Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում

1 Ի՞նչ է աղը: Ինչպե՞ս է այն սովորաբար առաջանում:

թթվի և հիմքի ռեակցիայից առաջացած միացություն:

2 Ի՞նչ է ատոմը:

նյութի ամենափոքր մասնիկը

3 Ո՞րն է ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր: 

Կերակրային Աղը

4 Ի՞նչ տարբերություն կա չեզոք, թթու և հիմնային աղերի միջև 

Չեզոք աղ – ոչ թթու, ոչ հիմք (օր. NaCl)

Թթվային աղ – լուծույթը թթվային է (օր. NH₄Cl)

Հիմնային աղ – լուծույթը հիմնական է (օր. NaHCO₃)

5 Ինչպե՞ս է կոչվում այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը:

Հիդրոլիզ

6 Ասա հետևյալ հիդրօքսիդների բանաձևերը.ա) նատրիումի հիդրօքսիդ բ) կալցիումի հիդրօքսիդ գ) երկաթ(III)-ի հիդրօքսիդ

NaOH, Ca(OH)₂, Fe(OH)₃

7 Թվարկե՛ք  քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները: 

Նոր նյութ, էներգիայի փոխանակում, զանգվածի պահպանում

8 Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։

Նյութը այն է ինչից կազմված են բոլոր մարմինները։

Մարմինը նյութից կազմված առարկան։

9 Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։

գույն, հոտ, համ, խտություն, լուծելիություն, սառեցման/կիզման աստիճան, էլեկտրահաղորդականություն

10 Թթուների բաղադրության մեջ պարտադիր ի՞նչ տարր կա։

Հիդրոգեն (H)

11 Ի՞նչ է օքսիդը։

Միացություն, որը պարունակում է թթվածին

12 Ո՞րն է մետաղական օքսիդի օրինակ։

Կալցիումի օքսիդ (CaO), Նատրիումի օքսիդ (Na₂O), Մագնեզիումի օքսիդ (MgO), Երկաթի(III) օքսիդ (Fe₂O₃), Ածխաթթու մագնեզիումի օքսիդ (ZnO)

13. Ո՞րն է ոչ մետաղական օքսիդի օրինակ։

հիդրոգենի օքսիդը (H₂O), ածխաթթու գազի օքսիդը (CO₂)

14 Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ օքսիդներ։

Տարրը միացնելով թթվածնին։

15 Թվարկե՛ք ալկալիներին բնորոշ մեկ ֆիզիկական հատկություն։

Ջրում լավ լուծվող են

Թեմաներ

Աղեր

Օքսիդացման աստիճան

Վալենտականություն

Հարցեր.

1.Ի՞նչ է աղը: Ինչպե՞ս է այն սովորաբար առաջանում:

Մետաղի և թթվի մնացորդի միացություն։ Ստացվում է թթու + հիմք ռեակցիայից։

2.Ո՞րն է ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր: Ի՞նչն է դրա քիմիական բանաձևը, և ի՞նչ դեր ունի այն մարդու օրգանիզմում:

NaCl — կերակրի աղ։ Օգտակար է նյարդերի, ջրի հավասարակշռության համար։

3.Ի՞նչ տարբերություն կա չեզոք, թթու և հիմնային աղերի միջև (օրինակներով): Ինչո՞վ է դա պայմանավորված:

Չեզոք՝ ուժեղ թթու + ուժեղ հիմք (NaCl)

Թթու աղ՝ մեջը H կա (NaHSO₄)

Հիմնային աղ՝ մեջը OH կա (Mg(OH)Cl)

4.Ինչպե՞ս է կոչվում այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը:

Հիդրոլիզ

5,Ներկայացրե՛ք աղերի կիրառման երեք տարբեր ոլորտ (բացի սննդից), օրինակ՝ շինարարություն, գյուղատնտեսություն, կամ արդյունաբերություն:

Շինարարություն, գյուղատնտեսություն, արդյունաբերություն։

Փորձարական

1.Եթե դուք լուծեք NaCl աղը (կերակրի աղ) ջրում, լուծույթը կմնա՞ չեզոք, թե՞ pH-ը կփոխվի: Ինչո՞ւ:Բացատրեք դա՝ հիմնվելով սկզբնական թթվի և հիմքի ուժի վրա:

1. Ո՞րն է ցանկացած թթվի կազմի պարտադիր տարրը։ Գրե՛ք դրա քիմիական նշանը։

Ջրածին (H)

2. Ո՞րն է բոլոր հիդրօքսիդների (հիմքերի) բանաձևի պարտադիր մասը։

OH խումբը (հիդրօքսիդային խումբ)

3. Ի՞նչպես ենք դասակարգում թթուները ըստ թթվածնի պարունակության։ Բերե՛ք մեկական օրինակ։

Թթվածին պարունակող թթուներ → օրինակ H₂SO₄

Թթվածին չպարունակող թթուներ → օրինակ HCl

4. Ինչպե՞ս է կոչվում այն հիդրօքսիդը, որը լուծվում է ջրում։

Ալկալի

5. Ի՞նչ գույն է ստանում լակմուսի թուղթը, երբ այն ընկղմում են թթվի լուծույթի մեջ։

Կարմիր

6. Թվարկե՛ք ալկալիներին բնորոշ մեկ ֆիզիկական հատկություն։

Լավ լուծվում են ջրում։

7. Ինչպե՞ս է կոչվում այն նյութերը, որոնք փոխում են իրենց գույնը՝ կախված լուծույթի թթվային կամ հիմնային լինելուց:

Նյութեր, որոնք փոխում են իրենց գույնը՝ կախված լուծույթի թթվայնությունից կամ հիմնայնությունից։

8. Ի՞նչ նյութեր են  առաջանում թթվի և հիմքի փոխազդեցությունից։

Աղ + ջուր

9. Ինչպե՞ս է կոչվում թթվի և հիմքի միջև տեղի ունեցող փոխազդեցությունը։

Նեյտրալիզացում

10. Թթունները փոխազդու՞մ են մետաղների հետ։ Եթե այո, ի՞նչ նյութեր են առաջանում այդ դեպքում։

Այո։ Ստացվում է՝
աղ + ջրածին (H₂)

11.Ի՞նչ է տեղի ունենում անլուծելի հիմքերի հետ, երբ դրանք տաքացնում են (ջերմային քայքայում)։ Ի՞նչ նյութեր են առաջանում:

Ստացվում է՝ օքսիդ + ջուր
(օր․ Cu(OH)₂ → CuO + H₂O)

12. Հնարավո՞ր է արդյոք ստանալ լուծելի հիմք (ալկալի) մետաղի և ջրի փոխազդեցությունից։

Այո։ Ստացվում է լուծելի հիմք (օր․ NaOH, KOH)։

1. Գրիր հետևյալ հիդրօքսիդների բանաձևերը.

ա) նատրիումի հիդրօքսիդ — NaOH
բ) կալցիումի հիդրօքսիդ — Ca(OH)₂
գ) երկաթ(III)-ի հիդրօքսիդ — Fe(OH)₃

2.Դասակարգիր՝ հիմք, թթու,աղ.

Հիմք՝ NaOH, KOH, Cu(OH)₂

Թթու՝ HCl

Աղ՝ աղ չկա

3. Նշիր՝ լուծելի, թե ոչ.

ա) NaOH — լուծելի
բ) Ba(OH)₂ — լուծելի (միջին/խիստ)
գ) Fe(OH)₃ — չլուծելի (փակված/ներհատ)
դ) Al(OH)₃ — հիմնականում չլուծել

4. Գրիր ռեակցիաները.

ա) NaOH + HCl → NaCl + H₂O (համաչափ՝ NaOH + HCl → NaCl + H₂O)
բ) Ca(OH)₂ + CO₂ → CaCO₃ + H₂O
գ) Fe(OH)₃ (տաքացնելիս) → Fe₂O₃ + 3 H₂O (դեհիդրատացում/բացակոյթ)
դ) Al(OH)₃ + 3 HNO₃ → Al(NO₃)₃ + 3 H₂O

Դասարանական.

Աղեր.

