Մի արքա էր ապրում, ում համար անտանելի էր այն միտքը, որ ինչ-որ մեկը կարող է իրենից ավելի հզոր լինել: Մի անգամ նա կանչեց իր նախարարներին ու հարցրեց նրանց.
— Ո՞վ է ավելի հզոր՝ ե՞ս, թե՞ Աստված: Նախարարները վախից դողացին ու մտածելու ժամանակ խնդրեցին: Նրանք բոլորն էլ երիտասարդ չէին, ու ոչ ոք չէր ուզում ենթարկվել հալածանքների: Բայց նրանք արժանավոր մարդիկ էին ու չէին ցանկանում ստել:
— Թողեք այդ գործը ինձ, ես կգտնեմ, թե ինչ պատասխանեմ գերագույնին,- ասաց ամենատարեց նախարարը:
Հաջորդ օրը հավաքվել էր ողջ արքունիքը: Եկել էր տարեց նախարարը: Նա խոնարհվեց արքայի առաջ ու հայտարարեց.
— Օ՜, տիրակալ, դու, անկասկած, ավելի հզոր ես, քան Աստված:
Արքան ոլորեց իր երկար բեղերն ու հպարտորեն բարձրացրեց գլուխը: Իսկ ծերունին շարունակեց.
— Դու ավելի հզոր ես, որովհետև կարող ես բոլորիս արտաքսել քո թագավորությունից, իսկ Աստված չի կարող, որովհետև նրա թագավորությունն ամենուր է, և այնտեղից ոչ մի տեղ չես գնա:
Իմ միտքը․ չի կարելի Աստծո և նրա թագավորության մասին նման ձևով խոսալ։ Աստված ամենից էլ հզոր է, բայց նա մեզ սիրում է, մահացել է խաչի վրա մեր մեղքերի համար և հայրություն է առել, դարձրեել է մարդ։
Արժեք
Մի մարդ սիրում էր գուշակել տառային հապավումները: Մի օր նա գնաց ուսուցչին տեսնելու և հպարտությամբ պատմեց իր որոնումների մասին: Ուսուցիչն ասաց.
-Լավ: Գնա տուն և կռահիր ԱԲՈՄՆՉ հապավման թաքնված իմաստը: Մարդը երկար փորձում էր կռահել, թե ինչ է նշանակում այդ հապավումը: Երբ նա հետ վերադարձավ` ուսուցիչը մահացել էր:
-Այժմ ես երբեք չեմ կարող ճշմարտությունն իմանալ,- հառաչեց մարդը: Այդ պահին հայտնվեց ուսուցչի ավագ աշակերտը: Նա ասաց.
— Եթե դու վշտացել ես, որ չես կարող գտնել, թե ինչ է նշանակում ԱԲՈՄՆՉ հապավումը, ես այն կբացեմ: Այն այսպես է հնչում. «Այս բառերը ոչ մի նշանակություն չունեն»:
-Ինչո՞ւ էին ինձ այդպիսի հիմար առաջադրանք տվել, — բղավեց տարակուսած մարդը:
-Եթե քեզ մոտ է գալիս ավանակը, դու նրան կաղամբ ես տալիս: Դա նրա սնունդն է ու կապ չունի, թե նա ինչպես է այն անվանում: Ավանակները հավանաբար, մտածում են, որ կարևոր բան են անում, բայց նրանք պարզապես կաղամբ են ուտում:
Իմ միտքը․ Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ ոչ ամեն ինչ ունի իմաստ։ Մարդիկ հաճախ փնտրում են այն, որտեղ պարզապես չկա։ Մեր կյանքում էլ հաճախ պետք է ընդունենք պարզ իրականությունը, ինչպես ավանակը կաղամբը ուտում է առանց հարցնելու։
Աշխարհը և մենք
Շատ վաղուց մի արքա կառուցեց պալատ, որի բոլոր պատերը, հատակը և առաստաղը հայելուց էին: Այնպես պատահեց, որ պալատ մտավ մի շուն: Իր շուրջը նայելով՝ նա տեսավ բազմաթիվ շներ: Լինելով շատ խելացի և զգուշավոր՝ համենայն դեպս ատամ ցույց տվեց, որպեսզի իրեն պաշտպանի այդ միլիոնավոր շներից և վախեցնի նրանց: Ի պատասխան նրան՝ բոլոր շները անմիջապես իրենք էլ ատամ ցույց տվեցին: Շունը կամացուկ հաչեց: Մյուսները սպառնալիքով պատասխանեցին նրան (պալատում արձագանք կար): Հիմա շունը հաստատ համոզված էր, որ իր կյանքը վտանգված է, և սկսեց բարձր հաչել: Սակայն երբ նա հաչում էր, հայելիների միջի շները նրան պատասխանում էին հուսահատ հաչոցով: Եվ որքան շատ էր նա հաչում, այնքան բարձր էին նրանք պատասխանում, ինչպես թվում էր խեղճ շանը: Առավոտյան շանը գտան սատկած: Սակայն նա պալատում միայնակ էր եղել: Ոչ ոք չէր կռվել նրա հետ, որովհետև պալատը դատարկ էր: Ուղղակի նա տեսել էր ինքն իրեն բազմաթիվ հայելիների մեջ և վախեցել: Եվ երբ նա սկսել էր կռվել, հայելիների միջի արտացոլանքները պայքարի մեջ էին մտել: Նա սատկել էր իր միլիոնավոր սեփական արտացոլանքների հետ պայքարում:
Իմ միտքը․ Շունը սարսափել է իր սեփական արտացոլումներից ու ոչ մի իրական վտանգ չէր եղել։ Դա ինձ հիշեցրեց, որ հաճախ մենք ինքներս մեզի համար ստեղծում ենք ամենադժվար ու վտանգավոր «թշնամիներին»։ Մարդիկ շատ ժամանակ վախենում են իրոք գոյություն չունեցող խնդիրներից։
1.Կհանդիպես նրան բայց հաջողություն չեմ ակնկալում: Ուսին մնացել է խոռոչաձև սպի իսկ հոգում չսպիացող մի ցավ: Մեքենան դղրդյունով անցավ քարե նեղ կամուրջը մի քանի կիլոմետր համաչափ վազքով սլացավ գետի ափով ապա բարձրացավ քարքարոտ ճանապարհով: Թողել եմ ներքև և փառք և գանձ և քեն և նախանձ: Ոչ հայրենիք ունի ոչ տուն ոչ անուն: Կրակը լափեց թե սերմ թե սերմնացան: Նա այն հարուստներից էր որոնց պարսկերեն հորջորջումով կոչում են նովսիքա այսինքն նոր քսակի տեր: Բոլորին զբաղեցնում էր մի միտք այն է վաստակել որքան կարելի է շատ և որքան կարելի է շուտ: Հովիվներն աշխատում էին թաքցնել ոչխարների հոտերը և գուժում էին այդ բոթը: Երիտասարդը մխրճվել էր մինչև հատակը և ոչ մի ապարանք չէր տեսել այդտեղ: Կրակները վաղուց հանգել էին և շարժումը դադարել էր: Տներում վառվում էին կրակները և գյուղի վրա բացվում էր պարզ ու աստղազարդ երկինքը: Հանգչում էին լույսերը և մի ակնթարթում մասրենին կորչում էր խավարի մեջ: 2.Կետերը փոխարինի՛ր հնչյուն, թնդյուն, շառաչյուն գոյականներից և հնչուն, թնդուն, շառաչուն ածականներից մեկով: Իմ մանկության օրերին հորդահոս ու … գետ եմ տեսել: Լեռներում միայն … արձագանքը մնաց: Ուշադիր լսում էի քո երգի ամեն մի …: Մանկան … ծիծաղը վարակեց մեծերին: Այդ մարտի … լսվում էր բավական հեռվում: Ինձ կանչեց-բերեց մեր գետի …: 3.