Ալեքս Մելիքյանի բլոգ

1. ՄՈՒՏՔ

Սյունիքի մարզը Հայաստանի բնական հարստություններից է՝ հարուստ անտառներով, գետերով, լեռնային էկոհամակարգերով և կենսաբազմազանությամբ։ Սակայն հանքարդյունաբերությունը, շրջակա միջավայրի աղտոտումը և կլիմայի փոփոխությունը կարող են խաթարել բնական հավասարակշռությունը։

2026 թվականի հոկտեմբերի 19–30-ը Երևանում անցկացվելիք COP17 միջազգային համաժողովը կարևոր հնարավորություն է կենսաբազմազանության պահպանության և Հայաստանի բնապահպանական խնդիրների լուծման ուղղությամբ միջազգային համագործակցությունն ամրապնդելու համար։

2. ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՄԱՍ

Սյունիքի մարզի բնապահպանական հիմնական խնդիրներն են անտառների կորուստը, գետերի և հողերի աղտոտումը, կենսաբազմազանության նվազումը և բնական պաշարների ոչ պատասխանատու օգտագործումը։

Առանձնահատուկ ուշադրություն է պահանջում հանքարդյունաբերությունը։ Կապանի և Քաջարանի հանքարդյունաբերական տարածքներում պղնձի և մոլիբդենի արդյունահանումը տնտեսական նշանակություն ունի, սակայն բնապահպանական պահանջների խախտման կամ անբավարար վերահսկողության դեպքում կարող է վնասել ջրային ռեսուրսները, հողը, օդը և կենդանի օրգանիզմների բնական միջավայրերը։

Հանքարդյունաբերության հիմնական վտանգներն են՝

• Ջրի աղտոտումը․ ծանր մետաղների և արդյունաբերական արտահոսքերի ներթափանցումը գետեր։
• Պոչամբարների վտանգը․ հանքային թափոնների արտահոսքի և շրջակա միջավայրի աղտոտման հավանականությունը։
• Հողի և օդի աղտոտումը․ հանքային փոշու տարածումը և վնասակար նյութերի կուտակումը։
• Կենսաբազմազանության կորուստը․ բույսերի և կենդանիների բնական բնակավայրերի վնասումը։

Այս խնդիրները կարող են բացասաբար անդրադառնալ գյուղատնտեսության, ջրային պաշարների և բնակչության բարեկեցության վրա։

COP17-ի կարևոր նպատակներից է կենսաբազմազանության պահպանությանն ուղղված միջազգային համագործակցության զարգացումը։ Այն հնարավորություն է տալիս ուշադրություն հրավիրելու նաև Հայաստանի էկոհամակարգերի խնդիրների վրա և խթանելու գիտական ուսումնասիրություններն ու բնության վերականգնման ծրագրերը։

3. ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄ

Սյունիքի բնությունը Հայաստանի բնական ժառանգության կարևոր մասն է, որի պահպանումը պահանջում է գիտականորեն հիմնավորված որոշումներ, պետական վերահսկողություն և հասարակության ակտիվ մասնակցություն։

Հանքարդյունաբերությունը պետք է իրականացվի այնպես, որ տնտեսական զարգացումը չվնասի մարդկանց առողջությանը և շրջակա միջավայրին։ Աղտոտման կանխարգելումը, թափոնների անվտանգ կառավարումը և վնասված տարածքների վերականգնումը կարևոր պայմաններ են մարզի կայուն զարգացման համար։

COP17-ը հնարավորություն է բարձրացնելու Հայաստանի բնապահպանական խնդիրների վերաբերյալ իրազեկվածությունը և ամրապնդելու կենսաբազմազանության պահպանությանն ուղղված քայլերը։

4. ԱՌԱՋԱՐԿՆԵՐ

1. Խստացնել բնապահպանական վերահսկողությունը։ Պարբերաբար ստուգել գետերի ջրի, հողի և օդի որակը, վերահսկել պոչամբարների անվտանգությունը և հրապարակել հետազոտությունների արդյունքները։

2. Պահպանել և վերականգնել էկոհամակարգերը։ Իրականացնել անտառների վերականգնման ծրագրեր, պաշտպանել կենդանիների ու բույսերի բնական միջավայրերը և նվազեցնել հանքարդյունաբերության բացասական ազդեցությունը՝ բնակիչներին ներգրավելով բնապահպանական նախաձեռնություններում։

