Author: Ալեքս Մելիքյան

Խորհրդահայ հասարակության առօրյա կյանքն ու կենցաղը,
հասարակական
հարաբերությունները

Քաղաքական բռնաճնշումները Խորհրդային Հայաստանում Երկրորդ
աշխարհամարտից հետո։ ԽՍՀՄ-ում քաղաքական բռնաճնշումները վերսկսվեցին
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո։ 1949 թ. հունիսի 14-ին Խորհրդային
Հայաստանից հեռավոր Ալթայի երկրամաս աքսորվեց շուրջ 13 հազար մարդ (բռնադատվածների հարազատներ, պատերազմի ժամանակ գերի ընկածներ, ՀՅԴ նախկին անդամեր և այլք):
Իրադրությունը սկսեց լրջորեն փոխվել 1953 թ. մարտի 5-ին՝ «խորհրդային ժողովուրդների առաջնորդ» Իոսիֆ Ստալինի մահից հետո։ Սկսվեց «անհատի պաշտամունքի» դատապարտման և
դրա զոհերի արդարացման գործընթացը։ ԽՍՀՄ միլիոնավոր քաղաքացիներ արդարացվեցին և
հայրենիք վերադարձան։ Բռնադատվածների ազատ արձակումը վերափոխումեր առաջ բերեց
ինչպես ԽՍՀՄ-ում, այնպես էլ Խորհրդային Հայաստանում։
Հասարակական-քաղաքական ու ազգային կյանքը որոշ աշխուժացում ապրեց։ Արդյունքում,
1965 թ. ապրիլի 24-ին Հայոց ցեղասպանության 50-րդ տարելիցի օրը, տասնյակ հազարավոր
քաղաքացիներ դուրս եկան Երևանի փողոցներ՝ պահանջելով դատապարտել թուրքական իշխանությունների իրականացրած ցեղասպանությունը և աշխատանքներ իրականացնել Արևմտյան Հայաստանի տարածքները վերադարձնելու ուղղությամբ: Բազմահազար ցուցարարների
ներկայացուցիչներին Հայկական ԽՍՀ իշխանությունները թույլ չէին տալիս մտնել Երևանի Օպերայի և բալետի ակադեմիական թատրոն, որտեղ անցկացվում էր Եղեռնի տարելիցին նվիրված
պաշտոնական միջոցառում: Ոստիկաններն ուժով ցրեցին հավաքվածներին, տեղի ունեցան
ձերբակալություններ:

Կատարվածը խորհրդային պետության ղեկավարներին ստիպեց քայլեր ձեռնարկել հայերի ազգային պահանջները բավարարելու ուղղությամբ: Այդ
համատեքստում հիշարժան է 1967 թ. նոյեմբերին
Ծիծեռնակաբերդի բարձունքում Հայոց ցեղասպանության զոհերին նվիրված հուշակոթողի բացումը։ Այս ամենում կարևոր ներդրում ունեցան ՀԿԿ
Կենտկոմի քարտուղարներ Յակով Զարոբյանն ու
Անտոն Քոչինյանը:
1960-1980-ական թթ. Հայաստանում գործում էին զանազան ընդհատակյա կազմակերպություններ (Ազգային միացյալ կուսակցություն, Հայ հայրենասերների
միություն և այլն), որոնք պայքարում էին ԽՍՀՄ-ում
ժողովրդավարական փոփոխությունների համար:

Իրենց գործունեությամբ հայտնի էին հայ այլախոհներ Հայկազ Խաչատրյանը, Շահեն
Հարությունյանը, Ստեփան Զատիկ­յանը, Պարույր Հայրիկ­յանը և մյուսները:
Նրանց հռչակած նպատակների շարքում առաջնային էին Հայոց ցեղասպանության ճանաչումն ու Հայաստանի անկախության հաստատումը: Այդ գործունեությունը արժանանում էր
խորհրդային իշխանությունների դիմադրությանը։ Հակապետական աշխատանքներ կատարելու
անվան տակ բազմաթիվ հայ գործիչներ են հալածվել, բանտարկվել, նաև աքսորի ենթարկվել։ Իրավիճակը արմատապես փոխվեց 1980-ական թթ.՝ պայմանավորված ԽՍՀՄ-ում նոր՝
«Վերակառուցման» քաղաքականությամբ։
Հասարակական հարաբերություններն ու առօրյա կյանքը: Հայաստանի
խորհրդայնացումը էականորեն փոխեց առօրյա կյանքը և հասարակական հարաբերությունները։ Խորհրդահայ հասարակության առօրեականության փոխակերպումները կարելի է բաժանել երեք փուլի։ Առաջինը՝ 1920-ականներից 1930-ականների առաջին կես, երկրորդ փուլը
1930-ականների երկրորդ կեսից մինչև 1950-ականների առաջին կես և երրորդը՝ 1950-ականների երկրորդ կեսից – 1991 թվական։
1920-ականներից 1930-ականներին մարդկանց առօրյա կյանքում նկատվող ամենից էական
փոփոխությունը ավանդական կացութաձևից և կրոնականացված ապրելակերպից անցումն
էր աշխարհիկին և արդիականին:Մասնավոր սեփականության արգելման և դասակարգերի
վերացման հետևանքով մարդկանցից բռնագրավվեց նրանց ունեցվածքը։ Այս երևույթը շատ
ավելի կոշտ ձևեր ընդունեց ստալինյան բռնությունների շրջանում։ Դիմադրողներին ունեզրկում
էին բռնի ուժով, բանտարկում կամ աքսորում՝պիտակավորելով որպես «ժողովրդի թշնամիներ»
և հասարակական պարսավանքի արժանացնելով: Այս իրավիճակում գտնվում էին մարդիկ,
որոնք պետական պատժիչ մարմիններին իրենց հարևանների, ծանոթների և նույնիսկ ազգականների վրա մատնություններ էին գրում։ Սա էականորեն փոխեց հասարակական հարաբերությունները։ Մարդիկ դադարեցին մեկմեկու վստահելուց և վախենում էին սեփական
կարծիք ունենալ և հայտնել։ Նույնիսկ իրենց տներում մարդիկ վախենում էին խոսել այնպես,
ինչպես մտածում էին։ Շատերն ասում էին «պատերն
ականջ ունեն»՝ նկատի ունենալով, որ իրենց խոսքում
ինչ-որ կերպ կարող են գտնել սովետական գաղափարախոսությանը հակասող մտքեր։ Այս տարիներին
առօրյա կյանքին բնորոշ էր գորշ ու միօրինակ կենցաղը։ Մարդկանց ապրելակերպում դատապարտվում
էր բազմազանությունը, անհատական ոճի ու ճաշակի
ցուցադրությունը, շքեղությունն ու պետական ընդունված կարծիքից տարբերվող գեղեցկությունը, գունագեղ
և մոդայիկ հագուստը և բոլոր այն ամենը, ինչ կուսակցական մեծ և փոքր գործիչների կարծիքով հակասում
էր սովետական մարդու գեղագիտությանն ու բարոյականությանը։ Սովետական հասարակ քաղաքացիները
լիովին մեկուսացված էին արտաքին աշխարհից, որպեսզի նրանք չազդվեին դատապարտելի կապիտալիստական աշխարհին բնորոշ ապրելակերպից։ Չկար
հեռուստատեսություն, արտասահմանյան մամուլից ու
լրատվությունից օգտվելու որևէ հնարավորություն։
Այս տարիներին լուրջ դժվարություններ առաջացան կենսապահովման պայմանների տեսանկ­յունից։ 1940‑ական
թվականներին առաջացավ սննդի և հատկապես հացի
անբավարարություն։ Մարդկանց հիշողություններում
այդ տարիները հիշատակվում են որպես «սովի տարիներ», քանի որ բնակչության մեջ առկա էր թերսնման
համատարած իրավիճակ։ Նույնիսկ լինում էին սովից
մահվան դեպքեր։ Սովը և սննդամթերքի անբավարարության հետ կապված դժվարությունները աստիճանաբար հաղթահարվեցին 1950-ական թվականներին։ Կյանքը էական փոփոխություններ կրեց 1953 թվականին Ստալինի մահվանից հետո։ ԽՍՀՄ նոր առաջնորդը՝ Նիկիտա Խրուշչյովը դատապարտեց ստալինյան
բռնությունները և մարդկանց թույլատրվեցին մի փոքր
ազատություններ։ Այս երևույթը հայտնի է «խրուշչովան
ձնհալ» անվանումով։ 1960-1980 ական թվականներին
Խորհրդային Հայաստանին ամենից բնորոշ երևույթներից մեկը կյանքի արդիականացումն էր ու
առաջընթացը։ Հաղթահարվեց ոչ միայն համատարած անգրագիտությունը, այլև կտրուկ աճեց
բարձրագույն կրթություն ունեցող մասնագետների թիվը։ Այս տարիներին փոխվեց Երևանի քաղաքային միջավայրը։ Հիմականում մեկհարկանի հողե կամ խարխուլ աղուսե տների փոխարեն կառուցվեցին տուֆից բազմաբնակարան շենքեր։ Հողե փողոցներն ասֆալտապատվեցին
և բարեկարգվեցին։ Կառուցվեցին զբոսայգիներ, թատրոններ ու կինոթատրոններ, համերգասրահներ, խոշոր մարզադահլիճներ, սպորտային համալիրներ և ժամանցային այլ հաստատություններ։ Նախկինում գյուղատիպ ավանների փոխարեն հիմադրվեցին բազմաթիվ
փոքր ու միջին քաղաքներ։ Հայաստանը գյուղատնտեսական զբաղվածություն ունեցող երկրից
դարձավ արդյունաբերական բնույթի երկիր։ Աճեց քաղաքային բնակչության թիվը։ 1980-ական
թվականներին այն գերազանցեց գյուղականին՝ հասնելով 68%-ի։ Լուծվեց մարդկանց բնակարաններով ապահովվածության խնդիրը։ Բարելավվեց նաև առողջապահական վիճակը։
Բնակչության համար ապահովվեց առողջապահական ծառայությունների անվճար և
համընդհանուր մատչելիություն։ Չնայած առօրյա կյանքում նշված դրական զարգացումներին՝ ավելորդ չէ նշել, որ Խորհրդային
Հայաստանում կային նաև զգալի որակական տարբերություններ սովորական քաղաքացիների և
կուսակցական վերնախավերի կյանքում։ Վերջիններս բարձր որակի կենցաղային ապրանքների
ու մթերքների ձեռքբերման ավելի մեծ հնարավորություններ ու արտոնություններ ունեին և
օգտվում էին առողջապահական և սոցիալական շատ ավելի որակյալ ծառայություններից:

1960-1980 ականները բնութագրվում են նաև խորհրդային ամբողջատիրական համակարգի աստիճանական ազատականացմամբ։ Մեղմացվեցին արևմտյան
կենսաոճի հետ կապված տարբեր տեսակի արգելքները։ Թույլատրվեցին նաև արտասահման՝ հիմականում արևելաեվրոպական սոցիալիստական երկրներ՝
Հունգարիա, Ռումինիա, Բուլղարիա, Լեհաստան,
Չեխոսլավակիա և Հարավսլավիա, տուրիստական
այցելություններ, որոնք թույլատրվում կամ ուղեգրվում
էին պետական համապատասխան մարմիններից։
Երիտասարդների միջավայրում տարածում ստացան
արտասահմանյան հագուստներն ու կենցաղային իրերի գործածումը։ Մոդայիկ հագնվողներին 1960-ականներին անվանում էին «ստիլյագներ»։ 1970‑1980‑ականներին սկսեցին ձևավորվել նաև երիտասարդական
այնպիսի ենթամշակույթներ, ինչպես օրինակ՝ ռոք
լսողները, հիպիները, պանկերը։ Առօրյա կյանքին բնորոշ դարձան նաև սրճարանային ժամանցը, ռեստորաններն ու կինոթատրոնները։ Վերջիններս հատկապես կարևոր էին այն բանով, որ դրանց շնորհիվ
մարդիկ կարողանում էին արտասահմանյան ֆիլմեր
դիտել, քանի որ սովետական հեռուստատեսությամբ
արտասահմանյան ֆիլմեր, երաժշտություն կամ հասարակական ու մշակութային հաղորդումեր խիստ հազվադեպ էին ցուցադրվում։
Արտասահմանյան առօրյային բնորոշ երևույթները Խորհրդային Հայաստանում հատկապես
լայն տարածում գտան ԽՍՀՄ գոյության վերջին շրջանում, որը ստացավ «Վերակառուցման»
տարիներ անվանումը։ Այդ տարիներին, որն ընդգրկում է 1985֊1991 թվականները, խորքային
ճգնաժամը կանխելու նպատակով փորձ արվեց իրականացնել արմատական բարեփոխումներ ժողովրդավարացման ու տնտեսության ազատականացման ոլորտներում, ինչը, սակայն,
ձախողվեց և ավարտվեց ԽՍՀՄ կործանմամբ։
ԻՆՉՈ՞Ւ Է ԴԱ ԿԱՐԵՎՈՐ ԱՅՍՕՐ
Ինչո՞ւ է Խորհրդային Հայաստանում առօրեականության փոփոխությունների քննարկումը
կարևոր այդ ժամանակաշրջանի պատկերն ամբողջական ընկալելու համար։
Քննարկի՛ր այս հարցը դասընկերներիդ հետ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով խորհրդային ամբողջատիրական համակարգի կապանքներից հասարակական
կյանքի ազատականացման վրա։ Ի՞նչ ազդեցություն կարող էր դա ունենալ հետագայում
Հայաստանի ազատագրման ու անկախության հաստատման գործընթացի վրա։

