Փետրվարի 22-28, հաշվետվություն, 9-րդ դաս.

I. Հայ ժողովուրդը XX դարի սկզբին. Հայոց ցեղասպանություն

1․Ներկայացրո՛ւ Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ձևավորման պատճառները և փուլերը։

Օսմանյան կայսրության ճգնաժամը, պանթյուրքիզմը և հայերի ինքնավարության ձգտումը բերեցին ցեղասպանության քաղաքականությանը։
Փուլեր՝ 1890-ականների ջարդեր, 1909 Ադանա, 1915–1923 համատարած բնաջնջում։

2.Բնութագրի՛ր երիտթուրքերի գաղափարախոսությունը և բացատրի՛ր դրա ազդեցությունը հայ ժողովրդի ճակատագրի վրա։

Ազգայնական և պանթյուրքական գաղափարներ։ Նպատակ՝ ստեղծել միատարր թուրքական պետություն, ինչը հանգեցրեց հայերի ոչնչացմանը։

3.Վերլուծի՛ր Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը հայ ժողովրդի վիճակի վրա։

Առաջին համաշխարհային պատերազմի ազդեցությունը
ստեղծեց քաոս և հնարավորություն՝ հայերին մեղադրելու և զանգվածաբար տեղահանելու։

4.Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության իրականացման հիմնական մեխանիզմները և կազմակերպիչներին։

Զանգվածային տեղահանություն, մահվան երթեր, կոտորածներ։
Կազմակերպիչներ՝ Թալեաթ փաշա, Էնվեր փաշա, Ջեմալ փաշա։

5.Բացատրի՛ր ինչու է Հայոց ցեղասպանությունը համարվում մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություն։

Պետական մակարդակով ծրագրված ամբողջ ժողովրդի ոչնչացում։

6.Վերլուծի՛ր Հայոց ցեղասպանության ժողովրդագրական, տարածքային և մշակութային հետևանքները։

Մոտ մեկ ու կես միլիոն զոհ, Արևմտյան Հայաստանի կորուստ, մշակութային ժառանգության ոչնչացում։

7.Գնահատի՛ր հայ եկեղեցու և օտարերկրյա միսիոներների դերակատարությունը ցեղասպանության տարիներին։

Հայ եկեղեցին աջակցեց և փրկեց բազմաթիվ մարդկանց, օտար միսիոներները օգնեցին և արձանագրեցին կատարվածը։

8.Ներկայացրո՛ւ Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի հիմնական փուլերը։

1965 թվականից սկսվեց ճանաչման ակտիվ գործընթացը, բազմաթիվ երկրներ ընդունել են ցեղասպանության փաստը։

II. Մայիսյան հերոսամարտեր և անկախ պետականության վերականգնում

1.Ներկայացրո՛ւ Սարդարապատի, Բաշ Ապարանի և Ղարաքիլիսայի հերոսամարտերի պատճառներն ու նշանակությունը։

Սարդարապատ, Բաշ Ապարան, Ղարաքիլիսա՝ թուրքական առաջխաղացումը կասեցնելու համար։ Փրկեցին հայ ժողովրդին։

2.Վերլուծի՛ր Մայիսյան հերոսամարտերի պատմական դերը հայկական պետականության վերականգնման գործում։

Այս հաղթանակները հնարավորություն տվեցին 1918 թ. մայիսի 28-ին հռչակել Հայաստանի անկախությունը։

3.Բնութագրի՛ր հայկական քաղաքական ուժերի գործունեությունը 1917–1918 թթ. շրջանում։

Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը գլխավոր դեր ուներ, ստեղծվեցին ազգային խորհուրդներ։

4.Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Առաջին Հանրապետության հռչակման ներքին և արտաքին նախադրյալները։

Ռուսաստանի կայսրության փլուզում, թուրքական վտանգ, ազգային ինքնապաշտպանություն։

III. Հայաստանի Առաջին Հանրապետություն (1918–1920)

1.Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի Հանրապետության պետական կառավարման համակարգը և իշխանության մարմինները։

Խորհրդարանական հանրապետություն՝ վարչապետով և կառավարությամբ։

2.Բնութագրի՛ր Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական դրությունը և դրա հիմնական խնդիրները։

Սով, գաղթականների մեծ հոսք, համաճարակներ, տնտեսական ծանր դրություն։

3.Վերլուծի՛ր Հայոց եկեղեցու դիրքն ու դերակատարությունը Հանրապետության շրջանում։

Ազգային համախմբում և բարեգործական գործունեություն։

4.Ներկայացրո՛ւ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները 1918–1920 թթ.։

Հարաբերություններ Անտանտի պետությունների հետ, տարածքային հարցերի լուծման փորձեր։

5.Բացատրի՛ր Բաթումի պայմանագրի ստորագրման պատճառները և գնահատի՛ր դրա հետևանքները Հայաստանի համար։

Հայաստանը ճանաչվեց անկախ, սակայն տարածքը սահմանափակվեց։

6.Վերլուծի՛ր Հայաստանի հարաբերությունները Վրաստանի և Ադրբեջանի հետ՝ տարածքային վեճերի համատեքստում։

Նախատեսում էր մեծ Հայաստանի ստեղծում, սակայն գործնականում չիրականացվեց։

7.Ներկայացրո՛ւ Հայկական հարցի քննարկումը Փարիզի խաղաղության խորհրդաժողովում։

Հայաստանը կորցրեց տարածքներ և սահմանափակվեց բանակը։

8.Բնութագրի՛ր Պողոս Նուբարի գործունեությունը հայկական դիվանագիտության շրջանակում։