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐ

1.ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիա (CBD) — կենսաբազմազանության պահպանության միջազգային նպատակներ և ծրագրեր։ https://www.cbd.int/

2.COP17-ի պաշտոնական կայք — կենսաբազմազանության պահպանության և համաժողովի վերաբերյալ տեղեկություններ։ https://cop17yerevan.am/

3.ՀՀ շրջակա միջավայրի նախարարություն — Հայաստանի բնապահպանական խնդիրների և հանքարդյունաբերության վերաբերյալ պաշտոնական տեղեկություններ։ https://environment.gov.am/

Section A

1. My German teacher says I’ve made a lot of progress this term! (collocation: make progress)
2. What time are you taking the French exam tomorrow? (collocation: take an exam)
3. I’m not in favour of giving students lots of homework each night. (phrase: be in favour of)
4. Being able to drive a car is a very useful skill.
5. Have we got to learn all these irregular verbs by heart? (phrase: learn by heart)
6. Some languages, like Russian for instance, don’t have words for ‘a’, ‘an’ and ‘the’. (phrase: for instance)
7. I got a very good mark in my geography test. (collocation: get a mark)
8. Many people hate learning phrasal verbs, but in fact they’re not that difficult. (phrase: in fact)

Section B

9. Simon rubbed out the wrong answer and wrote the right one. (rub out: to remove with an eraser)
10. Why did you rip up that piece of paper? (rip up: to tear into small pieces)
11. If you make a mistake, just cross it out. (cross out: to draw a line through)
12. You should look up words you don’t know in a dictionary. (look up: to search for information in a reference book)
13. Carol, will you read out your poem to the class, please? (read out: to read aloud)
14. Our teacher pointed out that we only had five minutes left. (point out: to mention or show)
15. Have you all written down what the homework is? (write down: to make a note of)

Section C

16. instructor
17. reference
18. beginner
19. division
20. incorrect
21. bravery
22. education
23. memorial
24. silence
25. simplify

Section D

26. A (I’ve got)
    • It’s the first time I’ve got all the answers right in a test!
27. C (had already started)
    • The exam had already started when Jimmy finally found the right room.
28. C (You’ve been doing)
    • You’ve been doing that crossword for over an hour and you still haven’t finished it!
29. B (had been standing)
    • When they let us go in, we had been standing outside the exam room for over half an hour.
30. B (yet)
    • Clare hasn’t finished her homework yet.
31. D (ever)
    • Have you ever been on a school trip?
32. C (since)
    • Lizzie has been having dance classes since she was four years old.
33. A (for)
    • Had you been learning French for several years before you took your first exam?

1. have seen
2. have had
3. has not taken / hasn’t taken
4. has been
5. Have you ridden
6. has made
7. have not decided / haven’t decided
8. Has Paul ever met

B

1. A (I’ve)
2. B (tidied)
3. A (Have you lived)
4. B (went)
5. A (you’ve visited)
6. A (haven’t given)
7. B (Did you go)
8. A (Have you ever sent)

C

1. The lesson has not started yet.
2. The teacher has already written on the board.
3. Joe and Tim have just come into the classroom.
4. Tony has not finished getting his books ready.
5. Christine has already opened her book.
6. Dave has dropped a pen on the floor.
7. He has not picked it up yet.

D

1. have you been doing
2. I’ve been studying
3. Have you been working
4. I’ve just been sitting
5. I haven’t been going
6. I’ve been working
7. I have been painting
8. we’ve also been planning
9. We’ve been looking
10. I’ve been thinking

Ես ENTJ (Հրամանատար) եմ՝ բնածին առաջնորդի մտածելակերպով և իմ տեսլականները իրականության վերածելու ուժեղ ձգտումով։ Ես սիրում եմ տեսնել մեծ պատկերը, սահմանել երկարաժամկետ նպատակներ և մշակել արդյունավետ ծրագրեր՝ դրանց հասնելու համար։ Ինձ բնորոշ է ինքնավստահության, խարիզմայի և վճռականության համադրությունը, և ես կարողանում եմ ոգեշնչել մարդկանց ու առաջնորդել նրանց։