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ա1 Ա2 Ա3

ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• Ժողովրդի թշնամի – մարդ, ում իշխանությունը մեղադրում էր պետության դեմ լինելու մեջ (շատ անգամ՝ անարդար)
• Ստալինյան բռնություններ – զանգվածային ձերբակալություններ, աքսորներ, գնդակահարություններ Ստալինի ժամանակ
• Քաղաքական բռնաճնշումներ – իշխանության կողմից մարդկանց ճնշում՝ իրենց կարծիքների համար
• Անհատի պաշտամունք – երբ մի ղեկավարին (օր.՝ Ստալինին) չափազանց մեծարում են
• Վախի մթնոլորտ և մատնություն – մարդիկ վախով էին ապրում և երբեմն իրար վրա “մատնում” էին
• Սովի տարիներ – ժամանակներ, երբ սնունդը քիչ էր, մարդիկ սով էին ապրում
• Խրուշչովյան ձնհալ – ժամանակաշրջան, երբ կյանքը մի քիչ ազատվեց (Ստալինից հետո)
• Ստիլագներ – երիտասարդներ, ովքեր սիրում էին արևմտյան հագուստ և երաժշտություն
• Հիպիներ – ազատ մտածող երիտասարդներ, խաղաղություն քարոզող
• Խորհրդային տուրիզմ – ԽՍՀՄ ներսում կամ սահմանափակ երկրներ ճանապարհորդելու հնարավորություն
• Ընդհատակյա կազմակերպություններ – գաղտնի խմբեր, որոնք դեմ էին իշխանությանը

ՀԻՄՆԱԿԱՆ ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ

ա. Նկարագրի՛ր։ Ի՞նչ փուլերի է բաժանվում խորհրդահայ հասարակության առօրեականության պատմությունը։
Ինչպե՞ս են բնութագրվում 1940-ականները և ի՞նչ փոփոխություններ տեղի ունեցան 1960-1980 ականներին։

Խորհրդահայ առօրյա կյանքը բաժանվում է փուլերի՝

• Ստալինյան շրջան (1940-ականներ) – վախ, բռնություններ, պատերազմ, սով
• Խրուշչովյան շրջան (1950-60) – որոշ ազատություն
• 1960-1980-ականներ – ավելի կայուն կյանք, զարգացում, մշակույթի ակտիվացում

1940-ականներ – ծանր կյանք, պատերազմ, սով, վախ
1960-1980 – ավելի լավ կյանք, կրթություն, մշակույթ, բայց դեռ վերահսկողություն կար

բ. Բացատրի՛ր: Քո իսկ հարազատների շրջանում գտի՛ր մարդկանց, որոնք ապրել են ստալինյան բռնությունների
շրջանում կամ կարող են հիշել իրենց ծնողների պատմությունները, զրուցիր նրանց հետ այդ ժամանակների մասին
և վերլուծի՛ր, թե ինչպես էին արտացոլվում ստալինյան բռնությունները մարդկանց առօրյա կյանքում։

Ստալինյան բռնությունները մարդկանց կյանքում առաջացնում էին վախ։
Մարդիկ չէին խոսում ազատ, վախենում էին ձերբակալությունից։
Շատ ընտանիքներ կորցրել են հարազատներին կամ աքսորվել են։

գ. Վերլուծի՛ր: Ինքնուրույն ուսումնասիրի՛ր և գտի՛ր մշակույթի, արվեստի և գրականության ներկայացուցիչների, որոնք
Խորհրդային Հայաստանում ճանաչվել են որպես «ժողովրդի թշնամիներ»: Վերլուծի՛ր, թե ինչպես է ազդել այս
ամենը նրանց ազգակցական, մասնագիտական և համայնքային հարաբերությունների վրա։

Օրինակներ՝

• Եղիշե Չարենց
• Աքսել Բակունց

Նրանց վրա դա ազդել է՝

• կորցրել են աշխատանքը
• բանտարկվել կամ սպանվել են
• ընտանիքները նույնպես տուժել են

ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ

Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ինչպե՞ս ազդեց ստալինիզմը հասարակական կյանքի վրա։ Ինչպե՞ս ազդեց արդյունաբերականացումը քաղաքային առօրյա կյանքի և միջավայրի վրա։
Ի՞նչ ազդեցություն թողեց խրուշչյովյան ձնհալը առօրյա և հասարակական կյանքի աշխուժացման փոփոխության վրա։
Զրուցի՛ր ծնողներիդ, այլ հարազտների հետ Խորհրդային Հայաստանից դուրս շրջագայելու անձնական պատմության մասին, եթե այդպիսիք կան, փորձիր պարզել, թե երբ և ինչպես դա հնարավոր դարձավ

Ստալինիզմը – վախ, լռություն, վերահսկողություն
Արդյունաբերականացում – մարդիկ տեղափոխվում էին քաղաքներ, գործարաններ
Խրուշչովյան ձնհալ – կյանքը մի քիչ ազատ դարձավ, մշակույթը զարգացավ

