Առաջադրանք 1
Խորհրդային Հայաստանը«սոցիալիստական կարգերի» հաստատման ճանապարհին
ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
Նոր տնտեսական քաղաքականություն — 1921թ. ընդունված քաղաքականություն, որը թույլ տվեց մասնավոր փոքր բիզնես ու շուկայի տարրեր՝ տնտեսությունը վերականգնելու համար։
Վ. Լենին — ԽՍՀՄ հիմնադիրն ու առաջնորդը, ՆԷՊ-ի նախաձեռնողը:
Ի. Ստալին — ԽՍՀՄ ղեկավար, իրականացրեց արդյունաբերացում և կոլեկտիվացում։
սոցիալիստական հասարակություն — հասարակություն, որտեղ սեփականությունը պետական է, իսկ արտադրությունը՝ կենտրոնացված։
Արդյունաբերացում (Ինդուստրացում) — ծանր արդյունաբերության արագ զարգացում։
կուլակ-հարուստ գյուղացի, որը դեմ էր կոլեկտիվացմանը։
ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ինչպե՞ս իրականացվեցին նէպը,
արդյունաբերացումը և գյուղատնտեսության կոլեկտիվացումը: Ի՞նչ հիմական ուղղություններով արդյունաբերացվեց Հայաստանը:
ՆԷՊ-ը իրականացվեց շուկայի սահմանափակ ազատությամբ։
Արդյունաբերացումը՝ գործարանների և էլեկտրակայանների կառուցմամբ։
Կոլեկտիվացումը՝ գյուղացիական տնտեսությունների միավորմամբ կոլխոզների։
Հայաստանում զարգացան էներգետիկա, քիմիական և թեթև արդյունաբերությունը։
բ. Բացատրի՛ր: Ի՞նչ գաղափարաքաղաքական հիմքերով էին պայմանավորված նէպի, ապա արդյունաբերացման ու կոլեկտիվացման քաղաքականությունը: Ի՞նչ պատճառահետևանքային կապեր
կառանձնացնես:
ՆԷՊ-ը կիրառվեց տնտեսությունը փրկելու համար։
Արդյունաբերացումը և կոլեկտիվացումը նպատակ ունեին արագ կառուցել սոցիալիզմ։
Պատճառը թույլ տնտեսություն, հետևանք՝ արագ, բայց կոշտ զարգացում։
գ. Վերլուծի՛ր: Ի՞նչ դրական և բացասական հետևանքներ ունեցավ արդյունաբերացումը հայերի ու Հայաստանի համար: Արդյոք քիմիական արդյունաբերության զարգացմամբ աշխատատեղերի ավելացումը Հայաստանի ու հայերի կենսական շահերի
տեսանկյունից արդարացվա՞ծ էր: Արդյոք Հայաստանի ջրային ռեսուրսների անխնա օգտագործումը բխո՞ւմ էր մեր երկրի ապագայի շահերից:
Դրական՝ աշխատատեղեր, քաղաքների զարգացում։
Բացասական՝ բնապահպանական վնաս, ռեսուրսների վատնում։
Քիմիական արդյունաբերությունը մասամբ օգտակար էր, բայց ռիսկային։
Ջրային ռեսուրսների անխնա օգտագործումը չէր բխում երկրի ապագայից։
Ա2 ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցավ կոլեկտիվացումը գյուղատնտեսության վրա:
Կոլեկտիվացումը նվազեցրեց գյուղատնտեսության արդյունավետությունը և վնասեց գյուղացուն։
2. Ընդհանրացո՛ւ: Արդյոք արդյունաբերական ձեռնարկությունների քանակի ավելացումը բավարար
պայմա՞ն է զարգացած տնտեսություն ունենալու
հարցում: Ի՞նչ ազդեցություն ունեն տեխնոլոգիաները մրցունակ արտադրանք շուկա հանելու գործում:
Միայն գործարանների քանակը բավարար չէ։
Տեխնոլոգիաներն ապահովում են որակ և մրցունակ արտադրանք։
3. Գնահատի՛ր։ Ինչո՞վ է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ հարևան Թուրքիան և Պարսկաստանը
մինչև առաջին աշխարհամարտը ունեին ավելի թույլ
զարգացած արդյունաբերություն և գյուղատնտեսություն, իսկ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո նրանք զարգացման ավելի բարձր աստիճանի
վրա են գտնվում: Ինչու՞ ենք մենք անհանգստանում
թուրքական գյուղատնտեսական ապրանքների,
տեքստիլ և այլ արտադրանքի՝ Հայաստանում լայնորեն տարածվելուց:
Թուրքիան ու Պարսկաստանը զարգացան շուկայական տնտեսության շնորհիվ։
Մենք անհանգստանում ենք, քանի որ նրանց արտադրանքը էժան ու մրցունակ է մեր շուկայում։
Առաջադրանք 2
Կուսակցական մենիշխանության հաստատումն ու բռնությունների քաղաքականությունը Հայաստանում 1920-1930-ական թթ.
