Author: Ալեքս Մելիքյան

1. Ինչպես է կոչվում 6-րդ խմբի տարրերի խումբը
6-րդ խմբին անվանում են թթվածնի խումբ կամ խալկոգեններ։

2. Որոնք են 6-րդ խմբի տարրերը
O, S, Se, Te, Po (թթվածին, ծծումբ, սելեն, տելուր, պոլոնիում)։

3. Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն 6-րդ խմբի տարրերը
Ունեն 6 վալենտ էլեկտրոն։

4. Ինչպիսի՞ տարր է թթվածինը՝ մետաղ թե ոչ մետաղական, էլեկտրոնային բանաձև
Թթվածինը ոչ մետաղ է, էլեկտրոնային բանաձևը՝ 1s² 2s² 2p⁴։

5. Թթվածինը ստացում լաբորատոր պայմաններում

• Օքսիդացնող մանղանի (MnO₂) կամ H₂O₂ քայքայմամբ
• Օրինակ՝ ջրածնի պերօքսիդի քայքայում

$$2H_2{O}_2\to 2H_{2}O+O_2\uparrow$$2H2​O2​→2H2​O+O2​↑

6. Թթվածինը բնության մեջ ինչպիսի՞ վիճակներում է հանդիպում

• Տնային վիճակում՝ գազ
• Երկուատոմյա մոլեկուլ O₂ կամ երեքատոմյա озոն O₃

7. Թթվածին պարունակող 4 բարդ նյութերի բանաձև

• Ջրածնի պերօքսիդ – H₂O₂
• Ջրային լուծույթ – H₂O
• Աղաթթու – H₂SO₄ (մինչև ծծումբ պարունակող)
• Կալցիումի օքսիդ – CaO

8. Ինչո՞ւ են 6-րդ խմբի տարրերը հաճախ առաջացնում օքսիդներ
Քանի որ ունեն 6 վալենտ էլեկտրոն, հեշտությամբ միավորվում են էլեկտրոն տալու կամ ընդունելու միջոցով, ստանալով O²⁻ իոններ՝ օքսիդներ առաջացնելով։

9. Ծծմբի հնարավոր օքսիդները

• SO₂ (ծծմբի երկօքսիդ)
• SO₃ (ծծմբի եռօքսիդ)
• S₈O (ոչ շատ տարածված)

10. Թթվածնի քիմիական նշանը և հարաբերական ատոմային ու մոլեկուլային զանգվածը

• Քիմիական նշանը՝ O
• Հարաբերական ատոմային զանգված՝ 16
• O₂ մոլեկուլային զանգված՝ 32

11. Ինչպիսի՞ կապ է առաջանում թթվածնի և ջրածնի միջև

• Կովալենտ բեվեռային կապ (H₂O-ում)

12. Մագնեզիումի այրումը թթվածնում$$2Mg+O_2\to 2MgO$$2Mg+O2​→2MgO

13. Ծծմբի այրումը թթվածնում$$S+O_2\to S{O}_2$$S+O2​→SO2​

---

7-րդ խումբ (հալոգեններ)

1. Ինչպես է կոչվում 7-րդ խմբի տարրերի խումբը
Հալոգեններ (նշանակում է «աղ առաջացնող»)

2. Թվիր 7-րդ խմբի տարրերը
F, Cl, Br, I, At (ֆտոր, քլոր, բրոմ, յոդ, աստատ)

3. Ինչո՞ւ են հալոգենները կոչվում «աղ առաջացնող»
Քանի որ դրանք միանալով մետաղների հետ առաջացնում են աղեր (օրինակ՝ NaCl)

4. Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն հալոգենները
Ունեն 7 վալենտ էլեկտրոն

5. Ինչպիսի՞ տարրեր են հալոգենները՝ մետաղներ, թե ոչ մետաղներ
Ոչ մետաղներ

6. Ո՞ր հալոգենն է գազային վիճակում սենյակային ջերմաստիճանում
Ֆտոր և քլոր

7. Ինչպիսի՞ միացություններ են առաջացնում հալոգենները մետաղների հետ

• Ստացվում են սալեր, աղեր, օրինակ՝ NaCl, KBr

8. Գրիր նատրիումի և քլորի միջև առաջացող միացության բանաձևը$$Na+Cl\to NaCl$$Na+Cl→NaCl

9. Ինչպես է փոխվում հալոգենների ակտիվությունը խմբում վերևից ներքև

• Ակտիվությունը նվազում է վերևից ներքև, ֆտորը ամենաակտիվն է, յոդը ամենաքիչ ակտիվը