Ընդհանրացո՛ւ: Նշի՛ր խորհրդային առօրեականության փոփոխությունների վրա ազդող գործոնները։Մատնանշի՛ր
այն գործոնները, որոնց շնորհիվ հնարավոր դարձավ Հայոց ցեղասպանության հուշակոթողի կառուցումը

Խորհրդային կյանքի փոփոխության պատճառներ՝

• քաղաքական փոփոխություններ
• տնտեսական զարգացում
• ղեկավարների փոփոխություն

Ցեղասպանության հուշակոթողի կառուցում հնարավոր դարձավ, որովհետև՝

• ժողովուրդը պահանջում էր
• 1960-ականներին ավելի ազատություն կար

Գնահատի՛ր։ Խորհրդահայ հասարակության փոփոխությունը 1960-1980 ական թվականներին։
Գտի՛ր քո շրջապատում 1965 թվականի հայոց ցեղասպանության հիսուներորդ տարելիցի զանգվածային ցույցերի
մասնակիցների, զրուցի՛ր նրանց հետ, ուսւոմնասիրի՛ր ժամանակի մամուլի էջերը և գնահատի՛ր, թե ինչ գործոններով էր պայմանավորված նման ցույցերի հնարավորությունը։

Այս շրջանում կյանքը ավելի լավացավ՝

• մարդիկ ավելի ազատ էին
• զարգացավ կրթությունն ու մշակույթը
• բայց լիովին ազատ չէին

1965-ի ցույցերը հնարավոր դարձան, որովհետև՝

իշխանությունը մի քիչ թուլացրել էր վերահսկողությունը

ժողովուրդը համախմբված էր

1)Երկու զուգահեռ ուղիղներ հատողով հատելիս խաչադիր անկյունների գումարը 160° է։ Գտնել այդ անկյունների կից անկյունների աստիճանային չափը:

180-100=80

160/2=80

180-100=80

2)Հավասարասրուն սեղանի մեծ հիմքը 8 մ է, սրունքը՝ 4 մ, իսկ դրանց կազմած անկյունը՝ 60°։ Գտնել սեղանի փոքր հիմքի երկարությունը։

2+2=4

8-4=4

x=4

3)AB կիսաշրջանագծի վրա վերցված են CD կետերն այնպես, որ UAC = 57^o, UBD = 63^o։ Շրջանագծի շառավիղը 12 սմ է:
ա)Գտնել CD լարի երկարությունը։
բ)Գտնել COD եռանկյան մակերեսը, որտեղ O-ն շրջանագծի կենտրոնն է։

ա) 12 սմ
բ) 36√3 սմ²

4)Ուռուցիկ քառանկյան անկյունագծերը 10 սմ և 14 սմ։ Գտնել այն քառանկյան պարագիծը, որի գագաթները տրված քառանկյան կողմերի միջնակետերն են։

24 սմ

5)Շրջանագծին ներգծված է BC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյուն: Գտնել եռանկյան անկյունները, եթե UBC = 112^o:

56°, 62°, 62°

6)Խորանարդի մակերևույթի մակերեսը 96 սմ² է։ Գտնել խորանարդի կողի երկարությունը։

4 սմ

7)Տրված են a = 2i — j և b = 6i — 3j վեկտորները:
ա)Գտնել k -ն, եթե b = k * a:
բ)Գտնել a − 2b վեկտորի կոորդինատները

ա) 3
բ) (-10, 5)

English Test – Grade 9
Part 1: Vocabulary (10 points)
A. Match the words to their definitions (1–5).
1.Reluctant-b
2.Significant-d
3.Consider-c
4.Embrace-e
5.Interpret-a

a. To understand and explain the meaning of something-5
b. Unwilling or hesitant-1
c. To think about something carefully-3
d. Important or meaningful-2
e. To accept something willingly-4

B. Choose the correct option (6–10).

6.The teacher asked us to give a _ summary of the story. a) brief b) empty c) loud 1.My friend and I had a _ about which movie to watch.
a) conversation b) nation c) comparison
2.The weather today is very ; it keeps changing every hour. a) stable b) unpredictable c) boring 3.The scientist made an important in her research.
a) discovery b) decoration c) delivery
4.Please __ your homework before you submit it.
a) ignore b) review c) erase

a) briefa) conversationb) unpredictablea) discoveryb) review

Part 2: Grammar (10 points)
A. Choose the correct verb tense (11–13).

1.She __ (has studied / studied) English for five years.

She has studied English for five years

2.When I arrived, they __ (were playing / played) basketball.

When I arrived, they were playing basketball.

3.If it rains tomorrow, we __ (will stay / stayed) at home.

If it rains tomorrow, we will stay at home.

B. Rewrite the sentence using reported speech (14–15).

4.“I can help you later,” she said.
She said that she could help me later.

5.“Don’t touch that,” the teacher told us.

The teacher told us not to touch that.

C. Combine the sentences using a relative clause (16–17).

6.The girl is my cousin. She won the competition.
The girl who won the competition is my cousin.

7.I lost the book. You gave it to me.
I lost the book that you gave me.

Part 3: Reading Comprehension (10 points)
Read the passage and answer questions 18–20.
Passage (original text):
Last summer, Anna joined a volunteer program in her city. Every weekend, she and other teenagers cleaned local parks, planted trees, and helped organize community events. Anna enjoyed working with people who cared about the environment as much as she did. She says the experience taught her responsibility and teamwork, and she plans to participate again this year.
Answer the questions:

6.What activities did Anna do in the volunteer program?

Anna cleaned local parks, planted trees, and helped organize community events.

7.Why did Anna enjoy the experience?

She enjoyed the experience because she worked with people who cared about the environment like she did.

8.What did she learn from participating?

She learned responsibility and teamwork.

Part 4: Writing (10 points)
Write a short paragraph (6–8 sentences) on one of the following topics:
A. Describe your favorite place in your city and explain why you like it.
B. Explain how technology has changed the way students learn.

Topic A – My Favorite Place

My favorite place in my city is my home in Yerevan. I like it because it is peaceful, comfortable, and full of warm memories. Home is the place where I can rest, study, and spend time with my family. In Armenia, my favorite places is Goris in Syunik Province. It is beautiful, calm, and surrounded by nature. That is why these places are special to me.