Կետերի փոխարեն գրի՛ր ուն կամ յուն ածանցը: Քամին խաղում էր պաղպաջ… ալիքների հետ: Դողդոջ… ձայնը մատնեց, որ վախենում է: Թվում էր, թե հարսի շրշ… զգեստով աղջիկը քույրս չէ: Սիրով էր տանում հիվանդի քրթմնջ…ն ու բողոքը: Ջրի ճողփ… լսվեց. ուրեմն մոտեցել ենք: Դալար սաղարթի սոսափ…ը խաղաղություն էր բերում: Մոտիկից լսվող ճարճատ…ն անակնկալի բերեց բոլորին: 4. Տրված բառերը տեղադրի՛ր նախադասությունների մեջ: Անվանի՛ր բառերի այդ խումբը: Ծուղրուղո՜ւ, վա՜յ, փի՛շտ, շրը՜խկ, պահո՜, հա՛ֆ-հա՛ֆ, դը՜ռռ, վա՜շ-վի՜շ: …, անպիտա՛ն, ի՞նչ ես բազմել սեղանին: -…,- լսվեց հանկարծ. ուրեմն նրանք մոտենում են տանը: …, հիմա ի՞նչ եմ անելու, ո՞ւր եմ գնալու: Ձորում գետն էր հառաչում՝ …: …, ու վերջ. էլ ոչ մեկը չի մտնի այս սենյակը: …, սա արդեն նորություն է: …, ոսկի եմ գտել: Անվերջ ու միալար դռռում է, ու հենց ականջս է ընկնում՝ …, ուզում եմ փախչել այստեղից: 5. Տրված բառերով նախադասություններ կազմի՛ր: Դրանք ինչո՞ւ են վերաբերական կոչվում: Թերևս, անշուշտ, անկասկած, կարծես թե, իբր թե, նույնիսկ, միայն, ինչ որ է, ոչ: 5․Ի՞նչ արմատներ է հարկավոր ավելացնել մեջտեղում, որ այն լինի ձախ կողմում գրված բառի վերջին արմատ և աջ կողմում գրվածի առաջին արմատ։ Ծամ/․․․/ անք Մարտ/ ․․․/գետ Հաց/ ․ ․ ․ /ծամ Բարի/․ ․ ․ /առատ 6․Գտի՛ր օրինաչափությունը․ո՞ր բառը կլինի հաջորդը։ Քահանա – նախաբան – բանբեր – բերդակալ — կալվածատեր 7․Ո՞ր զույգերի երկու բառերը նույն արմատը չունեն։ Տեր – տիրույթ Շեն – շինարար Գետ – գիտակ Կիրթ – կրթօջախ Սին — սննդարար 8․Նախադասություններում ավելորդ բառեր կան, դո՛ւրս գրիր դրանք։ Շնորհալի այդ աղջիկը նվագում էր ջութակի վրա։ Երիտասարդը հանդիսանում էր այդ նախաձեռնության հեղինակը։ Ֆիզիկան դա մի հետաքրքիր գիտություն է բնության մեջ կատարվող երևույթների մասին։ Տղամարդու արևահար դեմքը ինձ ծանոթ էր թվում։ 9.Տրված գոյականներից, ածականներից, դերանուններից, մակբայներից բայեր կազմի´ր: Ա. Վախ, սանձ, անուն, սուգ, գութ: Բ. Հպարտ, կապույտ, կարծր, կոպիտ, սուր: Գ. Ոչինչ, բոլոր, նույն, ամբողջ: Դ. Հավերժ, հանգիստ, արագ, շատ, քիչ: 10. Տրված բայերից նորերը ստացի´ր դրանք բաղադրելով Բ խմբի նախածանցների հետ: Ա. Տևել, տպել, բացել,դասել, ճառել: Բ. Վեր, արտ, հակ, հար, ստոր: 11. Տեքստից դուրս գրիր բայերը, որոշիր, թե որոնք են Ե խոնարհման, որոնք Ա խոնարհման: Ցատկում էի, երբ լսեցի դպրոցի զանգի ձայնը, և հիշեցի, որ դա ամենից առաջ տխրեցրեց ինձ, քանի որ գիտեի, որ ուշացել եմ: Սակայն մի ակնթարթ անց այլևս չմտահոգվեցի ուշանալուս համար, որպես արդարացում ունենալով թե՛ հասուն տանձերը, և թե՛ ցատկելու հայտնագործությունը: 12. Տրված բայերը դարձրու պատճառական. Սովորել- քնել- պայծառանալ- զգալ- զբաղվել- զնգալ- դադարել- փայլել- նրբանալ- ծաղկել- …Նախադասություններն ընդարձակի´ր ընդգծված հատկացուցիչի և հատկացյալի միջև ավելացնելով փակագծում տրված բառակապակցությունը: Կետադրությանն ուշադրությո´ւն դարձրու: ՕրինակԱրեգակի խավարումը սարսափ առաջացրեց մարդկանց մեջ: (ընդամենը մի քանի րոպե տևող) – Արեգակի ընդամենը մի քանի րոպե տևող խավարումը սարսափ առաջացրեց մարդկանց մեջ: Նոբելի գործարանները ցրված էին Եվրոպայով մեկ: (պայթուցիկ նյութեր արտադրող) Նոբելի կտակը կարծես թե հակասում էր նրա ապրած կյանքին: (մարդկության խաղաղասիրությունն ու զարգացումը խթանող) Վիկտոր Համբարձումյանը դարձավ աստղաֆիզիկայի ամբիոնի առաջին վարիչը: (իր իսկ նախաձեռնությամբ ստեղծված) Նա նկատեց, որ փայտանյութի բաղադրությունր ինչ-որ բանով խաղողի շաքարն է հիշեցնում (թղթի ու արհեստական մետաքսի վերածվող): Քիմիկոսներն էին ելք փնտրում այդ երկրների բնակչությանն օգնելու: (գյուղատնտեսական մթերքների կարիք ունեցող) …Ընդգծված հատկացուցիչների և հատկացյալների կապը հստակ ցույց տալու համար կետադրիր: Առագաստանավի անցյալ դարում ապրած նավապետի գրառումներում մի հետաքրքիր փաստ կա: Վարելահողերի անտառներ հատելու միջոցով ընդարձակման հետ հաճախացան խորշակները, որոնք իսկական պատուհաս են հողագործության համար: Հողի սև մրրիկներից պաշտպանող բարեկամը անտառն է: Մթնոլորտը կեղտոտում են նաև անտառային հրդեհների արևի դեմքր ծածկող ծուխն ու հրաբխային մուրը: Մարդիկ ուտելի քարաքոսի «մանանայի» նման գետնին ցրված հատիկները հավաքում ու ալյուր էին սարքում: Անձրևների և հալոցքի ջրի լեռնային ապարներր մաշեցնող շիթերը քայքայում են նաև շատ հանքային աղեր: ..Խմբերից յուրաքանչյուրին տո՛ւր տրված անուններից մեկը: Ենթադրական եղանակ, հարկադրական եղանակ, հրամայական եղանակ, ըղձական եղանակ, սահմանական (սահմանում-որոշում, հաստատում, կարգավորում) եղանակ: Ա. Գնում ես, գնալու ես, գնացել ես, գնացիր, գնում էիր, գնացել էիր, գնալու էիր: Բ. Գնաս, գնայիր Գ. Կգնաս, կգնայիր: Դ. Պիտի գնաս,պիտի գնայիր: Ե. Գնա՛, մի՛ գնա: … Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ ըղձական եղանակի համապատասխան բայերով: Գոնե մի օր կարգին եղանակ … որ …մի քիչ նստել ծովափին ու ջրային հեծանիվ…: Գոնե մինչև ծովափ… , դրանից հետո ինքներս կգնանք: Երանի թե մի քիչ երկար… ուղևորությունը: Շատ եմ ուզում, որ մի անգամ դելֆին … , մի քանի օր էլ ընկերություն … հետը: Եթե քամին… ու փորձառու նվագները … ծովին