10. Օրինակ բեր մի քանի բարդ նյութեր, որոնք պարունակում են հալոգեն

• NaCl (նատրիումի քլորիդ)
• KBr (կալիումի բրոմիդ)
• CaF₂ (կալցիումի ֆտորիդ)
• CCl₄ (թթվածնով ածխածնի քլորիդ, լուծիչ)

1)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը 100 է, իսկ հիմքը և սրունքը հարաբերում են, ինչպես 24:13 :

ա) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

S=13×24|2 S=48×10|2
բ) Գտնել եռանկյան փոքր կողմը:

26
գ) Գտնել եռանկյան մեծ բարձրությունը:

10

2)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքը 8-ով փոքր է սրունքների գումարից, իսկ պարագիծը 72 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքի երկարությունը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

3)Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը՝ 36 է, իսկ սրունքը հավասար է այն քառակուսու կողմին, որի պարագիծը 40 է:
ա) Գտնել եռանկյան սրունքը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավիղը:

4)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին տարված բարձրությունը 6 է,
իսկ սրունքը՝ 12:
ա) Գտնել եռանկյան հիմքին առընթեր անկյան աստիճանային
չափը:
բ) Գտնել եռանկյան մակերեսը:
գ) Գտնել եռանկյանն արտագծած շրջանագծի շառավիղը:

Ընտրենք y = f(x) ֆունկցիայի այն մասը, որը գտնվում է x-երի առանցքից ներքև և փոխարինենք x-երի առանցքի նկատմամբ իր համաչափով: Կստացվի y = |f(x)| ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Այս պարզ կանոնի կիրառմամբ կարող ենք հեշտությամբ կառուցել y = |x| ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Գրաֆիկն ունի գագաթ՝ (0,0) կետը, ինչպես նաև երկու ճյուղ՝ կոորդինատային հարթության առաջին և երկրորդ քառորդների կիսորդները: Այդ գրաֆիկն անվանում ենք մոդուլի գրաֆիկ։
Օգտագործելով ֆունկցիայի գրաֆիկի տեղաշարժման կանոնները՝ կարող ենք կառուցել մոդուլի նշան պարունակող տարբեր ֆունկցիաների գրաֆիկներ։
Եթե f(x) = |x|, ուրեմն՝ f(x — 4) = |x — 4| և f(x) + 1 = |x| + 1: y = f(x — 4) ֆունկցիայի գրաֆիկը y = f(x) -ի գրաֆիկն է՝ 4 միավորով տեղաշարժված աջ, իսկ y= f(x) + 1 -ի գրաֆիկը՝ մեկ միավորով վերև: y = |x — 4| ֆունկցիայի գրաֆիկը y-ների առանցքի երկայնքով 2 անգամ ձգելով՝ կստանանք y = 2|x — 4| ֆունկցիայի գրաֆիկը: Այն իր հերթին 3 միավորով վերև բարձրացնելով՝ կստանանք y = 2|x — 4| + 3-ի գրաֆիկը։

y = a|x — x₀| + y₀ ֆունկցիայի գրաֆիկը (x₀, y₀) գագաթով և y-ների առանցքի երկայնքով a անգամ ձգած մոդուլի գրաֆիկն է։ a > 0 դեպքում գրաֆիկի ճյուղերն ուղղված են վերև, իսկ a < 0 դեպքում՝ ներքև։

Առաջադրանքներ․

1)Տրված է f(x) = |x — 1| ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը

ա) 2, 1

բ) 0, 1

գ) –2 կետում: 3

2)Տրված է f(x) = 2|x + 3| ֆունկցիան: Գտե՛ք ֆունկցիայի արժեքը

ա) – 5, 4

բ) 1, 8

գ) –3 կետում: 0

3)Տրված է f(x) = |x — 4| ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում

ա) 2, 2

բ) 0, 4

գ) -4, 0

դ) 7 արժեքը: 3

4)Տրված է f(x) = |x + 9| ֆունկցիան: Ո՞ր կետերում է ֆունկցիան ընդունում

ա) 1, -10=-1 -8=1

բ) 8, -1=8. -17=-1

գ) -1, -10=-1. -8=1

դ) 5 արժեքը: -4=5. -14=-5

5)Նկարում պատկերված է y = f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գծե՛ք y = |f(x)| ֆունկցիայի գրաֆիկը.

my last trip was Arates in Vayots Dzor Province, we had military trip. Many students stayed there, but I didn’t. I had an accident with my classmate. He punched me in the nose and I started bleeding. My parents came and took me from there. after that we went to Hospital, The doctor was my Uncles Friend and he checked my nose and said nothing serious happened, but there was swelling under my left eye. After that, me and my dad went to the police station in Kanaker-Zeytun Administrative District. and Investigator was my Dads friend, after that he gave middle bodily harm, Now thank God, I can smell, but breathe barely and my nose still healing. I hope it will get well soon.