Topic B – How Technology Has Changed the Way Students Learn

Technology has changed the way students learn a lot. Today, students can find information quickly and study online. They can watch lessons, use learning apps, and do homework more easily. Technology also helps students communicate with teachers and classmates. It makes learning faster, easier, and more interesting. However, students should use it wisely.

Do we live to work or work to live?

Good question. First, we are born and we grow older. When we become adults, for example at 18, we start to work to earn money and buy food, clothes, and other things we need. So, we do not live only to work. We work to create the conditions for living and to build a good life.

1)Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 6 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 8 և 12 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:

ա) 4
բ) 72
գ) 44

2)Հավասարասրուն սեղանի բութ անկյան գագաթից նրա մեծ հիմքին տարված ուղղահայացը 24 է: Այն մեծ հիմքը տրոհում է 10 և 30 երկարության հատվածների:
ա) Գտնել սեղանի փոքր հիմքը:
բ) Գտնել սեղանի մակերեսը:
գ) Գտնել սեղանի պարագիծը:

ա) 20
բ) 720
գ) 112

3)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 3 և 11 են, մակերեսը՝ 21:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:

ա) 20
բ) 720
գ) 112

4)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը 4 և 16 են, մակերեսը` 80:
ա) Գտնել սեղանի սրունքը:
բ) Գտնել սեղանի պարագիծը:
գ) Գտնել սեղանի անկյունագծի քառակուսին:

ա) 10
բ) 40
գ) 164

5)ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90^օ, BC = 25, CD = 10, <ABD = 90^օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:

ա) 27
բ) 27
գ) 260

6)ABCD-ն ուղղանկյուն սեղան է, <D = <C = 90^օ, BC = 9, CD = 3, <ABD = 90^օ:
ա) Գտնել AD հիմքի երկարությունը:
բ) Գտնել ABD եռանկյան արտագծած շրջանագծի տրամագծի երկարությունը:
գ) Գտնել ABCD ուղղանկյուն սեղանի մակերեսը:

ա) 10
բ) 10
գ) 28.5

Վայոց ձորի մարզը ՀՀ ամենափոքր մարզն է թե՛ բնակչության թվով, թե՛ տնտեսական ներուժով։ Նրա տարածքը 2310 կմ² է, բնակչությունը՝ մոտ 48.5 հազար, իսկ մարզկենտրոնը՝ Եղեգնաձորը։ Մարզին բնորոշ են լեռնային կտրտված ռելիեֆը, սահմանամերձ դիրքը, թույլ բնակեցվածությունը, տրանսպորտային ոչ խիտ ցանցը և ագրարային տնտեսությունը։ Արդյունաբերության ու գյուղատնտեսության ծավալներով այն ՀՀ մարզերի մեջ զբաղեցնում է վերջին տեղերից մեկը։

Վայոց ձորի տարածքը պատմականորեն մտել է Մեծ Հայքի Սյունիք նահանգի մեջ, իսկ ներկայիս մարզը ձևավորվել է նախկին Եղեգնաձորի և Վայքի վարչական շրջանների միավորումից։ Մարզի ճանապարհները հիմնականում անցնում են դժվարամատչելի լեռնանցքներով, ինչը բարդացնում է կապը հարևան տարածքների հետ։

Մարզը հարուստ է բնական գեղեցիկ տեսարաններով, սակայն բնական պայմանները հակադրություններով լի են։ Այստեղ բարձրությունների տարբերությունը մեծ է, տարածքը խոր ձորերով ու կիրճերով է կտրտված, և դրա պատճառով շատ բնակավայրերի անուններ վերջանում են «ձոր» բառով։ Գլխավոր գետը Արփան է, որի հովիտը մարզի կյանքի կարևոր կենտրոններից է։ Կլիման հիմնականում չոր և ցամաքային է, իսկ բնությունը՝ կիսաանապատայինից մինչև լեռնային։

Վայոց ձորը նաև հայտնի է իր պատմամշակութային և բնական հուշարձաններով՝ Նորավանք, Գնդեվանք, Պռոշաբերդ, ինչպես նաև Մոզրովի և Մագիլի քարանձավներով։ Բնակչության խտությունը այստեղ շատ ցածր է, և մարզը ՀՀ ամենասակավաբնակ մարզն է։

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

1.Նկարագրե՛ք Վայոց ձորի մարզի աշխարհագրական դիրքը:

Վայոց ձորի մարզը գտնվում է ՀՀ հարավ-արևելքում։ Մարզկենտրոնը Եղեգնաձորն է։ Այն ունի լեռնային դիրք և սահմանակից է նաև Նախիջևանին։

2.Վերլուծե՛ք Վայոց ձորի բնառեսուրսային ներուժը:

Մարզը հարուստ է լեռնային բնությամբ, հանքային ջրերով, արոտավայրերով, գետերով և գեղեցիկ բնապատկերներով։ Կարևոր է նաև Արփա գետը։

3.Առանձնացրե՛ք Վայոց ձորի քաղաքները և հայտնի գյուղերը:

Քաղաքներն են՝ Եղեգնաձոր, Վայք, Ջերմուկ։
Հայտնի գյուղերից են՝ Արենի, Գլաձոր, Մալիշկա, Եղեգիս։

4.Մարզում արդյունաբերության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։

Գերակշռում են սննդի արդյունաբերությունը, գինեգործությունը, հանքային ջրերի արտադրությունը և շինանյութերի արտադրությունը։

5.Գյուղատնտեսության մեջ ի՞նչ ճյուղեր են գերակշռում։

Գերակշռում են անասնապահությունը, խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը և բանջարաբուծությունը։

6.Մարզում ինչպիսի՞ նշանավոր վայրեր գիտես։

Նշանավոր վայրերից են Նորավանքը, Գնդեվանքը, Ջերմուկը, Արենիի քարանձավը, Մոզրովի քարանձավը։

7.Ինչ առանձնահատկությամբ է աչքի ընկնում մարզը։

Վայոց ձորը աչքի է ընկնում իր գեղեցիկ լեռնային բնությամբ, ձորերով, պատմամշակութային հուշարձաններով, գինեգործությամբ և Ջերմուկ առողջարանով։