ունկնդրել, նրանք կասեն, թե նավի մոտով ինչպիս՞ ձկների վտառ է լողում: 224. Կետերը փոխարինի՛ր տրված բայերի ենթադրական եղանակի համապատասխան ձևերով: Եթե թույլ տան իրենց ուզածն անել, նրանք անտառն էլ … զորքի ու բոլոր ծառերը շարք … (վերածել, կանգնեցնել) Հենց որ սահմանին մոտենաք, ձեզ … ձեր անցյալի ու նպատակների մասին: (հարցուփորձ անել) Թե որ գտնես այդ բույսի սերմերը, ջրի մեջ … ու … մինչև ծլեն: (դնել, թողնել) Եթե կենդանիների կերի մեջ մեծ քանակությամբ արևքուրիկ լինի, կենդանին … ու … (թունավորվել, հիվանդանալ) Եթե ժամանակին չմտածեն կենդանիների կերի մասին, ձմռանը շատ դժվար …կեր հայթաթելը: (լինել) … Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ հարկադրական եղանակի համապատասխան բայերով: Վատ աշխատող շարժիչներն անպայման … ,թե չէ թունավորում են օդը: Մեր քաղաքում սաղարթավոր ծառերը …, որ աղմուկը կլանեն, օդը մաքրեն փոշուց ու վնասակար նյութերից: Մարդիկ …, որ կենդանի բնությունը պահպանելը իրենց ամենակարևոր գործն է: Ամեն մեկը դիմացինի համար …., այն, ինչ կուզեր, որ իր համար անեն մարդիկ: Բնության գեղեցկությունը պահպանելու համար հանքերի շահագործումը …: … Տրված նախադասությունները լրացրո՛ւ հրամայական եղանակի համապատասխան բայերով: (կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու) : Համարձակ …, … նեղ միջանցքը ու երբ հասնես ստորգետնյա անցքի մուտքին, լապտերդ …: Ուշադիր … քարտեզը, … , թե օվկիանոսներում ցրված ինչքա՞ն կղզիներ կան: … բոլոր խորհուրդները, հետո …, ինչպես կամենում ես: Ոչ մեկի գաղտնիքը …, եթե անգամ պատահաբար ես իմացել: -… ինձ, … թռչեմ,- մարդկային լեզվով խնդրեց աղավնին:
1. Բայերը վերլուծելով՝ կբաժանենք ըստ նախադասությունների
1. Կհանդիպես նրան, բայց հաջողություն չեմ ակնկալում:
Կհանդիպես – ապառնի եղանակ, ապառնի ժամանակ, 2-րդ դեմք, եզակի
չեմ ակնկալում – հայտարարական եղանակ, ներկայակատար, 1-ին դեմք, եզակի, ժխտական
2. Ուսին մնացել է խոռոչաձև սպի, իսկ հոգում չսպիացող մի ցավ:
մնացել է – հայտարարական եղանակ, անցյալ ժամանակ, 3-րդ դեմք, եզակի
3. Մեքենան դղրդյունով անցավ քարե նեղ կամուրջը, մի քանի կիլոմետր համաչափ վազքով սլացավ գետի ափով, ապա բարձրացավ քարքարոտ ճանապարհով:
անցավ – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
սլացավ – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
բարձրացավ – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
4. Թողել եմ ներքև և փառք, և գանձ, և քեն, և նախանձ:
թողել եմ – հայտարարական, անցյալ (կամ ավարտված), 1-ին դեմք, եզակի
5. Ոչ հայրենիք ունի, ոչ տուն, ոչ անուն:
ունի – հայտարարական, ներկա, 3-րդ դեմք, եզակի
6. Կրակը լափեց թե սերմ, թե սերմնացան:
լափեց – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
7. Նա այն հարուստներից էր, որոնց պարսկերեն հորջորջումով կոչում են նովսիքա, այսինքն նոր քսակի տեր:
էր – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
կոչում են – հայտարարական, ներկա, 3-րդ դեմք, հոգնակին
8. Բոլորին զբաղեցնում էր մի միտք, այն է վաստակել որքան կարելի է շատ և որքան կարելի է շուտ:
զբաղեցնում էր – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
է – հայտարարական, ներկա, 3-րդ դեմք, եզակի
վաստակել – անորոշ եղանակ (բայի անվան ձև)
կարելի է – անանձ, ներկա, դրական
9. Հովիվներն աշխատում էին թաքցնել ոչխարների հոտերը և գուժում էին այդ բոթը:
աշխատում էին – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, հոգնակին
թաքցնել – անորոշ եղանակ
գուժում էին – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, հոգնակին
10. Երիտասարդը մխրճվել էր մինչև հատակը և ոչ մի ապարանք չէր տեսել այդտեղ:
մխրճվել էր – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
չէր տեսել – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի, ժխտական
11. Կրակները վաղուց հանգել էին և շարժումը դադարել էր:
հանգել էին – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, հոգնակին
դադարել էր – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
12. Տներում վառվում էին կրակները, և գյուղի վրա բացվում էր պարզ ու աստղազարդ երկինքը:
վառվում էին – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, հոգնակին
բացվում էր – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
13. Հանգչում էին լույսերը, և մի ակնթարթում մասրենին կորչում էր խավարի մեջ:
հանգչում էին – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, հոգնակին
կորչում էր – հայտարարական, անցյալ, 3-րդ դեմք, եզակի
2. Կետերը փոխարինել համապատասխան բառերով
Իմ մանկության օրերին հորդահոս ու շառաչուն գետ եմ տեսել:
Լեռներում միայն թնդյունի արձագանքը մնաց:
Ուշադիր լսում էի քո երգի ամեն մի հնչյուն:
Մանկան հնչուն ծիծաղը վարակեց մեծերին:
Այդ մարտի թնդյունը լսվում էր բավական հեռվում:
Ինձ կանչեց-բերեց մեր գետի շառաչյունը:
3. Կետերը լրացրու ուն կամ յուն ածանցով
Քամին խաղում էր պաղպաջյուն ալիքների հետ:
Դողդոջուն ձայնը մատնեց, որ վախենում է:
Թվում էր, թե հարսի շրշյուն զգեստով աղջիկը քույրս չէ:
Սիրով էր տանում հիվանդի քրթմնջյունն ու բողոքը:
Ջրի ճողփյուն լսվեց. ուրեմն մոտեցել ենք:
Դալար սաղարթի սոսափյունը խաղաղություն էր բերում:
Մոտիկից լսվող ճարճատյունն անակնկալի բերեց բոլորին:
4. Ներդիր բացականչություններ, ապա անվանի՛ր բառախումբը
Բառախումբ՝ բացականչություններ (հուզական բառեր)
Փի՛շտ, անպիտա՛ն, ի՞նչ ես բազմել սեղանին:
Հա՛ֆ-հա՛ֆ,– լսվեց հանկարծ. ուրեմն նրանք մոտենում են տանը:
Վա՜յ, հիմա ի՞նչ եմ անելու, ո՞ւր եմ գնալու:
Ձորում գետն էր հառաչում՝ վա՜շ-վի՜շ:
Շրը՜խկ, ու վերջ. էլ ոչ մեկը չի մտնի այս սենյակը:
Դը՜ռռ, սա արդեն նորություն է:
Պահո՜, ոսկի եմ գտել:
Անվերջ ու միալար դռռում է, ու հենց ականջս է ընկնում՝ դը՜ռռ, ուզում եմ փախչել այստեղից:
5. Վերաբերական նախադասություններ (հետադարձ կապ ունեցող բառեր)
Թերևս վաղն արդեն տեղ հասնենք:
Դու, անշուշտ, ճիշտ ես ասում:
Անկասկած, սա ամենահետաքրքիր գրքերից է:
Կարծես թե անձրև է գալիս:
Նա արեց այնպես, իբր թե ինքն էր հեղինակն:
Նա նույնիսկ չբողոքեց:
Միայն նա հասկացավ իմ լռությունը:
Ի՞նչ որ է, բայց սա ճիշտ չէ:
Սա ոչ հաճելի էր, ոչ օգտակար:
Խումբը կոչվում է՝ վերաբերական/միտքային խոսքի բառեր
6. Արմատ ներդիր
Ծամ/հաց/անք
Մարտ/հուն/գետ
Հաց/ծամ/ծամ
Բարի/սիրտ/առատ
7. Բառի հաջորդը՝ օրինաչափության
Քահանա – նախաբան – բանբեր – բերդակալ — կալվածատեր
Հաջորդը՝ տերօրհնություն կամ տերունական – բառերը միմյանց հետևում են՝ առաջինի վերջից ձևավորելով հաջորդը:
8. Զույգեր, որոնք նույն արմատ չունեն
Տեր – տիրույթ → ունեն նույն արմատ
Շեն – շինարար → չունեն նույն արմատ
Գետ – գիտակ → չունեն
Կիրթ – կրթօջախ → ունեն
Սին — սննդարար → չունեն
Շեն – շինարար, Գետ – գիտակ, Սին — սննդարար → չունեն նույն արմատ
9. Ավելորդ բառեր
Շնորհալի այդ աղջիկը նվագում էր ջութակի վրա։ → «ջութակի վրա» → ջութակ
Երիտասարդը հանդիսանում էր այդ նախաձեռնության հեղինակը։ → հանդիսանում էր
Ֆիզիկան դա մի հետաքրքիր գիտություն է … → դա
Տղամարդու արևահար դեմքը ինձ ծանոթ էր թվում։ → արևահար
10. Բայեր կազմել
Ա. Գոյականներից Վախ → վախենալ Սանձ → սանձել Անուն → անվանել Սուգ → սգալ Գութ → գթալ
Բ. Ածականներից Հպարտ → հպարտանալ Կապույտ → կապույտվել Կարծր → կարծրանալ Կոպիտ → կոպտել Սուր → սրվել
Գ. Դերանուններից Ոչինչ → ոչնչացնել Բոլոր → ամբողջացնել Նույն → նույնացնել Ամբողջ → ամբողջացնել
Դ. Մակբայներից Հավերժ → հավերժացնել Հանգիստ → հանգստացնել Արագ → արագացնել Շատ → շատացնել Քիչ → քչացնել
Ֆրանսիացի քիմիկոսները շաքարի մի քանի փոխարինիչ են ստացել` բուսաշաքարից երկու հարյուր հազար անգամ քաղցր:
այս մեկ տարում գիտությունը հսկայական քայլերով առաջ է գնացել:
Ֆրանսիացի քիմիկոսները ստացել են շատ քաղցր շաքարի փոխարինիչներ։ Այս նյութերը բուսաշաքարից են։ Դրանք շաքարից 200000 անգամ ավելի քաղցր են։ Այս հայտնագործությունը գիտության առաջընթացն է։ Մի տարում հսկայական զարգացում է գրանցվել։
3.Տեքստը գրավոր փոխադրի՛ր ՝ ուղղակի խոսքերը դարձնելով անուղղակի:
Երկրորդ մոլորակի վրա ապրում էր փառասերը: -0՜, ահա և երկրպագու հայտնվեց,- հեռվից Փոքրիկ իշխանին նկատելով, բացականչեց նա: Չէ՞ որ սնապարծ մարդիկ միշտ մտածում են. «Հավանաբար բոլորն էլ ինձնով հիացած են»: -Բարի օր,- ասաց Փոքրիկ իշխանը:- Ի՛նչ հետաքրքիր գլխարկ ունեք: -Սա նրա համար է, որ գլուխ տամ,- բացատրեց փառասերը,- գլուխ տամ, երբ ինձ ողջունելու լինեն: Դժբախտաբար, այստեղ ոչ ոք չի գալիս: -Ահա թե ինչ,- շշնջաց Փոքրիկ իշխանը: Բայց նա ոչինչ չհասկացավ: -Հապա մի ծափ տուր,- ասաց փառասերը:
Փոքրիկ իշխանը ծափ տվեց: Փառասերը գլխարկը հանեց և սկսեց համեստորեն գլուխ տալ: «Այստեղ ավելի ուրախ է, քան ծեր թագավորի մոտ»,- մտածեց Փոքրիկ իշխանը: Եվ նա նորից սկսեց ծափ տալ, իսկ փառասերը նորից, գլխարկը հանելով, խոնարհվեց: Այսպես մի հինգ րոպե նույն բանը կրկնվեց, և Փոքրիկ իշխանը ձանձրացավ: -Իսկ ի՞նչ պետք է անել, որ գլխարկն ընկնի,- հարցրեց նա: Բայց փառասերը չլսեց: Սնապարծ մարդիկ, բացի գովեստից, ամեն ինչի նկատմամբ խուլ են: -Դու իսկապե՞ս իմ խանդավառ երկրպագուն ես,- Փոքրիկ իշխանին հարցրեց նա: -Իսկ այդ ինչպե՞ս են երկրպագում: -Երկրպագել նշանակում է ընդունել, որ այս մոլորակի վրա ես ամենագեղեցիկն եմ, ամենից շքեղը, հարուստն ու խելոքը: -Բայց չէ՞ որ քո մոլորակի վրա ուրիշ մարդ չկա: -Դե ոչինչ, ինձ հաճույք պատճառելու համար, միևնույն է, հիացի՛ր ինձանով: -Ես հիանում եմ,- ուսերը թոթվելով ասաց Փոքրիկ իշխանը,- բայց մի՞թե դա քեզ ուրախություն է պատճառում:
Եվ նա փառասերի մոտից փախավ: «Իսկապես որ մեծահասակները շատ տարօրինակ մարդիկ են»,- պարզամտորեն մտածեց նա ու ճանապարհ ընկավ:
Փոքրիկ իշխանը հանդիպեց փառասերին, ով կարծես մշտապես սպասում էր, որ իրենով հիանան: Փառասերը համոզված էր, որ ինքը ամենագեղեցիկն ու ամենախելոքն է, թեև մոլորակում միայն ինքն էր: Փոքրիկ իշխանը ծափահարեց, փառասերը գլխարկը հանեց ու խոնարհվեց, բայց այս կրկնվող գործողությունը շուտով ձանձրացրեց Փոքրիկ իշխանին, և նա հեռացավ՝ մտածելով, որ մեծահասակները տարօրինակ մարդիկ են:
4. Սիրածդ առարկայի ոսուցչին ուղղված հարցեր գրի՛ր, հետո դրանցով հարցազրույց անցկացրու և գրի՛ առ։ Մեկ շաբաթ ժամանակ ունես՝ այն իրականացնելու համար։ Կարող ես նաև պատրաստել տեսանյութ։
Հարցեր ուսուցչին.
Ինչպե՞ս եք ընտրել այս առարկան։
Ո՞ր թեման է ամենաբարդը։
Ի՞նչ խորհուրդ կտաք լավ սովորելու համար։
5.Մխալները գտի՛ր և
ա) Կետադրություն.
