաքի հետ։ Հայրական պապս՝ Ժորա Մելիքյանը, ծնվել է 1951 թվականին Բերդում։ Հայրական տատս՝ Լուսյա Փալանդուզյանը, գրող է և ուսուցչուհի։
ՀՀ նախագահի պաշտոնական հրամանագրի համաձայն՝ 2011 թվականի սեպտեմբերի 3-ին Լուսյա Փալանդուզյան տատիկս պարգևատրվել է Մովսես Խորենացու մեդալով։ Հրամանագրում նա հիշատակվում է որպես Բերդի ավագ դպրոցի ուսուցչուհի։ Պարգևատրման մասին հրամանագիրը ստորագրել է ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը։
Մեր տոհմի պատմության մեջ հիշատակվում են Լևոն Բեկ, Կարապետ, Փրիդոն, Արշակ և Ենոք պապերը։
Լևոն Բեկ-Կարապետ պապի հայրը. Բերդի տանուտեր
Կարապետ պապ-Լևոն Բեկի որդին. ըստ ընտանեկան պատմության՝ 30 տարի եղել է Բերդի տանուտեր
Փրիդոն պապ-Կարապետ պապի որդին.
Արշակ պապ-Փրիդոն պապի որդին. Տոչանց տոհմի “հիմնադիր”
Ենոք պապ-Արշակ պապի որդին՝ ծնված 1912 թվականին, եղել է Շուկաի Բժիշկ և Սպա(Չեկիստ):
Ըստ ընտանեկան ավանդության՝ Լևոն Բեկը եղել է Բերդի տանուտեր, իսկ նրա որդին՝ Կարապետ պապը, այդ պաշտոնը զբաղեցրել է 30 տարի։ Ընտանեկան հիշողությունների համաձայն՝ մեր նախնիների պատմությունը կապված է նաև Դաշտային Ղարաբաղի հետ։
Ենոք պապը ծնվել է 1912 թվականին, նրա որդին՝ Ժորա պապը՝ 1951 թվականին, իսկ իմ հայրը՝ 1978 թվականին։ Ընտանեկան պատմություններում մեր նախնիների զբաղմունքների շարքում հիշատակվում են անասնապահությունը, տանուտերությունը, զինվորական ծառայությունը և բժշկական աշխատանքը։
Հայրական գերդաստանին բնորոշ արժեքներն են աշխատասիրությունը, նպատակասլացությունն ու սկսած գործը մինչև վերջ հասցնելու ձգտումը։ Սրանք այն հատկանիշներն են, որոնք ցանկանում եմ պահպանել նաև իմ կյանքում։
3. Մայրական կողմ
Իմ մայրական գերդաստանի արմատները կապված են Գորիսի, Շուշիի և Իրանի հետ։ Մայրական պապս՝ Գագիկ Պետրոսյանը, ծնվել է 1954 թվականին Գորիսում։ Նա աշխատել է որպես ավտոբուսի վարորդ և ծառայել ԽՍՀՄ ռազմածովային նավատորմում։ Մայրական տատս՝ Սուսաննա Պետրոսյանը (Հարությունյան), ծնվել է 1960 թվականին և աշխատել որպես մանկավարժ։
Մայրական գերդաստանի պատմության կարևոր դեմքերից է Միխայիլ Ավանեսովիչ Պետրոսյանը՝ Գագիկ պապիկիս պապը։ Նա Շուշիից էր, եղել է զորավար Անդրանիկի ձիապահն ու գրագիրը և տեղափոխել է նրա գաղտնի նամակները։
Միխայիլ Պետրոսյանի մահվան հանգամանքների մասին մեր ընտանիքում պահպանվել է պատմություն։ Ըստ ընտանեկան հիշողության՝ երբ Միխայիլ պապիկը փորձել է բռնել Անդրանիկի ձիու սանձը, ձին հետին ոտքով հարվածել է նրա ճակատին։ Պապիկն ուշագնաց է եղել, որից հետո նրան տեղափոխել են Երևանի հիվանդանոց։ Ըստ ընտանեկան պատմության՝ նրա մոտ զարգացել է մենինգիտ, և ուղեղում թարախային բորբոքում է առաջացել։ Միխայիլ պապիկը մահացել է, և նրա աճյունն ամփոփվել է Թոխմախի գերեզմանատանը։ Ցավոք, Անդրանիկը չի մասնակցել իր գրագրի հուղարկավորությանը, քանի որ մեկնել էր Բուլղարիա՝ Գարեգին Նժդեհի հետ Բալկանյան պատերազմին մասնակցելու։
Մայրական կողմի մեկ այլ ճյուղի արմատները կապված են Իրանի Փարա գյուղի հետ։ Ըստ ընտանեկան պատմության՝ տատիկիս հայրիկը՝ Անդրանիկ պապիկը, եկել է այդ գյուղից, իսկ պապիկիս հայրական կողմի նախնիները սերում են Շուշիից։
Ես առանձնահատուկ հպարտություն եմ զգում իմ սյունիքյան՝ գորիսյան արմատների համար։ Մայրական գերդաստանում կարևոր են սերը, բարությունն ու փոխօգնությունը։ Կարծում եմ՝ հարազատների միջև ամուր կապը ընտանիքի ամենամեծ հարստություններից է։
Եզրակացություն
Իմ գերդաստանի պատմությունը տարբեր սերունդների անցած ճանապարհի, հիշողությունների և արժեքների պատմություն է։ Հայրական կողմս կապված է Բերդի և Տավուշի հետ, իսկ մայրական կողմս՝ Գորիսի, Շուշիի և Իրանի։
Ես հպարտ եմ իմ հայկական արմատներով և իմ ընտանիքի արժեքներով՝ հավատքով, աշխատասիրությամբ, սիրով, հարգանքով ու բարությամբ։ Ինձ համար նախնիներին ճանաչելը նշանակում է հասկանալ սեփական ինքնությունը և պատասխանատվություն զգալ ընտանեկան ժառանգությունը պահպանելու համար։
Մարդը միայն իր անցյալի ժառանգորդը չէ․ նա նաև իր գերդաստանի պատմության շարունակողն է։