1.Ո՞ր նյութերն են կոչվում աղեր:

Պատասխանիր՝ ո՞ր իոններից է կազմված և ինչպե՞ս է ստացվում։

Աղերը բաղկացած են դրական մետաղային իոնից (կատի) և բացասական թթվային իոնից (անին)։ Ստացվում են՝ թթվի և հիմքի միջեւ նեյտրալիզացման (ոչնչացման) ռեակցիայի հետևանքով՝ թթու + հիմք → աղ + ջուր։

2. Ի՞նչ իոններից են կազմված հետևյալ աղերը դիսոցի՛ր։

ա) NaCl — Na⁺ և Cl⁻
բ) CaCO₃ — Ca²⁺ և CO₃²⁻
գ) CuSO₄ — Cu²⁺ և SO₄²⁻
դ) KNO₃ — K⁺ և NO₃⁻

3. Գրի՛ր հետևյալ աղերի բանաձևերը ըստ անվանումների․

ա) Կալցիումի քլորիդ — CaCl₂
բ) Նատրիումի սուլֆատ — Na₂SO₄

4. Կազմե՛ք H2SO4, H2CO3 և H3PO4, թթուներից յուրաքանչյուրի հետ Na, K և Ca մետաղների գոյացրած հնարավոր թթվային աղերի բանաձևերը և անվանե՛ք դրանք:

Հ₂SO₄ (սուլֆատներ):

Na₂SO₄ — նատրիումի սուլֆատ

K₂SO₄ — կալիումի սուլֆատ

CaSO₄ — կալցիումի սուլֆատ

H₂CO₃ (կարբոնատներ):

Na₂CO₃ — նատրիումի կարբոնատ

K₂CO₃ — կալիումի կարբონատ

CaCO₃ — կալցիումի կարբոնատ

H₃PO₄ (ֆոսֆատներ):

Na₃PO₄ — նատրիումի ֆոսֆատ

K₃PO₄ — կալիումի ֆոսֆատ

Ca₃(PO₄)₂ — կալցիումի ֆոսֆատ

5 . Գրի՛ր, ինչ կստացվի, երբ  միմյանց հետ փոխազդեն․

ա) H₂SO₄ + 2 KOH → K₂SO₄ + 2 H₂O
բ) CuO + 2 HCl → CuCl₂ + H₂O
գ) Na₂CO₃ + CaCl₂ → CaCO₃↓ + 2 NaCl (CaCO₃ — նստվածք)

1. Թթուների դիսոցում + օքսիդացման աստիճան

H₂CO₃ → 2H⁺ + CO₃²⁻

C = +4

H₂SiO₃ → 2H⁺ + SiO₃²⁻

Si = +4

HNO₃ → H⁺ + NO₃⁻

N = +5

H₃PO₄ → 3H⁺ + PO₄³⁻

P = +5

HClO₄ → H⁺ + ClO₄⁻

Cl = +7

2. Թթուներին համապատասխանող օքսիդներ

H₃PO₄ → P₂O₅

H₃BO₃ → B₂O₃

HClO → Cl₂O

HMnO₄ → Mn₂O₇

3. Թթվի բանաձև ըստ զանգվածային կազմի

ա) H – 1.59%, N – 22.22%, O – 76.19%

→ HNO₃

բ) H – 3.06%, P – 31.63%, O – 65.31%

→ H₃PO₄

4. Կուտակիչում օգտագործվում է

→ Ծծմբական թթու (H₂SO₄)

5. MgO + HNO₃ հաշվարկ

Ռեակցիա՝

MgO + 2HNO₃ → Mg(NO₃)₂ + H₂O

MgO = 4 գ

M(MgO)=40

n(MgO)=4/40=0.1 մոլ

1 մոլ MgO → 1 մոլ Mg(NO₃)₂

այսինքն՝

n(աղ)=0.1 մոլ

M(Mg(NO₃)₂)=148

m=0.1×148=14.8 գ

Վերջնական պատասխաններ

Դիսոցումներն ու օքսիդացման աստիճանները՝ վերևում Օքսիդներ՝ P₂O₅, B₂O₃, Cl₂O, Mn₂O₇ Թթուներ՝ HNO₃ և H₃PO₄ Կուտակիչ՝ H₂SO₄ Աղ՝ 0.1 մոլ, 14.8 գ

ԹԹՈՒՆԵՐ — ԷՋ 11

1. Գրիր աղաթթվի բանաձևը։

HCl

2. Որ տարրերն են կազմում H₂SO₄-ը։

H, S, O

3. Թթուներում պարտադիր կա՝

Ջրածին (H)