Այս շաբաթվա ներկայացնելու եք․

14.Միահիբրիդ խաչասերում

Ժառանգականության օրենքները բացահայտել է Գրեգոր Մենդելը։ Նա խաչասերում էր հակադիր հատկանիշներով ոլոռի բույսեր և հետևում սերունդներին։

Միահիբրիդ խաչասերումն այն է, երբ ուսումնասիրվում է մեկ զույգ հակադիր հատկանիշ (օրինակ՝ սերմի դեղին և կանաչ գույն)։

Առաջին սերունդում բոլոր բույսերը լինում են միակերպ և դրսևորում են դոմինանտ հատկանիշը։ Սա միակերպության օրենքն է։

Երկրորդ սերունդում հատկանիշները բաժանվում են մոտ երեքը մեկի հարաբերությամբ՝ երեք մաս դոմինանտ, մեկ մաս ռեցեսիվ։ Սա ճեղքավորման օրենքն է։

Մաքուր գծերը մի քանի սերունդ պահպանում են նույն հատկանիշը։
Պենետի աղյուսակը օգնում է կանխատեսել սերնդի հատկանիշները։

_____________________________________________

15.Թերի դոմինանտություն, վերլուծող խաչասերում

Թերի դոմինանտության դեպքում դոմինանտ հատկանիշը լիովին չի ճնշում ռեցեսիվին։ Արդյունքում առաջանում է միջանկյալ հատկանիշ։ Օրինակ՝ կարմիր և սպիտակ ծաղիկների խաչասերման դեպքում ստացվում է վարդագույն ծաղիկ։

Երկրորդ սերունդում հատկանիշները բաժանվում են մեկ կարմիր, երկու վարդագույն, մեկ սպիտակ հարաբերությամբ։

Վերլուծող խաչասերումն օգտագործվում է պարզելու համար՝ օրգանիզմը հոմոզիգոտ է, թե հետերոզիգոտ։ Դրա համար այն խաչասերում են ռեցեսիվ հատկանիշ ունեցող ձևի հետ և հետևում սերնդին։

1.Միահիբրիդային խաչասերումը ուսումնասիրում է՝
ա) երկու հատկանիշի ժառանգում
բ) մեկ հատկանիշի ժառանգում
գ) երեք հատկանիշի ժառանգում
դ) միջավայրի ազդեցությունը

2.Դոմինանտ է կոչվում այն ալելը, որը՝
ա) չի արտահայտվում
բ) արտահայտվում է միայն հոմոզիգոտ վիճակում
գ) արտահայտվում է նաև հետերոզիգոտ վիճակում
դ) միշտ թույլ է

3.Հետերոզիգոտ օրգանիզմը ունի՝
ա) երկու միանման ալել
բ) մեկ ալել
գ) տարբեր ալելներ
դ) երեք ալել

4.Գենոտիպը նշանակում է՝
ա) օրգանիզմի արտաքին տեսքը
բ) գեների ամբողջությունը
գ) օրգանիզմի չափերը
դ) միջավայրի ազդեցությունը

5.Միահիբրիդային խաչասերման երկրորդ սերնդում ֆենոտիպային հարաբերակցությունը սովորաբար լինում է՝
ա) 1:1
բ) 3:1
գ) 1:2:1
դ) 9:3:3:1

6.Ոչ լրիվ դոմինանտության դեպքում հետերոզիգոտի ֆենոտիպը՝
ա) դոմինանտ է
բ) ռեցեսիվ է
գ) միջանկյալ է
դ) չի արտահայտվում

7.Ոչ լրիվ դոմինանտության դեպքում երկրորդ սերնդում ֆենոտիպային հարաբերակցությունը լինում է՝
ա) 3:1
բ) 1:1
գ) 1:2:1
դ) 9:3:3:1

8.Հոմոզիգոտ է կոչվում այն օրգանիզմը, որը ունի՝
ա) տարբեր ալելներ
բ) մեկ գեն
գ) երկու միանման ալել
դ) երեք ալել

9.Ռեցեսիվ հատկանիշը արտահայտվում է՝
ա) միայն հոմոզիգոտ վիճակում
բ) միշտ
գ) միայն հետերոզիգոտ վիճակում
դ) երբեք

10.Երկու հետերոզիգոտ օրգանիզմների խաչասերման դեպքում գենոտիպային հարաբերակցությունը կլինի՝
ա) 3:1
բ) 1:2:1
գ) 1:1
դ) 9:3:3:1

Պատրաստվե՛ք ներկայացնել։
Թեմա․
ա/ Պետություն և քաղաքականություն
բ/ Քաղաքական մշակույթի բաղադրիչներն ու գործառույթները
Հասարակագիտություն, դասագիրք, էջ 127-136
/բլոգային աշխատանք/.