«Մինչև մեռնելս կուզենայի մի մեծ ու մաքուր բան անել»,- ասաց նա։
1.նախադասությունները հնարավոր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ իմաստները տարբեր լինեն:
Հայրն ու մայրը ողջունեցին մեզ, համբուրեցին շնորհավորեցին իրար: Հայաստանը, ուր որոշել էր գնալ մանուկ հասակից չէր տեսել: Նրանց ոտների տակ մի պահ մթագնում էին, ձորերը անտառները սևանում էին ամպերի արանքում, բեկբեկված շողերի փայլի մեջ: Խաղաղ գիշերվա մեջ թույլ լույս արձակելով, երկու աստղ էր պլպլում Ծիծեռնավանքի ծուռ, խաչի վրա: Ծովափին կանգնած աղջիկը հայացքը հառել էրմ հեռու հորիզոնին:
2.Նախադասությունները հնարավոր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ տարբեր իմաստներ ունենան:
Անգղերի կռնչոցից վախեցած ձիերը խլշեցին ականջները: Ժայռի կատարին բազմած արծիվն ակնդետ նայում էր երկնի լազուրին: Այս անգամ ուրիշ կաս-կարմիր փողկապով էր նոր ածիլված դեմքով անսովոր առույգ ու կենսուրախ: Տիկին Նվարդը գլխին մի խայտաբղետ մեծ գլխարկ ուրախ- ուրախ անցնում էր: Օրիորդը գլուխը կախեց մտածության մեջ ընկավ Սամվելը նրա սիրելին փորձանքին էր ընդառաջ գնում: Մանուկները գնում էին ծանոթ արահետով, որ տանում էր դեպի բուրգի քարանձավները սիրելի և երկյուղալի վայրեր:
Ժայռի կատարին, բազմած արծիվն ակնդետ նայում էր երկնի լազուրին։
Ժայռի կատարին բազմած, արծիվն ակնդետ նայում էր երկնի լազուրին։
Այս անգամ ուրիշ կաս-կարմիր փողկապով էր. նոր ածիլված դեմքով, անսովոր առույգ ու կենսուրախ։
Այս անգամ, ուրիշ կաս-կարմիր փողկապով էր, նոր ածիլված դեմքով, անսովոր առույգ ու կենսուրախ։
Տիկին Նվարդը, գլխին մի խայտաբղետ մեծ գլխարկ, ուրախ-ուրախ անցնում էր։
Տիկին Նվարդը գլխին մի խայտաբղետ մեծ գլխարկ ուրախ-ուրախ անցնում էր։
Օրիորդը գլուխը կախեց, մտածության մեջ ընկավ. Սամվելը՝ նրա սիրելին, փորձանքին էր ընդառաջ գնում։
Օրիորդը գլուխը կախեց, մտածության մեջ ընկավ. Սամվելը, նրա սիրելին, փորձանքին էր ընդառաջ գնում։
Մանուկները գնում էին ծանոթ արահետով, որ տանում էր դեպի բուրգի քարանձավները. սիրելի և երկյուղալի վայրեր։
Մանուկները գնում էին ծանոթ արահետով, որ տանում էր դեպի բուրգի քարանձավները — սիրելի և երկյուղալի վայրեր։
3.Նախադասությունները հնարավոր ձևերով կետադրի՛ր այնպես, որ տարբեր իմաստներ ունենան:
Բերեցի շան համար կեր: Շահ ունենա սիրտը կնվիրի այս տղան: Դու մեր ձորերից չես հեռանա չէ: Երկնքում շողացող աստղերից մեկն ընկնում է: Ով է տվել Ձեզ այդ նամակը:
4.Ըստ օրինակի կազմի՛ր հոմանիշ նախադասություններ:
Օրինակ`
Խոսքը վերաբերում է այս հատվածին: — Խոսքն այս հատվածի մասին է:
Այս վերարկուն պատրաստված է Չինաստանում։ -Չինաստանում է արտադրվել այս վերարկուն։
Այս հեռախոսը այն խանութում կա։ – Հեռախոսը վաճառվում է այն խանութում։
5.Ավելորդ բառերը գտի՛ր և նախադասություններն ուղղի՛ր:
Հավանաբար հաջողությամբ կպսակվի նախարարի այս նոր ձեռնարկը երևի: Սրա հիման վրա կլինի հիմքը: Մի հատ լուրջ հակաճառություն ունեմ: Պատմությունս վերաբերում է հենց քո ընկերոջ մասին: Ի՞նչ բան է հրաբուխը: Ի՞նչ բան են մթնոլորտային ճակատները: Հեռախոսը դա շքեղություն չէ: Նա պատերազմից հետո այդ կողմերը եկող առաջին և միակ մարդն էր: Դու անպայման մեծ հաջողության կհասնես երևի:
1.Կազմել բարդ բառեր` տրված արմատները գործածելով մի դեպքում բառասկզում, մյուս դեպքում`բառավերջում: Զրույց գույն վեճ տուն բույս մատյան երկու սեր ձայն ուղի:
1.Զրույց
Բառասկզբում՝ զրույցավար
Բառավերջում՝ զրույցախառը
2.Գույն
Բառասկզբում՝ գույնզարդ
Բառավերջում՝ գունազարդ
3.Վեճ
Բառասկզբում՝ վեճաբառ
Բառավերջում՝ վեճախառն
4.Տուն
Բառասկզբում՝ տունավեր
Բառավերջում՝ տանուտեղ
5.Բույս
Բառասկզբում՝ բույսասեր
Բառավերջում՝ բույսաթափ
6.Մատյան
Բառասկզբում՝ մատյանագրություն
Բառավերջում՝ մատյանահավաք
7.Երկու
Բառասկզբում՝ երկուսիափ
Բառավերջում՝ երկթիվ
8.Սեր
Բառասկզբում՝ սերամիր
Բառավերջում՝ սիրաշունչ
9.Ձայն
Բառասկզբում՝ ձայնագրություն
Բառավերջում՝ ձայնահեղուկ
10.Ուղի
Բառասկզբում՝ ուղիղ
Բառավերջում՝ ուղեգիծ
2.Հետևյալ դարձվածքներով մեկական նախադասություն կազմել: Լեղին ճաքել արյունը գլխին խփել հոգին ավանդել անարգանքի սյունին գամել ճամփա պահել ականջի հետև գցել:
1.Լեղին ճաքել
Երբ բոլոր գործերը միանգամից չարաշահեցին, նրա լեղին ճաքեց, և նա չի կարողանում հանգստանալ։
2.Արյունը գլխին խփել
Երբ նա ութ ժամ շարունակ աշխատեց առանց դադարելու, կարծես՝ արյունը գլխին խփեց, և նա ամբողջովին հոգնած էր։
3.Հոգին ավանդել
Դուրս գալով բարդ իրավիճակից, նա հասկացավ, որ իր ամբողջ հոգին ավանդել է այդ գործին։
4.Անարգանքի սյունին գամել
Վերջին սխալը նրան այնքան մեծ ամոթ բերեց, որ նա իսկապես անարգանքի սյունին գամվեց։
5.Ճամփա պահել
Նա միշտ ճամփա պահեց՝ ոչ մի վայրկյան չզիջելով իր սկզբունքներին։
6.Ականջի հետև գցել
Հաճախ լինում են մարդիկ, ովքեր փորձում են իրենք խոսել, իսկ դու միայն պիտի ականջի հետև գցես նրանց կարծիքներին։
3.Համացանցից գտնել Աստվածաշունչ մատյանից առաջացած հետևյալ թևավոր խոսքերի նշանակությունը: Արգելված պտուղ Սոդոմ և Գոմոր քավության նոխազ բաբելոնյան աշտարակաշինություն:
1.Արգելված պտուղ Այս արտահայտությունը վերաբերում է այն բաներին, որոնք ցանկալի են, սակայն արգելված կամ անթույլատրելի են։ Այն ծագել է Հին Կտակարանի «Ծննդոց» գրքից, որտեղ Աստված Ադամին և Եվային արգելում է ուտել բարու և չարի գիտության ծառի պտուղը դրախտում։
2.Սոդոմ և Գոմոր Սոդոմն ու Գոմորը Հին Կտակարանի համաձայն՝ անառակությամբ և անբարոյականությամբ հայտնի երկու քաղաքներ էին, որոնք Աստծո կողմից կործանվեցին իրենց բնակիչների մեղքերի համար։ Այս արտահայտությունը այժմ օգտագործվում է որպես անառակության և բարոյական անկման խորհրդանիշ։