4. Թթուն ջրում տալիս է իոն՝

H⁺

5. Ուժեղ/թույլ թթուներ

ա) HCl – ուժեղ

բ) H₂CO₃ – թույլ

6. Ո՞ր նյութն է թթու

ա) NaOH — ոչ

բ) H₂SO₄ — թթու

գ) CaO — ոչ

7. Թթու + հիմք →

Աղ + ջուր

8. Ազոտական թթվի բանաձևը եւ տեսակը

HNO₃ – բազմատոմյա թթու

9. Թթուների անվանումները

ա) H₂SO₄ → ծծմբական թթու

բ) HNO₃ → ազոտական թթու

գ) H₂CO₃ → ածխաթթու

10. Ուժեղ և թույլ թթուներ

Ուժեղ՝ HCl, H₂SO₄

Թույլ՝ H₂CO₃, H₂S

11. NaOH + HCl →

NaCl + H₂O

12. Zn + H₂SO₄ →

ZnSO₄ + H₂↑

13. CuO + H₂SO₄ →

CuSO₄ + H₂O

14. Քանի գրամ HCl է պետք 5 գ CaO չեզոքացնելու համար

Ռեակցիա՝

CaO + 2HCl → CaCl₂ + H₂O

M(CaO) = 56

n(CaO) = 5/56 = 0.0893 մոլ

Պետք է HCl – 2× ավելի = 0.1786 մոլ

m(HCl) = 0.1786 × 36.5 = 6.5 գ

Պատասխան․ 6.5 գ HCl

ԴԱՍԱՐԱՆՈՒՄ

1. Դիսոցման հավասարումներ և օքսիդացման աստիճաններ

H₂CO₃ → 2H⁺ + CO₃²⁻

C-ի օքսիդացման աստիճանը՝ +4

H₂SiO₃ → 2H⁺ + SiO₃²⁻

Si – +4

HNO₃ → H⁺ + NO₃⁻

N – +5

H₃PO₄ → 3H⁺ + PO₄³⁻

P – +5

HClO₄ → H⁺ + ClO₄⁻

Cl – +7

2. Հետևյալ թթուներին համապատասխան օքսիդները

Օքսիդների ստացման կանոն՝

Թթու = Անhidrիդ + H₂O

H₃PO₄ → P₂O₅

H₃BO₃ → B₂O₃

HClO → Cl₂O

HMnO₄ → Mn₂O₇

3. Գտնել թթվի բանաձևը՝ ըստ զանգվածային բաղադրության

ա) H – 1.59%, N – 22.22%, O – 76.19%

Փորձված հարաբերությունը համապատասխանում է HNO₃-ին։

Պատասխան․ HNO₃

բ) H – 3.06%, P – 31.63%, O – 65.31%

Այս հարաբերությունը համապատասխանում է H₃PO₄-ին։

Պատասխան․ H₃PO₄

4. Ինչ թթու է օգտագործվում ավտոմեքենայի կուտակիչում

Ծծմբական թթու — H₂SO₄

(Տարբերակ 4)

5. 4 գ MgO լուծվել է HNO₃-ում. գտնել ստացված աղի քանակը և զանգվածը

Ռեակցիա՝

MgO + 2HNO₃ → Mg(NO₃)₂ + H₂O

M(MgO) = 40

n(MgO) = 4 / 40 = 0.1 մոլ

MgO-ի 1 մոլից ստացվում է 1 մոլ Mg(NO₃)₂, ուրեմն՝

n(աղ) = 0.1 մոլ

M(Mg(NO₃)₂) = 148 գ/մոլ

m = 0.1 × 148 = 14.8 գ

Պատասխաններ․

Նյութաքանակ՝ 0.1 մոլ

Զանգված՝ 14.8 գ

1.Ի՞նչ է ֆիզիկական մարմինը, ասա՛ տեսակները:

նյութից կազմված առարկան։ Տեսակներ՝ պինդ, հեղուկ, գազային։

2.Ի՞նչ է նյութ: 

ինչից կազմված են բոլոր մարմինները։

3.Ո՞ր նյութերն են կոչվում մաքուր:

կազմված է մեկ տեսակի մասնիկներից։

4.Ո՞ր նյութերն են կոչվում խառնուրդներ:

բաղկացած է երկու կամ ավելի նյութերից։

5.Խառնուրդների ի՞նչ տեսակներ գիտես:

միատեսակ (հոմոգեն), տարբերատեսակ (հետերոգեն)։

6.Ո՞ր երևույթն է կոչվում ֆիզիկական:

նյութի ձևի կամ վիճակի փոփոխություն առանց նոր նյութի առաջացման։

7.Ո՞ր երևույթն է կոչվում  քիմիական:

առաջանում է նոր նյութ։

8.Թվարկի՛ր քիմիական ռեակցիայի հատկանիշները:

գույնի, հոտի փոփոխություն, գազի, տաքության, նստվածքի առաջացում։

9.Թվարկի՛ր քիմիական ռեակցիայի  սկսվելու պայմանները:

ջերմություն, լույս, ճնշում, կատալիզատոր։

10.Ասա՛  նյութի ֆիզիկական հատկությունները:

գույն, հոտ, խտություն, հալման/եռման ջերմաստիճան։

11.Ի՞նչ է ատոմը:

նյութի ամենափոքր մասնիկը

12.Ի՞նչ է քիմիական տարրը:

նույն տեսակի ատոմների ամբողջություն

13.Ո՞ր նութերն են կոչվում պարզ:

մեկ տարրից կազմված նյութ

14.Պարզ նյութերը ի՞նչ տեսակներ գիտես:

մետաղական (Fe, Cu), ոչ մետաղական (O₂, N₂)

15.Ո՞ր նութերն են կոչվում բարդ։

կազմված է տարբեր տարրերից

16.Ի՞նչ է մոլեկուլը:

նյութի փոքրագույն մասնիկ, որը պահպանում է նրա հատկությունները

17.Ի՞նչ է քիմիական բանաձև:

ցույց է տալիս նյութի կազմը և տարրերի հարաբերությունը

18.  Ի՞նչ է  հարաբերական ատոմային զանգվածը(Ar ):

համեմատած հիդրոգենի հետ։

19.  Ի՞նչ է  հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը(Mr):

Ar-ի գումարն է

20.Ի՞նչ է քիմիական կապ, թվարկի՛ր տեսակները:

ատոմների միացման ձև։ Տեսակներ՝ իոնական, կովալենտ, մետաղական։

21.Գրի՛ր հետևյալ տարրերի օքսիդների բանաձևերը․
ա) Նատրիում-Na₂O
բ) Կալցիում-CaO
գ) Ծծումբ-SO₂
դ) Ածխածին-CO₂

22.Նշի՛ր, թե հետևյալ օքսիդներից որը մետաղական է, որը՝ ոչ մետաղական․

CaO, SO₂, Al₂O₃, CO₂

Մետաղական՝ CaO, Al₂O₃
Ոչ մետաղական՝ SO₂, CO₂

Հարցեր, վարժություններ, խնդիրներ

1.Քրոմ մետաղն առաջացնում է երեք օքսիդ, որոնցում ցուցաբերում է 2, 3 և 6 վալենտականություններ: Ներկայացրե՛ք այդ օքսիդների բա-նաձևերը:

CrO, Cr₂O₃, CrO₃

2.Հետևյալ սխեմաներում աստղանիշերը փոխարինե՛ք համապատաս-խան նյութերի բանաձևերով և սխեմաները վերածե՛ք ռեակցիաների հա-վասարումների։
*L2O+LIOH *+*H2SO4
*+ H2O H3BO3
BaO + H₂O*

Li₂O + H₂O = 2LiOH
LiOH + H₂SO₄ = Li₂SO₄ + H₂O
B₂O₃ + H₂O = H₃BO₃
BaO + H₂O = Ba(OH)₂

3.Ազոտական թթվի հետ փոխազդում են հետևյալ շարքերից մեկի նշված օքսիդները.