Առաջադրանքներ՝
1․ Որո՞նք են քաղաքական մշակույթի բաղադրիչներն։

Քաղաքական գիտակցություն (գիտելիքներ քաղաքական համակարգի մասին)

Քաղաքական արժեքներ և համոզմունքներ

Քաղաքական վարքագիծ

Քաղաքական վերաբերմունք

2․ Որո՞նք են քաղաքական մշակույթի գործառույթները։

Կրթական (ձևավորում է քաղաքացիական գիտակցություն)

Կարգավորող (ուղղորդում է քաղաքական վարքը)

Միավորող (միավորում է հասարակությանը)

Հաղորդակցական (ապահովում է կապ պետության և քաղաքացիների միջև)

Պատրաստվե՛ք ներկայացնել։
Թեմա․
ա/ Պետության սոցիալական ու տնտեսական քաղաքականությունները
Հասարակագիտություն, դասագիրք, էջ 114-127
/բլոգային աշխատանք/.

Առաջադրանքներ՝
1․ Եթե լինեիք «Էկոնոմիկայի նախարար», ի՞նչ քայլեր կձեռնարկեիք ՀՀ-ի տնտեսությունը արագ զարգացնելու համար։

Զարգացնեի ՏՏ ոլորտը և նոր տեխնոլոգիաները

Աջակցեի փոքր և միջին բիզնեսին

Զարգացնեի գյուղատնտեսությունն ու տուրիզմը

Ներգրավեի օտարերկրյա ներդրումներ

Ստեղծեի նոր աշխատատեղեր

2․ Ի՞նչ քայլերով կարելի է ՀՀ-ում նվազեցնել աղքատության մակարդակը։

Աշխատատեղերի ավելացում

Աշխատավարձերի բարձրացում

Կրթության և մասնագիտական վերապատրաստման զարգացում

Սոցիալական աջակցություն անապահով ընտանիքներին

Պատրաստվե՛ք ներկայացնել։
Թեմա․
ա/ Հայաստանի ֆինանսական համակարգը
Հասարակագիտություն, դասագիրք, էջ 106-113
/բլոգային աշխատանք/.

Թեմա․ Հայաստանի ֆինանսական համակարգը

1․ Ֆինանսական համակարգի կարևոր հասկացությունները

Ֆինանսական համակարգը պետության դրամական հարաբերությունների ամբողջությունն է։

Կարևոր հասկացություններն են՝

Պետական բյուջե – պետության եկամուտների և ծախսերի ծրագիր։

Հարկեր – պարտադիր վճարներ, որոնք քաղաքացիներն ու կազմակերպությունները վճարում են պետությանը։

Բանկային համակարգ – բանկերի և վարկային կազմակերպությունների ամբողջություն։

Դրամավարկային քաղաքականություն – փողի շրջանառության և տոկոսադրույքների կարգավորում։

Կենտրոնական բանկ – ՀՀ-ում դա է Հայաստանի Հանրապետության Կենտրոնական բանկ, որը վերահսկում է ֆինանսական համակարգը։

---

2․ Օտարերկրյա պետությունների դերակատարումը ՀՀ ֆինանսական համակարգում

Օտարերկրյա պետությունները և միջազգային կազմակերպությունները՝

ներդրումներ են կատարում Հայաստանում,

տրամադրում են վարկեր և ֆինանսական աջակցություն,

համագործակցում են բանկային և տնտեսական ոլորտներում։

Դրանք նպաստում են երկրի տնտեսական զարգացմանը, բայց կարող են նաև մեծացնել արտաքին կախվածությունը։

Մխիթար Սեբաստացու ծննդյան 350-ամյակի շրջանակում ուսումնասիրում ենք Մխիթար Աբբահոր կյանքը, գործունեությունը և նրա թողած ժառանգությունը.