3.Քավության նոխազ Այս արտահայտությունը վերաբերում է անմեղ անձի, որի վրա բարդվում են ուրիշների մեղքերը՝ նրանց փոխարեն պատիժ կրելու համար։ Այն ծագել է հրեական ավանդույթից, որտեղ հատուկ այծ էին ուղարկում անապատ՝ որպես ժողովրդի մեղքերի քավություն։
4.Բաբելոնյան աշտարակաշինություն Այս արտահայտությունը վերաբերում է խառնաշփոթին կամ անհաջող փորձին միասնություն ստեղծելու։ Այն ծագել է Հին Կտակարանի «Ծննդոց» գրքից, որտեղ մարդիկ փորձեցին Բաբելոնում երկնահաս աշտարակ կառուցել, սակայն Աստված խառնեց նրանց լեզուները, և նրանք չկարողացան ավարտել նախագիծը։
4.Ընդգծված բառերըփոխարինի´ր տրվածհոմանիշներով: Տրվածևստացվածտեքստերըհամեմատի´ր (բացիբառերից՝ ի՞նչէփոխվել): Կողք, գույն, ճամփա, գնալ, գնացող, պատել, կուզ, տափակ, ծռված, թեքել, ձանձրալի, ամպ, անտարբեր, հենց, խառնվել, սար: Ճանապարհիեզրով, շղթա կազմած, դանդաղ ընթանումեն ուղտերը: Նրանք ներկված են անապատի երանգով, սապատները մաշված են ու կախվածեն մի կողքի: Սլացող ավտոմեքենաների բարձրացրած փոշին թուխպինման պարուրում է նրանց, բայց ուղտերն անվրդովշրջում են գլուխները: Անապատը տաղտկալիէ ու միօրինակ, նա հեռու հորիզոնում ձուլվումէ իր նման գորշ ու տաղտկալի երկնքին: Ո´չ բլուրէ երևում, ո´չ ցածրավայր: Ահաայստեղ էլ հեռավոր ժամանակներում մարդիկ որոշեցին, որ Երկիրը տափարակ է:
Առաջին տեքստ՝ 1.Կողք → կողմ
2.Գույն → երանգ
3.Ճամփա → ճանապարհ
4.Գնալ → ընթանալ
5.Գնացող → ընթանում
6.Պատել → ներկված
7.Կուզ → կուզենա (խոսակցական)
8.Տափակ → տափարակ
9.Ծռված → մաշված
10.Թեքել → շրջել
11.Ձանձրալի → տաղտկալի
12.Ամպ → երկինք
13.Անտարբեր → անհանգիստ
14.Հենց → իսկ
15.Խառնվել → պարուրում
16.Սար → բլուր
Երկու տարբերակի համեմատություն՝
1.Բառերի փոխարինումից հետո տեքստը ստանում է ավելի տեխնիկական և ավանդական երանգ, երբեմն նվազելով բառնիմաստային մանրամասների վերաբերյալ, օրինակ՝ “կողք”-ը փոխարինվել է “կողմ”, իսկ “հենց”-ը՝ “իսկ”-ով:
2.Շատ փոխարինված բառերն ու տեքստում կատարված փոփոխությունները բառապաշարի խտացման և բառերու ընդհանրացման հետևանքով, կարող են փոքր-ինչ նվազեցնել զգացողությունը։
1․Մնացորդ, մնացուկ, թափոն, թերմացք, թափթփուկ, ավելցուկ (Բառեր, որոնք վերաբերում են մնացած կամ ավելորդ բաների, չօգտագործված մասերի կամ անպետք տարրերի):
2․Շյուղ, ճյուղ, շիվ (Բառեր, որոնք վերաբերում են ծառի կամ բույսի մասնիկներին՝ շյուղերին կամ ճյուղերին):
3․Կասկած, տարակույս, երկմտություն, տարակուսանք (Բառեր, որոնք արտահայտում են անորոշություն, հաստատուն կարծիքի չլինելու վիճակներ):
4․Նկուղ, մառան, շտեմարան (Բառեր, որոնք վերաբերում են ցածր կամ պահեստային տարածքներին):
6․Նախատինք, պարսավանք, հանդիմանություն, կշտամբանք, անարգանք (Բառեր, որոնք վերաբերում են մեկին քննադատելու, մեղադրելու կամ անարգել վերաբերմունք դրսևորելու):
7.Ընտրիր ընդգծված բառերից ճիշտը և տեղադրիր նախադասության մեջ:
1.Նրա խոսքի վերջին մասը բուռն քննարկումների տեղիք, տեղի տվեց: 2. Հարևանի քար անտարբերությունը վրդովել, վրդովվել էր ծերունուն: 3. Մեր նախնիների մասին ավանդույթը, ավանդությունը պատմում է նրանց սխրանքների մասին: 4. Դու շատ թյուր, թույր կարծիք ունես իմ ընդունակությունների մասին: 5. Այս տարի մեր գյուղում այգաբացը, այգեբացը սկսվեց մարտի վերջին: 6. Աշխենի գեղեցիկ գանգուրները ծածանվում, սասանվում էին քամուց: 7. Հենց բլրի վրա էլ Արգիշտին զարկ տվեց, զարկեց իր վրանը: 8. Վկաները ցուցմունք, ցուցում տալիս շատ էին հուզվում: 9. Հեղինեի հնչուն, հնչյուն ծիծաղը շատ էր ոգևորել բոլորին: 10.Հանձին, հանձինս ընկերների նա շատ լավ բարեկամներ ուներ:
1.Նրա խոսքի վերջին մասը բուռն քննարկումների տեղիք տվեց:
2.Հարևանի քար անտարբերությունը վրդովեցրել էր ծերունուն:
3.Մեր նախնիների մասին ավանդույթը պատմում է նրանց սխրանքների մասին:
4.Դու շատ թյուր կարծիք ունես իմ ընդունակությունների մասին:
5.Այս տարի մեր գյուղում այգաբացը սկսվեց մարտի վերջին:
6.Աշխենի գեղեցիկ գանգուրները ծածանվում էին քամուց:
7.Հենց բլրի վրա էլ Արգիշտին զարկեց իր վրանը:
8.Վկաները ցուցմունք տալիս շատ էին հուզվում:
9.Հեղինեի հնչյուն ծիծաղը շատ էր ոգևորել բոլորին:
10.Հանձինս ընկերների նա շատ լավ բարեկամներ ուներ:
8.Տրված բառերում մեկ տառը փոխելով` ստացիր նոր բառ և տուր երկու բառերի բացատրությունները: Ականակիտ, այգաբաց, անութ, աշտանակ, թափոր, կտրիճ, հարել, հերկել, հրատարակել, մածուկ, բուրդ, սալոր, դռնակ, բառարան, պարտեզ, դասարան, գնդիկ, հեռագիր:
1.Ականակիտ → Ակնակիտ
Ակնակիտ՝ տեսողության հետ կապված ախտորոշման գործողություն (կենտրոնացած հայացքով դիտել որևէ բան)։
Ականակիտ՝ որևէ բնութագրում կամ տերմին, որը չի հանդիպում ընդհանուր լեզվաբառարաններում։
2.Այգաբաց → Այգաբաց
Այգաբաց՝ այգու բացում, երբ բերքը հասունանում է և սկսվում է այգում աշխատանքի շրջան։
3.Անութ → Անուտ
Անուտ՝ ոչ ոք, այն առարկա, որը մեկ անգամով զրկված է հնչյուններին։
1.Սովորի՜ր բառերը և բացատրի՜ր բառարանի օգնությամբ։
Առէջ — ծաղկի փոշի
առընթեր — Կողքով մոտով
առինքնել — Դեպի իիեն ձգել
առհավատչյա — Գրավական
առնական — տղամարդկային
առնչվել — Կապ՝ կապակցություն ունենալ
առոք-փառոք — Մեծ փառքով
առևանգել — փախցնել (աղջիկ, կին)
առույգ — աշխույժ
առօրեական — Առօրյա, ամեն օր տեղի ունեցող
ասածվածք — ժողովրդական բանահյուսության փիլիսոփայական ժանրի ստեղծագործություն:Հակիրճ և դիպուկ խոսքով բնորոշում է կյանքի որևէ երևույթ։