Fe2O3, CO₂

K₂O, P₂O₅

ZnO, SO3

MgO, CuO

4.Կազմե՛ք S(+6), P(+5), C(+4) տարրերի (փակագծերում նշված են օք-սիդացման աստիճանները) օքսիդների և դրանց համապատասխանող թթուների բանաձևերը:

SO₃ → H₂SO₄
P₂O₅ → H₃PO₄
CO₂ → H₂CO₃

5.Հաշվե՛ք տարրերի զանգվածային բաժինները հետևյալ օքսիդնե-ไทเป MgO, Al2O3, SO2, CO2:

MgO: Mg 60%, O 40%
Al₂O₃: Al 53%, O 47%
SO₂: S 50%, O 50%
CO₂: C 27%, O 73%

6.Որոշ զանգվածով ծծմբի(VI) օքսիդը լուծել են 92 գ ջրում, որի հետևանքով ստացվել է ծծմբական թթվի 100 գ լուծույթ: Որոշե՛ք թթվի զանգվածային բաժինը (%) ստացված լուծույթում:

8%

7.8 գ երկաթի(III) օքսիդը «լուծելու» համար այն մշակել են աղաթթ-վի 10 %-անոց լուծույթով։ Գտե՛ք ծախսված լուծույթի զանգվածը:

110 գ

Հարցեր

1.Ի՞նչ են օքսիդները։
ա) Միացություններ, որոնք պարունակում են թթվածին
բ) Միացություններ, որոնք պարունակում են ջրածին
գ) Միացություններ, որոնք պարունակում են ազոտ

2.Ո՞ր բաղադրությունը օքսիդ է։
ա) H₂O
բ) NaCl
գ) HCl

3.Ո՞ր տարրն է միշտ մտնում օքսիդների բաղադրության մեջ։
ա) Ջրածին
բ) Թթվածին
գ) Ածխածին

4.Ո՞րն է մետաղական օքսիդ։
ա) CuO
բ) SO₂
գ) CO₂

5.Ո՞րն է ոչ մետաղական օքսիդ։
ա) Fe₂O₃
բ) CaO
գ) SO₃

6.Բեր երեք օքսիդի օրինակ։

Na₂O, Cu₂O, As₂O₃

7.Ինչ տարբերություն կա մետաղական և ոչ մետաղական օքսիդների միջև։

Մետաղական օքսիդ ջրին միանալիս հիմք է դառնում,
ոչ մետաղական օքսիդ ջրին միանալիս թթու է դառնում:

8.Ինչ նյութեր են առաջանում, երբ մետաղը միանում է թթվածնին։

մետաղային օքսիդ

9.Ինչպես կարելի է ստանալ օքսիդ։

Տարրը միացնելով թթվածնին։

10.Ինչ է լինում, երբ օքսիդը միանում է ջրին

թթու կամ հիմք։

Առաջին մակարդակ-կրկնություն 

1.   Ո՞ր  շարքում   են  գրված  միայն  ֆիզիկական մարմիններ.

    1 )  քանոն, ապակի, գիրք, մեխ, ալյումին, ազոտ

    2)  սեղան, համակարգիչ, տետր, վարդ, մատանի

    3)  երկաթ, ֆոսֆոր, բաժակ,  գրիչ, թթվածին

    4)  պղինձ, ջուր,  սոդա,  արծաթ, ոսկի, ջրածին

2.Ո՞ր  շարքում  են  նյութերը  ներկայացված  ըստ մարդու  օրգանիզմում  դրանց      

             զանգվածային   բաժնի  նվազման.

             զանգվածային   բաժնի  նվազման .

1)     ածխաջրեր, ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր

2)      սպիտակուցներ, ջուր, ճարպեր, ածխաջրեր

3)      սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ջուր, ճարպեր

4)      ջուր, սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր

3. Ո՞ր  շարքում  են  չվերականգնվող  բնական պաշարների  անվանումները.

      1)   բնական  գազ, անտառային  ծածկույթ, օդ, ջուր

      2)  մաքուր  ջուր, բերրի  հող, նավթ, ածուխ

      3)  բույսեր, կենդանիներ, մետաղներ, օդ

      4)  մետաղներ, բնական  գազ, ածուխ, նավթ

4. Քանի՞  նյութ  է  ներկայացված  հետևյալ բառակապակցություններում. 

   ջրի  կաթիլ,  պղնձե  թաս,  ալյումինե կաթսա, ռետինե գնդակ, պղնձե  կուժ, սառցե  դղյակ.