Կյանքին իմ մոտեցումը բնորոշվում է փառասիրությամբ և հաջողության հասնելու անդադար ձգտմամբ։ Ես կարողանում եմ կազմակերպել մարդկանց և ռեսուրսները, քաոսից կարգուկանոն ստեղծել և գաղափարները վերածել կոնկրետ արդյունքների։ Իմ սուր մտածելակերպն ու ռացիոնալ որոշումներ կայացնելու ունակությունը օգնում են ինձ հեշտությամբ հաղթահարել բարդ իրավիճակները՝ միշտ կենտրոնացած մնալով իմ վերջնական նպատակի վրա։

1. Սովորողների՝ գովազդի տեքստերի քննարկում։
2. Միտումնավոր խոսքի մյուս առանձնահատկությունները. թաքնված գովազդ, թաքնված կամ չգիտակցված նպատակ
3. Ուշադիր լսիր Նվարդ Մելքոնյանի զրույցը․
4. Նախաբանում ինչ տեխնոլոգիա է օգտագործում․
5. Ուղղորդումը՝ «Կյանքը անընդհատ կրթություն է» ձեւակերպման ազդեցությունը
6. Կա՞ գովազդ այս հաղորդման մեջ․ եթե կա, ո՞րն է
7. Գնահատիր հյուրի եւ հաղորդավարի խոսքը՝ հայերենի որակը, փոխառյալ բառերի օգտագործման հաճախականությունը․
8. Օտար բառերի կիրառումը ինչ հատկանիշ է հաղորդում խոսքին։
9. Առանձնացրու զուտ գրական բառերը․ դրանք ինչ հատկանիշ են տալիս խոսքին
10. Առանձնացրու խորհուրդներից մեկը, որ քեզ օգտակար կլինի։ Մեկնաբանիր՝ ինչով օգտակար կլինի։
    https://youtu.be/9uMmZO6oAlU?si=MnpprkSOYxq-c1wd&t=20

ԱՅԼԸՆՏՐԱՆՔ

1. Աջ սյունակի բառերը բաժանիր բաղադրիչների (արմատներն ու ածանցներն առանձնացրու)
2. Սյունակներից ընտրելով մեկական ածանց և արմատ՝ կազմիր նախածանցավոր բառեր։

1

նախադեպ, ապուշ, ստորակարգ, գերձայն, մակբայ, ընդհանուր

2

ենթակարգ, հակաթույն, ներաշխարհ, անդրադարձ, դերանուն, դժգույն

3

թերակատար, տրամագիծ, տարադարձ, ենթակա, ապացույց, վերնագիր

տրամագիծ, տարադարձ, ենթակա, ապացույց, վերնագիր

տարադարձ, ենթակա, ապացույց, վերնագիր

ենթակա, ապացույց, վերնագիր

ապացույց, վերնագիր

4

գերխնդիր, բացարձակ, տրամաբան, փոխարքա, պարականոն, առհավետ

տրամաբան

փոխարքա

պարականոն

ա) Վանի թագավորության կազմավորումն ու հզորացումը

• Կազմավորվել է Ք․ա. IX դարում՝ Հայկական լեռնաշխարհում։
• Հիմնադիր արքան՝ Արամե, իսկ Սարդուրի Ա-ն ամրապնդեց թագավորությունը։
• Մայրաքաղաքը՝ Տուշպա (Վան)։
• Իշպուինիի և Մենուայի օրոք թագավորությունն ընդարձակվեց և հզորացավ։

բ) Սարդուրի Բ-ի և նրա հաջորդների օրոք

• Սարդուրի Բ-ի օրոք (Ք․ա. 764–735 թթ.) թագավորությունը հասավ իր հզորության գագաթնակետին։
• Տարածվեց մինչև Հյուսիսային Սիրիա և Եփրատի շրջան։
• Հետագայում Ասորեստանի դեմ պատերազմներում թուլացավ։
• Ռուսա Ա-ն պարտվեց Ասորեստանի արքա Սարգոն Բ-ին։

գ) Թագավորության անկումը

• Թագավորությունը թուլացավ Ասորեստանի և կիմերների հարձակումների պատճառով։
• Հետագայում անկմանը նպաստեցին նաև ներքին խնդիրները։
• Ք․ա. VI դարի սկզբին Վանի թագավորությունը դադարեց գոյություն ունենալ։