2.Տրված նախադասությունները (ասույթները) դարձրու հեղինակի խոսքով նախադասություններ և գրիր հնարավոր բոլոր ձևերով:
Օրինակ`
Ամեն ինչ արվեստ է: Բեն -1. Բենն ասել է. «Ամեն ինչ արվեստ է»: 2. «Ամեն ինչ արվեստ է»,- ասել է Բենը: 3. «Ամեն ինչ,- ասել է Բենը,- արվեստ է»:
Ճիշտ ճանապարհն անցնում է ճոպանի վրայով, որը ոչ թե բարձրության վրա են ձգել, այլ` համարյա գետնի: Կարծես ավելի շատ սայթաքում են, քան անցնում դրա վրայով: Ֆրանց Կաֆկա Իսկական հակառակորդն անսահման արիություն է ներշնչում: Ֆրանց Կաֆկա Տվեք ինձ հենման կետ, և ես կբարձրացնեմ Երկիրը: Արքիմեդի ճշմարտությունը կփոխի արվեստը: Բեն
3.Անուղղակի խոսքերը դարձրո՛ւ ուղղակի:
Ծերունին վճռական տեսքով ասաց, որ հասավ նաև իր գործելու ժամանակը: Նա զարմացավ, թե ի՛նչ է կրակը, ինքը չի վախենում կրակից: Նա խնդրեց, որ նավապետը բացատրի, թե ի՛նչ է պատահել իրենց ջրին: Խոհարարն ասաց, որ ինքը գործ չունի մեր փորձերի հետ, իրեն իսկական մաքուր ջուր է պետք: Բարկացած ընկերոջը հանգստացնելու համար ասում էր, որ նրա նման ուրիշ մեկն էլ չկա, ու դեռ ոչ ոք այդպիսի պայմաններում չի եղել և այդպիսի բան չի արել
4.Հարցական դերանունների փոխարեն համապատասխան բացահայտիչներ գրի՛ր:
Միքայելը` ո՞վ, երեկ մեր տանն էր: Տանտիրուհուց` ումի՞ց, հեռագիր էր ստացել: Տղան անհամբեր սպասում էր Սևուկի` ինչի՞ երևալուն: Մայրը որդուց` ումի՞ց, արդեն երկար ժամանակ լուր չուներ: Քուռկիկ Ջալալին արագ մոտեցավ տիրոջը` ո՞ւմ: Հրազդանը` ի՞նչը, Երևանով է անցնում:
5..Կետադրի՛ր:
Մենք ես ու Ցոլակը մտանք բակ: Ընկերներս գլխաբաց չթե հասարակ շապիկով երկու տղա քայլում էին գետափով: Ես ու իմ ընկերը Անդոն հաց ենք տանում նրա հոր բրուտ Ավագի համար: Կարմիր շորերով աղջիկը այդ բարձրահասակ երեխան հեռացավ կտուրից ու մոտեցավ աղջիկներին: Մուխի մեջ երևաց ոսկե ծամիկներով Ազնոն դուստրը իմ վաղեմի ծանոթի: Քամին աշխարհի հզոր ու անսանձ ոգին վայրագ ուժով խառնեց- պղտորեց գետի անշարժ ջրերը: Մեր երեխաներիս աչքը չէր հեռանում արագիլներից: Ամենավերին աստիճանին կանգնած էր իմ բարեկամը Բաֆուտի Ֆոնը: Ծառերից հազարամյա կաղնիներից կանցնես ու կտեսնես փնտրածդ հյուղակը:
6.Նայի՛ր օրինակին և որոշիչ բառակապակցությունը փոխարինի՛ր որպես կամ իբրև կապերով կազմվող բացահայտիչներով: Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու:
Օրինակ`
Կոշիկի դատարկ տուփի նման տունը ինչ-որ մեկի կողմից մոռացվել էր այդ հեռավոր բլրի վրա:
1. Որպես կոշիկի դատարկ տուփ՝ տունն ինչ-որ մեկի կողմից մոռացվել էր այդ հեռավոր բլրի վրա: 2. Տունը` որպես կոշիկի դատարկ տուփ, ինչ-որ մեկի կողմից մոռացվել էր այդ հեռավոր բլրի վրա: Նավի հսկա թրի նմանվող սուր քթամասը ճեղքում էր ջուրը: Ապահով թաքստոցի նմանվող այդ տակառը կատվին շատ էր փրկել: Մութ վարագույրի նմանվող անտառը թաքցնում էր այդ հսկա կենդանիների բախումը, բայց ձայները լսվում էին: Սպիտակ բրդի եթերային ծվենների նման ամպերը սահում էին մեր գլխի վրայով: Տարօրինակ արձանների նմանվող ժայռերը կանգնել էին քամուն հանդիման: Այդ վայրերի միակ տիրակալի նման քամին շեփորում ու գոռգոռում էր ժայռերի ծերպերում:
7.Նախադասությունն ընդարձակիր` կետերի փոխարեն որպես ի՞նչ, իբրև ի՞նչ, որպես ո՞վ, իբրև ո՞վ հարցերին պատասխանող բացահայտիչներ գրելով:
Էլիասը`…, ինձ բացատրում էր ճանապարհը: Անտառը`…, մռայլ ու գժկամ տեսք ուներ: Թռչունի առաջին ճիչը`…, չափազանց զարմացրեց մեզ: Իսկ այդ արձակ տարածության մեջ արձանն էր`…: Պահակը`…, որոշեց ինձ մենակ չթողնել: Ներողամիտ հայացքով նրանց խուճապին ու իրարանցմանը հետևում էր հավաստին`…: Հարցերին պատասխանող պարոնը`…. անցավ հավաքվածների միջով ու մոտեցավ մեքենային:
8.Կետադրի՛ր:
Հույներր ծովերի աստված Պոսեյդոնին եզ էին գոհաբերում որպես ջրային տարերքի հզորության խորհրդանիշ: Քարակերտ ու կղմինդրածածկ փոքրիկ տունը որպես շքեղ ապարանք առանձնանում էր գյուղի խարխուլ տների մեջ: Նկարահանող խցիկի մոտ անփույթ կանգնած էր Ջեկը իբրև իր արժեքն իմացող անփոխարինելի օպերատոր: Տուփից ուղիղ դեպի կինը դուրս թռավ թունավոր կանաչ օձը իբրև դիպուկ նետված փետրագնդակ:
Իբրև սուրացող շնաձկանը կպած խխունջներ կառչել էինք վազող կենդանուց: Լեռների ու բլուրների մեծ մասը որպես հրաբխային ժայթքման զավակներ վեր են նետված ստորերկրյա հզոր ուժերի կողմից:
9.Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր խնդիր (գործողության հետ առնչություն ունեցող առարկա) լրացումներով:
Մի ականատես նկարագրում էր (ո՞ւմ), (ի՞նչը): Բնության բոլոր ուժերը միասին անճանաչելիորեն փոխում են (ի՞նչը): Լավան մոտենում էր (ինչի՞ն): Մի քանի օր անց որսորդներն են օգնության հասնում (ո՞ւմ): Լեռները դղրդում էին (ինչի՞ց): ժայռի գագաթը միայն (ինչո՞վ) կարելի է բարձրանալ:
Մարդու երազանքներն ու ցանկությունները սահման չունեն։ Ես նույնպես բազմաթիվ ցանկություններ ունեմ։ Ցանկանում եմ լինել հաջողակ, իմ ընտանիքն ու ընկերները երջանիկ տեսնել, սովորել նոր բաներ և հասնել նպատակներիս։ Երբեմն ցանկություններս փոքր են, օրինակ՝ հետաքրքիր գիրք կարդալը, իսկ երբեմն՝ մեծ ու հեռանկարային, օրինակ՝ աշխարհով մեկ ճամփորդելը։
1.Կազմիր երկուական նախադասություն,որտեղ կան կապեր և ընդգծիր։
1.Երբ արևը մայր մտավ, երկինքը կարմրացավ։
2.Նա աշխատում էր ուշադիր, որպեսզի չսխալվի։
2.Թվի՜ր ստորադասական և համադասական շաղկապներ։
1.Ստորադասական՝ երբ, եթե, որովհետև, որպեսզի, թեև, ինչպես
2.Համադասական՝ և, կամ, բայց, սակայն, այլ, թե
3.Մակբայի բնութագիրը․գրի՜ր տեսակները։