Ուսումնասիրության նյութեր՝

Մխիթար Սեբաստացի մեդիափաթեթ

«Մխիթարյան միաբանության հայրերը» նախագիծ

Ժամանակագրություն Մխիթար Սեբաստացու կյանքի և գործունեության

Մխիթար Սեբաստացի (1676–1749) հայ կաթոլիկ հոգևորական, գիտնական և կրթական գործիչ էր։

Նա ծնվել է Սեբաստիայում։ Երիտասարդ տարիքից զբաղվել է կրթությամբ և նպատակ է ունեցել զարգացնել հայ ժողովրդի կրթական ու հոգևոր կյանքը։ 1701 թվականին հիմնադրել է Մխիթարյան միաբանությունը, որի նպատակը հայ լեզվի, մշակույթի և քրիստոնեական հավատքի պահպանումն ու զարգացումն էր։

Հետագայում նա իր միաբանների հետ տեղափոխվել է Իտալիա՝ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզի, որտեղ կազմակերպել է տպարան։ Այստեղ հրատարակվել են բազմաթիվ հայերեն գրքեր, դասագրքեր, բառարաններ և գիտական աշխատություններ։

Մխիթար Սեբաստացին մեծ դեր է ունեցել հայ կրթության, մշակույթի և գրականության զարգացման գործում և համարվում է հայ լուսավորական շարժման կարևոր ներկայացուցիչ։

23.Էլեկտրամագնիսներ:

25. Երկրի մագնիսական դաշտը: Կողմնացույց:

Առաջադրվող հարցեր՝

1. Ի՞նչ եղանակով կարելի է մեծացնել կոճի մագնիսական դաշտը:

Կոճի դաշտը մեծացնելու համար պետք է ավելացնել հոսանքի ուժը, գալարների թիվը կամ դնել երկաթե միջուկ։

2. Ինչո՞ւ կոճի գալարների թիվը մեծացնելիս նրա մագնիսական դաշտն ուժեղանում է:

Քանի որ յուրաքանչյուր գալար ստեղծում է մագնիսական դաշտ, և շատ գալարների դաշտերը գումարվում են։

3. Ինչո՞ւ կոճի ներսում երկաթե միջուկ տեղադրելիս նրա մագնիսական դաշտն ուժեղանում է:

Երկաթը լավ մագնիսացվող նյութ է, ուժեղացնում է ընդհանուր դաշտը։

4. Ո՞ր սարքն են անվանում էլեկտրամագնիս:

Էլեկտրամագնիս է կոչվում հոսանքով աշխատող մագնիսը (կոճ + հոսանք + միջուկ)։

5. Բերեք էլեկտրամագնիսի կիրառության օրինակներ:

Կիրառություն՝ բեռնակիր կռունկներ, զանգեր, ռելեներ, էլեկտրաշարժիչներ։

6. Ի՞նչ կառուցվածք ունի կողմնացույցը:

Կողմնացույցը ունի մագնիսացված սլաք, որը ազատ պտտվում է առանցքի վրա։

7. Ինչպե՞ս են կողմնացույով որոշում հորիզոնի կողմերը:

Սլաքի հյուսիսային ծայրը ցույց է տալիս հյուսիս, հակառակը՝ հարավ։

8. Ինչո՞վ է բացատրվում այն հանգամանքը, որ կողմնացույցի սլաքը Երկրի տվյալ վայրում տեղակայվում է որոշակի ուղղությամբ:

Քանի որ սլաքը դասավորվում է Երկրի մագնիսական դաշտի ուղղությամբ։

9. Որտե՞ղ են տեղակայված Երկրի մագնիսական բևեռները:

Երկրի մագնիսական բևեռները գտնվում են աշխարհագրական բևեռների մոտ։

10. Ինչո՞վ է պայմանավորված մագնիսական շեղման երևույթը:

Մագնիսական շեղումը պայմանավորված է աշխարհագրական և մագնիսական հյուսիսների տարբերությամբ։

11. Ի՞նչ է մագնիսական փոթորիկը և ինչով է այն պայմանավորված:

Մագնիսական փոթորիկը Երկրի դաշտի կտրուկ փոփոխություն է, պայմանավորված Արեգակի ակտիվությամբ։

Փորձ. Մագնիսացած ասեղն ամրացրեք խցանին և դրեք ջրի մակերևույթին: Ինչ տեղի կունենա: Բացատրեք դիտվող երևույթը:

Մագնիսացած ասեղը ջրի վրա կդասավորվի հյուսիս–հարավ ուղղությամբ։
Պատճառը՝ Երկրի մագնիսական դաշտի ազդեցությունն է