ԱՆՈՒՆՆԵՐ ԵՎ ՀԱՍԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ
Բացատրի՛ր և բնութագրի՛ր
Ի. Ստալին — ԽՍՀՄ ղեկավար, հաստատեց կուսակցական մենիշխանություն և զանգվածային բռնություններ։
Լև Տրոցկի — բոլշևիկ հեղափոխական, Ստալինի հակառակորդ, հետապնդվեց։
տրոցկիստ — Տրոցկիի գաղափարների կողմնակից, համարվում էր «ժողովրդի թշնամի»։
Ե. Չարենց — մեծ հայ բանաստեղծ, զոհ գնաց քաղաքական հալածանքների։
Ա. Բակունց — հայ գրող, ձերբակալվեց և զոհվեց բռնություններին։
Զ. Եսայան — հայ գրողուհի, հետապնդվեց խորհրդային իշխանության կողմից։
Անաստվածական (աթեիստական) — կրոնը մերժող գաղափարախոսություն։
Դաշնակցություն — հայ ազգային քաղաքական կուսակցություն, արգելվեց խորհրդային իշխանության կողմից։
Հնչակյան կուսակցություն — սոցիալիստական հայ կուսակցություն, հետագայում ենթարկվեց ճնշումների։
եկեղեցի — կրոնական կառույց, որը վերահսկվեց ու հալածվեց պետության կողմից։
Խորեն Մուրադբեկյան — Հայկական ԽՍՀ ղեկավար, մասնակցեց հակաեկեղեցական քաղաքականությանը։
ՀԻՄՆԱԿԱՆ
ԳԱՂԱՓԱՐՆԵՐ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ փուլերով ու հաջորդականությամբ և ինչպե՞ս են իրականացվում քաղաքական
հալածանքներն ու բռնությունները:
Սկզբում՝ քաղաքական հակառակորդների մեկուսացում,
ապա՝ ձերբակալություններ,
դատավարություններ,
աքսորներ ու գնդակահարություններ։
բ. Բացատրի՛ր: Ինչու՞, ի՞նչ նպատակով են իրականացվում բռնությունները հասարակության տարբեր
շերտերի ու կառույցների նկատմամբ:
Բռնությունները նպատակ ունեին վերացնել դիմադրությունը, վախի միջոցով վերահսկել հասարակությունը և ամրապնդել իշխանությունը։
գ. Վերլուծի՛ր: Ինչու՞ են բոլշևիկները թիրախավորում
եկեղեցին և ինչո՞ւ հայ բոլշևիկները Գ. Հարությունյանի գլխավորությամբ նման որոշում ընդունեցին:
Բոլշևիկները թիրախավորեցին եկեղեցին, քանի որ այն ուներ մեծ հեղինակություն ժողովրդի մեջ։
Հայ բոլշևիկները, Գ. Հարությունյանի գլխավորությամբ, ենթարկվեցին կենտրոնական իշխանության ճնշմանը։
Ա2 ՔՆՆԱԴԱՏԱԿԱՆ
ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆ
1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ ազդեցություն ունեցան քաղաքական հալածանքները հայերի գենոֆոնդի և հանրային տրամադրությունների վրա:
Հալածանքները խաթարեցին հայերի գենոֆոնդը և ստեղծեցին վախ ու անվստահություն հասարակությունում։
2. Ընդհանրացո՛ւ: Ի՞նչ կապ ունեին հայերի դարավոր
իղձերն ու նպատակները համաշխարհային հեղափոխության, ռուս ազգի և բոլշևիկների մղումերի
հետ:
Հայերի ազգային նպատակները չէին համընկնում բոլշևիկների համաշխարհային հեղափոխության գաղափարի հետ։
3. Գնահատի՛ր։ Արդյոք իրատեսակա՞ն էր համաշխարհային հեղափոխությունը, և արդյոք արդարացում ունեի՞ն քաղաքական բռնությունները
Համաշխարհային հեղափոխությունը իրատեսական չէր, իսկ քաղաքական բռնությունները չունեին բարոյական արդարացում։
Ալեքս Մելիքյանի բլոգ 