Ներքին քաղաքական ճգնաժամ, պատերազմներ, խորհրդային ներխուժում։

9.Վերլուծի՛ր Սևրի պայմանագրի նշանակությունը հայկական պետականության և Հայկական հարցի տեսանկյունից։

Ճանաչում էր Հայաստանի անկախությունը և նախատեսում մեծ տարածքներ, բայց չիրականացվեց։

10.Բացատրի՛ր բոլշևիկյան Ռուսաստանի և Մուստաֆա Քեմալի կառավարության քաղաքական նպատակները Հայաստանի նկատմամբ։

Ռուսաստան՝ խորհրդայնացնել Հայաստան։
Քեմալ՝ վերացնել Սևրը և պահել տարածքները։

11.Վերլուծի՛ր Հայաստանի Հանրապետության անկման ներքին և արտաքին պատճառները։

Ներքին՝ սով, ճգնաժամ, թույլ բանակ։
Արտաքին՝ թուրքական պատերազմ և խորհրդային ներխուժում։

IV. Քաղաքական ուժեր և հասարակական գործընթացներ

1.Բնութագրի՛ր ՀՅԴ-ի և ՀԺԿ-ի քաղաքական ծրագրերը և գործունեությունը Հանրապետության շրջանում։

ՀՅԴ՝ իշխող, ազգային։
ՀԺԿ՝ ընդդիմադիր, լիբերալ։

12.Բացատրի՛ր «բոլշևիկ» և «մենշևիկ» հասկացությունները և դրանց ազդեցությունը տարածաշրջանային քաղաքականության վրա։

Բոլշևիկ՝ հեղափոխական, խորհրդային իշխանություն։
Մենշևիկ՝ չափավոր սոցիալիստ։

3.Վերլուծի՛ր Արմենկոմի դերը Հայաստանի խորհրդայնացման գործընթացում։

Կազմակերպեց Հայաստանի խորհրդայնացումը։

4.Ներկայացրո՛ւ 1920 թ. ներքաղաքական ճգնաժամի հիմնական դրսևորումները։

Դժգոհություն, տնտեսական ծանր վիճակ, պատերազմ։

V. Պայմանագրեր և պետականության ճակատագիր

1.Համեմատե՛ք Բաթումի և Սևրի պայմանագրերը՝ դրանց տարածքային, քաղաքական և իրավական հետևանքների տեսանկյունից։

Բաթում։ փոքր տարածք, ծանր պայմաններ։ Սևր։ մեծ Հայաստան (չիրականացավ)։

2.Վերլուծի՛ր Ալեքսանդրապոլի պայմանագրի ստորագրման հանգամանքներն ու դրա ազդեցությունը հայկական պետականության վրա։

տարածքային կորուստներ։

3.Գնահատի՛ր 1918–1920 թթ. պետականաշինական փորձը՝ որպես հետագա անկախության գաղափարական և քաղաքական հիմք։

վերջնական սահմաններ Թուրքիայի հետ։

1. .Բրեստ-Լիտովսկի հաշտության պայմանագիր 1918 թ. մարտի 3

Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քառյակ դաշինքի երկրների միջև։

Ռուսական զորքերը դուրս էին բերվում Կովկասից։

Կարսը, Արդահանը և Բաթումը վերադարձվում էին Օսմանյան կայսրությանը։

2.Բաթումի պայմանագիր (1918 թ. հունիսի 4)

Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Օսմանյան կայսրության միջև։

Հայաստանը ճանաչվում էր որպես անկախ պետություն,

Սակայն տարածքը կրճատվում էր մինչև շուրջ 12 հազ. քառ. կմ,

Օսմանյան կայսրությունը ստանում էր լայն ռազմական և տնտեսական արտոնություններ։

3.Մուդրոսի զինադադար1918 թ. հոկտեմբերի 30

Կնքվեց Անտանտի և Օսմանյան կայսրության միջև։

Օսմանյան զորքերը դուրս էին բերվում Անդրկովկասից։

Ստեղծեց նոր քաղաքական իրավիճակ տարածաշրջանում։

4. Սևրի պայմանագիր (1920 թ. օգոստոսի 10)

Կնքվեց Անտանտի պետությունների և Օսմանյան կայսրության միջև։

Նախատեսում էր «Միացյալ և Անկախ Հայաստան» ստեղծում,

Վիլսոնի իրավարար վճռով Հայաստանին պետք է միացվեին Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի նահանգները,

Սակայն պայմանագիրը գործնականում չիրականացվեց։

5.Ալեքսանդրապոլի պայմանագիր (1920 թ. դեկտեմբերի 2)

Կնքվեց Հայաստանի Հանրապետության և Քեմալական Թուրքիայի միջև։

Հայաստանը հրաժարվում էր Սևրի պայմանագրից,

Զրկվում էր զգալի տարածքներից,

Սահմանափակվում էր հայկական բանակը։

6. Մոսկվայի պայմանագիր (1921 թ. մարտի 16)

Կնքվեց Խորհրդային Ռուսաստանի և Քեմալական Թուրքիայի միջև։

Նախանշվեց հայ-թուրքական սահմանը,

Կարսը և Սուրմալուն անցան Թուրքիային,

Նախատեսվեց Նախիջևանի ինքնավարություն Ադրբեջանի կազմում։

5. Կարսի պայմանագիր (1921 թ. հոկտեմբերի 13)

Կնքվեց Թուրքիայի և խորհրդային հանրապետությունների (Հայաստան, Ադրբեջան, Վրաստան) միջև։

Վերահաստատեց Մոսկվայի պայմանագրի սահմանները,

Վերջնականորեն ամրագրեց հայ-թուրքական սահմանը։

Ալեքս Մելիքյանի բլոգ