§ 32. Ոսպնյակներ: Ոսպնյակի օպտիկական ուժ:

1.Ի՞նչ է ոսպնյակը: Ոսպնյակների ինչ տեսակներ գիտեք:

Ոսպնյակը թափանցիկ մարմին է, որը փոխում է լույսի ճառագայթների ուղղությունը։
Տեսակներ՝ հավաքող և ցրող։

2. Ո՞ր ուղիղն են անվանում ոսպնյակի գլխավոր օպտիկական առանցք:

2. Ի՞նչ է գլխավոր օպտիկական առանցքը։
Դա այն ուղիղն է, որն անցնում է ոսպնյակի օպտիկական կենտրոնով և նրա մակերևույթների կենտրոններով։

3. Ո՞ր ոսպնյակներն են կոչվում ուռուցիկ. և որ ոսպնյակները՝ գոգավոր:

Ուռուցիկ՝ մեջտեղից հաստ, եզրերից բարակ։
Գոգավոր՝ մեջտեղից բարակ, եզրերից հաստ։

4. Ի՞նչ է բարկ ոսպնյակը: Որ կետն են անվանում ոսպնյակի օպտիկական կենտրոն: Ի՞նչ հատկությամբ է այն օժտված:

Բարակ ոսպնյակ՝ որի հաստությունը փոքր է նրա մակերևույթների շառավիղների համեմատ։
Օպտիկական կենտրոն՝ ոսպնյակի այն կետն է, որով անցնող ճառագայթը չի շեղվում։

5. Ինչո՞վ են իրարից տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակները:

Հավաքողը ճառագայթները հավաքում է մեկ կետում։
Ցրողը ճառագայթները տարածում է տարբեր ուղղություններով։

6. Ո՞ր կետն է կոչվում հավաքող ոսպնյակի կիզակետ: Իսկ ցրող ոսպնյակի կեղծ կիզակետ?

Հավաքող ոսպնյակի կիզակետը այն կետն է, որտեղ հավաքվում են առանցքին զուգահեռ ճառագայթները։
Ցրող ոսպնյակի կեղծ կիզակետը այն կետն է, որտեղից կարծես դուրս են գալիս ճառագայթները։

7. Ի՞նչ է ոսպնյակի կիզակետային հեռավորությունը: Ինչով են տարբերվում հավաքող և ցրող ոսպնյակների կիզակետային հեռավորությունները:

Դա ոսպնյակի օպտիկական կենտրոնից մինչև կիզակետ եղած հեռավորությունն է։
Հավաքողի մոտ՝ դրական, ցրողի մոտ՝ բացասական։

8. Ո՞ր մեծությունն է կոչվում ոսպնյակի օպտիկական ուժ: Ինչ միավորով է այն արտահայտվում, և ինչպես է արտահայտվում այդ միավորը:

Ոսպնյակի օպտիկական ուժը մեծություն է, որը ցույց է տալիս՝ որքան ուժեղ է ոսպնյակը բեկում լույսը։
Բանաձևը՝ D = 1 / F
Միավորը՝ դիոպտրիա (դպտր)
1 դպտր = 1 մ⁻¹

1)

1)

2x − 4 > 6
2x > 14
x > 7

2)

2x + 3 ≤ 1
2x ≤ -2
x ≤ -1

3)

7x − 7 > -7
7x > 0
x > 0

4)

10x − 20 > 30
10x > 50
x > 5

5)

25x − 50 ≤ 25
25x ≤ 75
x ≤ 3

6)

4(x − 2) > 2(x + 2)
4x − 8 > 2x + 4
2x > 12
x > 6

7)

10(x − 4) ≥ 8(x + 2)
10x − 40 ≥ 8x + 16
2x ≥ 56
x ≥ 28

8)

2(x − 3) > 4(x + 3)
2x − 6 > 4x + 12
-2x > 18
x < -9

9)

5(x − 2) ≤ 7(x − 3)
5x − 10 ≤ 7x − 21
-2x ≤ -11
x ≥ 11/2

---

2)

1)

x(x − 5) > 0
արմատներ՝ 0, 5
x ∈ (-∞, 0) ∪ (5, +∞)

2)

x(2x − 6) > 0 → x(x − 3) > 0
արմատներ՝ 0, 3
x ∈ (-∞, 0) ∪ (3, +∞)

3)

(2x − 4)(3x + 3) > 0
արմատներ՝ 2, -1
x ∈ (-∞, -1) ∪ (2, +∞)

4)

(8x + 8)(4x − 4) < 0 → (x + 1)(x − 1) < 0
x ∈ (-1, 1)

5)

x(x + 2)(x − 5) ≤ 0
արմատներ՝ -2, 0, 5
x ∈ [-2, 0] ∪ [5]

6)

(x − 5)(x − 1)(x + 2) > 0
արմատներ՝ -2, 1, 5
x ∈ (-2, 1) ∪ (5, +∞)

7)

(2x − 4)(4x + 4)(5x + 20) > 0
→ (x − 2)(x + 1)(x + 4) > 0
արմատներ՝ -4, -1, 2
x ∈ (-4, -1) ∪ (2, +∞)

---

3)

1)

(x − 4)/(x + 3) > 0
կետեր՝ -3, 4
x ∈ (-∞, -3) ∪ (4, +∞)

2)

(x − 9)/(x + 2) ≥ 0
կետեր՝ -2, 9
x ∈ (-∞, -2) ∪ [9, +∞)

3)

(x − 3)/(x + 8) > 0
կետեր՝ -8, 3
x ∈ (-∞, -8) ∪ (3, +∞)

4)

(x + 3)/(x − 3) ≤ 0
կետեր՝ -3, 3
x ∈ [-3, 3

Բայն ունի հինգ եղանակ՝  սահմանական, ըղձական, ենթադրական, հարկադրական և հրամայական: 

Սահմանական եղանակ

Սահմանական եղանակն ունի յոթ ժամանակաձև, որոնցից վեցը բաղադրյալ են, այսինքն՝ կազմված են կախյալ դերբայներով՝ անկատար, վաղակատար և ապակատար, և օժանդակ բայի ներկա և անցյալ ժամանակաձևերով, մեկը՝ պարզ, այսինքն կազմված է բայահիմքով և դիմային վերջավորություններով:

1. Անկատար ներկա (սահմանական ներկա)
Անկատար ներկան  (սահմանական ներկա)ցույց է տալիս ներկայում՝ խոսելու պահին հաստատապես կատարվող, ընթացքի մեջ եղող գործողություն:
Կազմվում է անկատար դերբայով և օժանդակ բայի ներկայի ձևերով, օրինակ՝ երգում եմ:

2. Անկատար անցյալԱնկատար անցյալը  ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակակետում հաստատապես սկսված և ընթացքի մեջ եղած գործողություն:
Կազմվում է անկատար դերբայով և օժանդակ բայի անցյալի ձևերով, օրինակ՝ երգում էի:

 3. Վաղակատար ներկա (սահմանական անցյալ)Վաղակատար ներկան  (սահմանական անցյալ) ցույց է տալիս խոսելու պահից առաջ՝ անցյալ ժամանակում հաստատապես ավարտված գործողություն:
Կազմվում է վաղակատար դերբայով և օժանդակ բայի ներկայի ձևերով, օրինակ՝ երգել եմ: 

4. Վաղակատար անցյալՎաղակատար անցյալը  ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակակետից առաջ հաստատապես ավարտված գործողություն:
Կազմվում է վաղակատար դերբայով և օժանդակ բայի անցյալի ձևերով, օրինակ՝ երգել էի: 

5. Ապակատար ներկա (սահմանական ապառնի)
Ապակատար ներկան  (սահմանական ապառնի)ցույց է տալիս խոսելու պահից հետո հաստատապես կատարելի գործողություն:
Կազմվում է ապակատար դերբայով և օժանդակ բայի ներկայի ձևերով, օրինակ՝ երգելու եմ: 

6. Ապակատար անցյալ
Ապակատար անցյալը  ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակակետից հետո հաստատապես կատարելի գործողություն:
Կազմվում է ապակատար դերբայով և օժանդակ բայի անցյալի ձևերով, օրինակ՝ երգելու էի: Այս ժամանակաձևերի ժխտականը կազմվում է օժանդակ բայի ժխտական ձևերով՝Օրինակչեմ երգում, չէիր խաղում, չի երգել, չէինք երգել, չես երգելու, չէի երգելու:

Ըղձական եղանակ

Ըղձական եղանակի բայաձևերը ցույց են տալիս գործողության կատարման իղձ, ցանկություն։ Ըղձականն ունի երկու ժամանակաձև՝ ըղձական անցյալ և ըղձական ապառնի։ Օրինակներ՝ խոսեմ, գնամ, կարդամ, խոսեի, գնայի, կարդայի և այլն․․․

Ե խոնարհման բայերի ըղձական ապառնին կազմվում է անորոշ դերբայի հիմքին ավելացնելով
եմ, ես, ի, ենք,եք, են  դիմային վերջավորությունները՝ երգեմ։
 

Ա  խոնարհման բայերի ըղձական ապառնին կազմվում է անորոշ դերբայի հիմքին ավելացնելով
ամ, աս, ա, անք, աք, ան դիմային վերջավորությունները՝ խաղամ:

Ըղձական անցյալ

Խոսեի, կարդայի

Խոսեիր, կարդայիր

խոսեր, կարդար

խոսեինք, կարդայինք

խոսեիր, կարդայիք

խոսեին, կարդային

Ըղձական ապառնի

խոսեմ, կարդամ

խոսես, կարդաս

խոսի, կարդա

խոսենք, կարդանք

խոսեք, կարդաք

խոսեն, կարդան

Ենթադրական եղանակ

Ենթադրական եղանակն ունի երկու ժամանակաձև՝ ենթադրական ապառնի և ենթադրական անցյալ:

Ենթադրական ապառնին կազմվում է ըղձական ապառնիի ձևերի սկզբում ավելացնելով կ եղանակիչը՝ կերգեմ, կխաղամ:

Ենթադրական անցյալ

կպարեի, կկարդայի

կպարեիր, կկարդայիր

կպարեր, կկարդար

կպարեինք, կկարդայինք

կպարարեիք, կկարդայիք

կպարեին, կկարդային

Ենթադրական ապառնի

կպարեմ, կկարդամ

կպարես, կկարդաս

կպարի, կկարդա

կպարենք, կկարդանք

կպարեք, կկարդաք

կպարեն, կկարդան

Հարկադրական եղանակ

Հարկադրական անցյալը ցույց է տալիս մի անցյալ ժամանակում հարկադրաբար, անհրաժեշտաբար կատարելի գործողություն, օրինակ՝ պիտի պարեմ, պիտի պարես, պիտի պարի։ Հարկադրական եղանակն ունի երկու ժամանակաձև՝ հարկադրական ապառնի և հարկադրական անցյալ:

Հարկադրական եղանակը կազմվոիւմ է ըղձական եղանակից պիտի կամ պետք է  եղանակիչների միջոցով՝՝ պիտի երգեմ, պետք է երգեմ, պիտի խաղամ, պետք է խաղամ:

Հարկադրական անցյալ

Պետք է երգեի, պետք է կարդայի

պետք է երգեիր, պետք է կարդայիր

պետք է երգի, պետք է կարդա

պետք է երգեինք, պետք է կարդայինք

պետք է երգեիք, պետք է կարդայիք

պետք է երգեին, պետք է կարդային

Հարկադրական ապառնի

պիտի երգեմ, պիտի կարդամ

պիտի երգես, պիտի կարդաս

պիտի երգի, պիտի կարդա

պիտի երգենք, պիտի կարդանք

պիտի երգեք, պիտի կարդաք

պետք է երգեն, պիտի կարդան

Հրամայական եղանակ

Հրամայական եղանակը ցույց է տալիս խոսակցին ուղղված հրաման, կարգադրություն, խնդրանք: Այն ունի միայն մեկ դեմք՝ երկրորդ դեմքը, երկու թվով՝ եզակի, հոգնակի։ Օրինակ՝ երգի՛ր, երգե՛ք, խոսի՛ր, խոսե՛ք։ Այն ունի արգելական հրամայական, օրինակ՝ մ՛ի երգիր, մ՛ի խոսիր, մ՛ի գնա, մ՛ի գնացեք։

Խոսի՛ր

Խոսե՛ք

Մի պարի՛ր

Մի պարե՛ք

Առաջադրանքներ

Պատրաստվել Մարտ ամսվա գնահատմանը(բանավոր)

1.Ի՞նչ տարրեր են մտնում ազոտի ենթախմբի մեջ (V խումբ)։

Ազոտ (N), ֆոսֆոր (P), արսեն (As), անտիմոն (Sb), բիսմուտ (Bi)։

2.Որո՞նք են այդ տարրերի ընդհանուր հատկությունները։

Բոլորն ունեն արտաքին շերտում 5 էլեկտրոն։ Կարող են միանալ և՛ մետաղների, և՛ ոչ մետաղների հետ։

3.Ինչպիսի՞ օքսիդացման աստիճաններ կարող է ունենալ ազոտը։

-3, +1, +2, +3, +4, +5.