   1)  3                                         2)  6                                           3)  4                                        4)  5

5. Նշվածներից  ո՞ր  շարքում   են   գրված  միայն   օրգանական   նյութեր.

           1)  ջուր, թթվածին, կավիճ, սպիրտ, ճարպ, քլոր

           2)  կերակրի աղ, սպիտակուց, ճարպ, ազոտ, մեթան

           3)  սախարոզ, քացախաթթու, գլյուկոզ, սպիրտ, օսլա

           4) սոդա, ջուր, ածխաթթու գազ, բենզոլ, ացետոն, օզոն

6. Ո՞ր  շարքում  են  գրված  միայն  պարզ  նյութեր.

         1)  ջուր, ալմաստ, ամոնիակ, օքսիդ, աղ

         2)  ծծումբ, ֆոսֆոր, սոդա, ազոտ, թթու, հիմք

         3)  թթվածին, ալմաստ,  օզոն, ֆուլերեն, ֆոսֆոր

         4)  երկաթ,  ավազ,  դոլոմիտ, գրաֆիտ, մարմար

7. Քանի՞   քիմիական  տարր  է  առաջացնում հետևյալ  պարզ  նյութերը`   թթվածին,  կարբին, սև ֆոսֆոր, օզոն, ալմաստ, կարմիր  ֆոսֆոր, ֆուլերեն, գրաֆիտ, սպիտակ   ֆոսֆոր.   

     1)  6                                   2)  3                                 3)  4                                      4)  5

8. Քանի՞  բարդ  նյութ  է  գրված`  ջրածին,  թթու,  գլյուկոզ, ազոտ,  կաուչուկ,  հիմք, սախարոզ,  ալմաստ,  օսլա,  օքսիդ, երկաթ, ածխաթթու գազ,  աղ,  բութան, օզոն.  

      1) 5                                  2)   7                                 3)   9                                  4)   10

9. Ո՞ր շարքում  են  գրված  միայն  բարդ  նյութերի բանաձևեր.

   1)   Al, HCl,  Cu, Na2SO4                                                3)  H2O, N2, MgO,  Ni, 

   2)   AgBr, H2, CaCO3, P4                                                4)  NaOH, CO2, NH3, CuSO4

1. Հաշվի՛ր վերջին շարքի բոլոր բարդ նյութերի Mr-ները:

Հարցեր. 

1.Ո՞ր երևույթն է կոչվում ֆիզիկական,բերել օրինակներ։

Երբ նյութի բաղադրությունը չի փոխվում։ Օրինակ՝ ջրի հալում, ապակու կոտրում, գոլորշիացում։

2.Ո՞ր երևույթն է կոչվում քիմիական,բերել օրինակներ։

Երբ առաջանում է նոր նյութ։
Օրինակ՝ երկաթի ժանգոտում, փայտի այրում, հացի թթխմորում։

 3.Թվարկե՛ք  քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:   

Գույնի փոփոխություն, Հոտի առաջացում, Գազի արտազատում, Լույս կամ ջերմության արտազատում, Նստվածք առաջանալ:

4.Ի՞նչ  բնագիտական գիտություններ գիտեք։

Քիմիա, ֆիզիկա, Կենսաբանություն:

5.Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։

Նյութ՝ այն, ինչից կազմված է ամեն ինչ։

Մարմին՝ առանձին առարկա (օրինակ՝ գիրք, բաժակ)։

6.Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։

Գույն, հոտ, համ, խտություն, հալման ջերմաստիճան, եռման ջերմաստիճան, կարծրություն։

7.Ի՞նչ գիտես նյութի քիմիական հատկությունների մասին։

Նյութի ունակությունը փոխվել նոր նյութի՝ ռեակցիայի ընթացքում (օր. մետաղի ռեակցիա թթվի հետ, այրում)։

8.Ո՞ր նյութերն են կոչվում մաքուր։

Կազմված են միայն մեկ տեսակ մասնիկից։
Օրինակ՝ թթվածին (O₂), ջուր (H₂O)։

9.Ո՞ր նյութերն են կոչվում խառնուրդներ։

Կազմված են մի քանի տարբեր նյութերից։
Օրինակ՝ օդ, աղաջուր։