Մակբայը խոսքի փոփոխական մաս է, որը որոշում է բայը, ածականը կամ մեկ այլ մակբայ։ Պատասխանում է՝ ինչպե՞ս, որտե՞ղ, ե՞րբ, ինչու՞ հարցերին։
Տեսակները՝
1.Կերպի (արագ, հստակ, անաղմուկ)
2.Ժամանակի (այժմ, վաղը, երեկ)
3.Տեղի (վերևում, մոտ, հեռու)
4.Պատճառի (անզգուշաբար, դիտմամբ)
5.Չափի և աստիճանի (շատ, քիչ, չափավոր)
4.Կետադրի՛րնախադասությունները:
Հույները ծովերի աստված Պոսեյդոնին եզ էին զոհաբերում ՝ որպես ջրային տարերքի հզորության խորհրդանիշ։
Քարակերտ ու կղմինդրածածկ փոքրիկ տունը, որպես շքեղ ապարանք, առանձնանում էր գյուղի խարխուլ տների մեջ։
Նկարահանող խցիկի մոտ անփույթ կանգնած էր Ջեկը, իբրև իր արժեքն իմացող անփոխարինելի օպերատոր։
Տուփից ուղիղ դեպի կինը դուրս թռավ թունավոր կանաչ օձը, իբրև դիպուկ նետված փետտրագնդակ։
Իբրև սուրացող շնաձկանը կպած խխունջներ, կառչել էինք վազող կենդանուց։
Լեռների ու բլուրների մեծ մասը, որպես հրաբխային ժայթքման զավակներ, վեր են նետված ստորերկրյա հզոր ուժերի կողմից։
Հույները ծովերի աստված Պոսեյդոնին եզ էին զոհաբերում որպես ջրային տարերքի հզորության խորհրդանիշ: Քարակերտ ու կղմինդրածածկ փոքրիկ տունը որպես շքեղ ապարանք առանձնանում էր գյուղի խարխուլ տների մեջ: Նկարահանող խցիկի մոտ անփույթ կանգնած էր Ջեկը իբրև իր արժեքն իմացող անփոխարինելի օպերատոր: Տուփից ուղիղ դեպի կինը դուրս թռավ թունավոր կանաչ օձը իբրև դիպուկ նետված փետտրագնդակ: Իբրև սուրացող շնաձկանը կպած խխունջներ կառչել էինք վազող կենդանուց: Լեռների ու բլուրների մեծ մասը որպես հրաբխային ժայթքման զավակներ վեր են նետված ստորերկրյա հզոր ուժերի կողմից:
5.Սխալգրվածբառերնուբառակապակցություններըուղղի՛ր: Բացի աղջիկը, բոլորն ուզում էին ուրիշ քաղաք տեղափոխվել: Սիրահարված եմ ձեր երկրի վրա: Հալվում, մաշվում էր հարազատ տան ու ընկերների կարոտով: Կարոտում էր անգամ իրենց փողոցի ծառերը: Ի՞նչ է նշանակում ընկերությունը դավաճանել: Խոսքը վերաբերվում է քեզ ու քո ցանկություններին: Ինչպե՞ս ես վերաբերում նրանց: Քույրս երրորդ դասարան է: Բաժակը ձեռքն էր, որ մտավ։ Շատ լավ է տիրապետում անգլերենը: Բացի դա, ազատ ժամանակն ու արձակուրդն անցկացնում էր պրոֆեսորին ոչ սազական եղանակով: Մուգ ակնոցներիդ պատճառով աչքերդ չեմ տեսնում:
Притча об обидах
Ученик попросил учителя: – Ты такой мудрый. Ты всегда в хорошем настроении, никогда не злишься. Помоги и мне быть таким. Учитель согласился и попросил ученика принести картофель и прозрачный пакет. – Если ты на кого-нибудь разозлишься и затаишь обиду, – сказал учитель, – то возьми картофель. Напиши на нем имя человека, с которым произошёл конфликт, и положи этот картофель в пакет. – И это всё? – недоумённо спросил ученик. – Нет, – ответил учитель. – Ты должен всегда этот пакет носить с собой. И каждый раз, когда на кого-нибудь обидишься, добавлять в него картофель.
Բացի աղջկանից, բոլորն ուզում էին ուրիշ քաղաք տեղափոխվել։
Սիրահարված եմ ձեր երկրին։
Հալվում, մաշվում էր հարազատ տան ու ընկերների կարոտից։
Կարոտում էր անգամ իրենց փողոցի ծառերին։
Ի՞նչ է նշանակում դավաճանել ընկերությանը։
Խոսքը վերաբերում է քեզ ու քո ցանկություններին։
Ինչպե՞ս ես վերաբերվում նրանց։
Քույրս սովորում է երրորդ դասարանում։
Բաժակը ձեռքին մտավ։
Շատ լավ է տիրապետում անգլերենին։
Բացի դա, ազատ ժամանակն ու արձակուրդն անցկացնում էր պրոֆեսորին ոչ վայել կերպով։
1․Իսկ մողեսները, երբ արևը տաքացնում էր քարերը, պառկում էին դրանց վրա:
2.Փորձված որսորդը, երբ գիշերը եղեգները խշխշում են, լարում է լսողությունը:
3.Սննդաջիլերը, որոնք երկար ժամանակ ավելորդ էին համարվում, այժմ ակնհայտ է, որ անհրաժեշտ են ստամոքսային համակարգի գործունեության համար:
4.Ընկերս, որպեսզի մինչև մութն ընկնելը հասներ տեղ, լուսաբացին ճանապարհ էր ընկել:
5.Նա հուզված պատկերացնում էր այն աղմուկը, որ քաղաքում կառաջացներ իր հայտնագործությունը, և որի մասին մարդիկ կխոսեին:
2. Սխալները գտի՛ր ևՆախադասություններն ավարտի´ր:
Ա)Մի առիթով Սոֆոկլեսն ասաց. «Իմ մի ստեղծագործության երեք տողի վրա երեք օր աշխատել եմ»: — Երեք օ՜ր… — բացականչեց մեկ ուրիշ բանաստեղծ և ավելացրեց. — Նույն ժամանակում ես հարյուր տող կստեղծեի: Սոֆոկլեսը պատասխանեց. «Միանգամայն հնարավոր է, բայց այդ ստեղծագործությունն ընդամենը երեք օր կապրեր»:
Բ)Մի առիթով Սոֆոկլեսն ասաց, որ իր մի ստեղծագործության երեք տողի վրա երեք օր աշխատել է: — Երեք օ՜ր,- բացականչեց մեկ ուրիշ բանաստեղծ և ավելացրեց, որ նույն ժամանակում ինքը հարյուր տող կստեղծեր: Սոֆոկլեսը պատասխանեց, որ դա միանգամայն հնարավոր է, բայց այդ ստեղծագործությունն ընդամենը երեք օր կապրեր:
3. Տրված բառազույգերի արմատները տեղափոխելով՝ նոր բարդ բառեր ստացիր: Օրինակ՝ բարեժպիտ, մանկամիտ — բարեմիտ, մանկաժպիտ):
Հաճախ պատահաբար ենք գտնում այն, ինչին որ երկար ժամանակ սպասել ենք:Հաճախ պատահաբար ենք գտնում այն, ինչ որ ամենաշատն ենք փնտրել:Հաճախ պատահաբար ենք գտնում այն, ինչից որ վաղուց հույսներս կտրել էինք:Հաճախ տարիներով փնտրածը պատահաբար ենք գտնում, իսկ երբեմն չենք էլ նկատում:Հաճախ տարիներով փնտրածը պատահաբար ենք գտնում, այսինքն՝ ճակատագիրը մեզ անսպասելի նվերներ է մատուցում:Հաճախ տարիներով փնտրածը պատահաբար ենք գտնում, բայց և այնպես չենք գնահատում այն:Հաճախ տարիներով փնտրածը պատահաբար ենք գտնում, քանի որ կյանքը լի է անակնկալներով:Հաճախ տարիներով փնտրածը պատահաբար ենք գտնում, որպեսզի հասկանալ տանք՝ ամեն ինչ իր ժամանակն ունի:
4) Կետերի փոխարեն գրիր ամբողջ (ողջ) կամ բոլոր (ը) դերանունները:
Ալեքս Մելիքյանի բլոգ 