4.Ինչո՞ւ ազոտը համարվում է իներտ գազ սովորական պայմաններում։

Քանի որ ազոտի մոլեկուլում կա շատ ամուր եռակի կապ (N≡N), դրա համար դժվար է ռեակցիայի մեջ մտնում։

5.Ի՞նչ տարբերություն կա ազոտի և ֆոսֆորի հատկությունների միջև։

Ազոտը՝ գազ է և ավելի պասիվ։
Ֆոսֆորը՝ պինդ է և ավելի ակտիվ։

6.Ի՞նչ է ամոնիակը և ինչպիսի՞ հատկություններ ունի։

Ամոնիակը NH₃ է։
Անգույն, սուր հոտով գազ է, լավ լուծվում է ջրում, ունի հիմնային հատկություն։

7.Ի՞նչ է ազոտական թթուն (HNO₃) և որտեղ է կիրառվում։

Սա ուժեղ թթու է։
Կիրառվում է՝
պարարտանյութերի արտադրությունում
պայթուցիկ նյութերում
քիմիական արդյունաբերությունում

8.Ասա ազոտո,ֆոսֆորի էլեկտրոնային բանաձևը։

Ազոտ (N) → 1s² 2s² 2p³
Ֆոսֆոր (P) → 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³

9.Գրեք ամոնիակի ստացման ռեակցիայի հավասարումը։

N₂ + 3H₂ → 2NH₃

10.Ինչպե՞ս կարելի է լաբորատորիայում ստանալ ազոտ։

NH₄NO₂ → N₂ + 2H₂O

11.Գրեք ազոտի և թթվածնի փոխազդեցության ռեակցիան։

N₂ + O₂ → 2NO

12.Հաշվեք՝ քանի մոլ ամոնիակ կստացվի, եթե օգտագործենք 1 մոլ ազոտ (իդեալական պայմաններում)։

Ռեակցիան՝
N₂ + 3H₂ → 2NH₃
Այսինքն՝ 1 մոլ N₂ → 2 մոլ NH₃

Պատ.`2 մոլ ամոնիակ

13.Ինչպիսի՞ ռեակցիա է տեղի ունենում ազոտական թթվի և մետաղների միջև

Տեղի է ունենում օքսիդավերականգնման ռեակցիա։
Ստացվում են նիտրատներ։

14.Ի՞նչ կարևոր կենսաբանական նշանակություն ունի ազոտը։

Ազոտը մտնում է՝
սպիտակուցների
ԴՆԹ-ի
ՌՆԹ-ի կազմի մեջ
շատ կարևոր է կենդանի օրգանիզմների համար։

15.Որտե՞ղ է կիրառվում արսենը։Ինչպիսի՞ հատկություններ ունի մետաղական թե ոչ մետաղական։

Արսենը կիրառվում է՝
էլեկտրոնիկայում
համաձուլվածքներում
և երբեմն քիմիական արդյունաբերությունում

Արսենը ունի կիսամետաղական հատկություններ։

16.Ինչպիսի՞ օքսիդներ են առաջացնում այս ենթախմբի տարրերը:Ասա մի քանի օրինակ:

Արտադրում են թթվային, ամֆոտեր, երբեմն նաև հիմնային օքսիդներ։

Օրինակներ՝
N₂O₃, N₂O₅, P₂O₃, P₂O₅, As₂O₃, Sb₂O₃, Bi₂O₃

1)Լուծել հավասարումները․
|x| = 3 X= 3,-3
|x| = 9 X= 9, -9
|x| = 0 X=0
|x| = -5 լուծում չկա
|x| = 18 X=18, -18
|x| — 2 = 5 X= 7, -7
|x| — 5 = — 3 X= -2, 2 
|x| + 6 = 3 լուծում չկա
|x| — 3 = 3 X= -6, 6
|x| + 10 = 5 լուծում չկա
|x + 6| = 0 X=-6
|x — 5| = 2 X= 7, 3
|x + 9| = 7 X=-2, -16
|4x — 8| = — 6 լուծում չկա
|5x — 5| = 0 X=1
|x — 5| + 3 = — 4 լուծում չկա
|x + 8| + 3 = 1 լուծում չկա
|2x — 6| — 5 = 3 X=7, -1

2)Լուծել հավասարումները․

√(x) = 2 X=4
√(x) = 5 X=25
√(x) = 0 X=0
√(x) — 2 = 6 X=8
√(x) — 4 = 1 X=5
√(x) + 4 = 2 X=-2
√(x — 2) = 2 X=4
√(x + 3) = 3 X=0
√(x — 8) = — 3 լուծում չկա
√(2x — 5) = 2 = X=3.5
√(4x — 4) = 0 X=1
√(3x — 1) = 3 X=10/3
√(2x — 4) = √(x + 2)
√(5x + 3) =√(3x — 4) 
√(2x + 6) = √(x + 2)
√(6x — 6) = √(4x — 8) 
√(4 — x) = √(1 — 2x) 
√(5x — 5) = √(3x + 6)

3)Լուծել հավասարումները․
x — √(x) — 6 = 0 X =9
2x — 3√(x) — 2 = 0 X=4, 0.25
x — 4√(x) — 5 = 0 X=25
x — 3√(x) + 2 = 0 X=1, 4
x — √(x) — 12 = 0 X=16
x — 7√(x) + 10 = 0 X=2, 25