դ) Տնտեսությունը և պետական կարգը

• Տնտեսություն․ զարգացած էին երկրագործությունը, անասնապահությունը, արհեստներն ու առևտուրը։
• Ոռոգում․ կառուցվում էին ջրանցքներ, որոնցից հայտնի է Մենուայի ջրանցքը։
• Պետական կարգ․ թագավորությունը կենտրոնացված միապետություն էր։
• Երկիրը բաժանված էր մարզերի, որոնք կառավարում էին արքայական պաշտոնյաները։
• Գլխավոր աստվածը Խալդին էր։

Navigate B1. Review slide 25 ex-es 1a, 2a,4a

1. Last Tuesday my computer broke while I was trying to finish an important piece of work.
2. So I called a friend who knows about computers, and he came over straightaway.
3. He had a look at it, but he couldn’t fix it.
4. He took my keys so he could come back to fix it the next day while I was at work.
5. The next morning when I was trying to leave for work, I discovered that he had locked my front door from the outside, and I couldn’t get out of the flat.
6. My parents were travelling abroad, and no one else I know had a spare key.
7. I tried to call my friend, but he had left his phone in my flat. It was ringing right next to me.
8. I had to wait for him to arrive, and so I was very late for work.

1.By the time he arrived, she had already left.

2.During the summer, he worked in an ice cream van.

3.He stayed there alone until it got dark, then, feeling sad, he went home.

4.He walked off happily. Meanwhile, she was already planning her revenge.

5.As soon as he got home, he turned on the news.

6.While I was walking to work, I saw something very strange.

1.Lucy mentioned you had a new job, but she didn’t say much about it.

2.At first he denied having taken the money, but in the end he admitted it was him.

3.’Ladies and gentlemen, I am very happy to announce that the winner of the award is …’

4.He claimed he had once worked for the Queen, but I didn’t believe him.

5.If you can’t say anything nice, you’d better keep quiet.

6.’I’m sorry to inform you that the company is closing down.’

Watch the video  Seven Good Stories and do the ex-es 1,4 / slide 24,
Speaking topics: please choose any topic you like and be ready to speak in class.

Should teenagers have more freedom?
Yes, personally, I think that teenagers (13–18 years old) should have not massive, but enough freedom and personal space to understand how life works and learn how to make their own decisions.

here is my point

do not overload student by homework’s, that’s better because they will manage to do all their lessons properly.

Գրականություն

Կարդա «Արտաշես եւ Սաթենիկ» հատվածի 2-րդ մասը։ Աշխարհաբար դարձրու Սաթենիկի ճառը։ grabar-1-in-mas

Գհահատիր Սաթենիկի գործը, բնութագրիր Սաթենիկին ըստ այդ հատվածի։

ՍՆա չի վախենում դիմել հզոր արքային՝ իր եղբորը փրկելու համար։ նա խաղաղասեր է, գնահատում է մարդկային կյանքը և ցանկանում է վերջ դնել երկու ժողովուրդների թշնամությանը։

Սաթենիկի արարքը գնահատում եմ դրական, քանի որ նա գործում է ընտանիքի և խաղաղության համար։

Կարդա նաեւ հաջորդ մասը՝ Արտաշեսի՝ Սաթենիկին փախցնելը։ Գնահատիր Ալանանց արքայի մերժումը՝ իր աղջկան կնության տալու։

Ալանանց արքայի մերժումը լիովին ճիշտ չէր։ Նա, որպես հայր, կարող էր մտահոգվել իր դստեր ապագայով և ցանկանալ պահպանել իր ժողովրդի պատիվը։ Սակայն հսկայական հարսնագին պահանջելը և համաձայնության չգալը խանգարում էին երկու ժողովուրդների հաշտությանը։ Ավելի ճիշտ կլիներ հարցը լուծել բանակցությունների միջոցով՝ հաշվի առնելով նաև Սաթենիկի ցանկությունը։

Նշված թեմաներով գրառում արա բլոգում։

Ձայնագրիր Սաթենիկի կոչը եւ Արտաշեսի՝ Սաթենիկին փախցնելու հատվածը («Հեծավ արի արքայն Արտաշէս․․․»։